Okul bir öğrenciyi eğitsel değerlendirme için RAM'a nasıl yönlendirir?

Sınıfında bir öğrencinin okumada, dikkatte ya da arkadaşlarıyla ilişkide diğerlerinden belirgin biçimde ayrıldığını fark ettin. Ne yapacağını bilmek kolay değil: veliye ne söyleyeceksin, kime haber vereceksin, hangi belgeyi dolduracaksın? Bu yazıda okulun bir öğrenciyi Rehberlik ve Araştırma Merkezine (RAM) eğitsel değerlendirme için nasıl yönlendirdiğini sırasıyla anlatıyorum. Formu aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin.

Önce gözlem, sonra okul içi düzenleme

Bir öğrenciyi RAM'a yönlendirmenin ilk adımı formu açmak olmamalı. Önce birkaç hafta boyunca neyi gördüğünü yaz. "Okuyamıyor" yerine "üç harfli heceleri birleştirirken takılıyor, b ile d'yi karıştırıyor" gibi somut notlar al. Bu notlar hem veliyle konuşurken hem de formu doldururken işine yarar. Düzenli kayıt tutmak için öğrenci gözlem formu kullanabilirsin.

Ardından sınıf içinde bir şeyler dene. Oturma yerini değiştir, yönergeleri tek tek ver, daha büyük puntolu materyal kullan, ödevi kısalt. Bu denemeler formda "Öğrenciye ilişkin çalışmalar" bölümünde ayrıca sorulur. RAM, okulun neler denediğini ve sonucun ne olduğunu bilmek ister. Hiçbir düzenleme yapılmadan gönderilen formlar, sürecin başında bir eksik bırakır.

Rehberlik servisiyle konuş

Okulunda rehber öğretmen varsa gözlemlerini onunla paylaş. Öğrenciyi önce okulun rehberlik servisine yönlendirmek istersen öğrenci yönlendirme formu bu iş için hazırlanmıştır. Rehber öğretmen öğrenciyle ve veliyle ayrıca görüşebilir, gerekirse RAM yönlendirmesine birlikte karar verirsiniz. Formdaki "Rehberlik servisiyle iş birliği" satırı da bu aşamayı kaydeder.

Rehber öğretmeni olmayan küçük okullarda bu görüşmeyi okul müdürüyle yaparsın. Yönlendirmeyi okul yönetimi yapacağı için müdürün baştan haberdar olması gerekir.

Veliyle görüşme

Bu sürecin en hassas adımı veliyle konuşmaktır. Birkaç noktaya dikkat et:

• Görüşmeyi yüz yüze ve sakin bir ortamda yap. Telefonda ya da kapı önünde bu konu açılmaz.
• Gözlemlerini örneklerle anlat, tanı cümlesi kurma. "Çocuğunuzda öğrenme güçlüğü var" demek senin işin değil. "Okumada akranlarının gerisinde, birlikte şunları denedik, bir uzman değerlendirmesi ne tür destek gerektiğini gösterecek" demek hem doğru hem de veliyi savunmaya itmez.
• RAM değerlendirmesinin ne işe yaradığını açıkla. Değerlendirmenin amacı, çocuğun okulda ve gerekirse okul dışında hangi desteği alabileceğini belirlemektir.
• Velinin gözlemlerini de sor. Evde gördükleri, gelişim öyküsü, varsa daha önce aldığı sağlık raporları formu doldururken önemli bilgilerdir.

Görüşmeyi veli görüşme formu ile kayda geçir. Bu kayıt formun "velisi ile yapılan çalışmalar" kısmına dayanak olur. Formun son bölümünde velinin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinden destek ihtiyacına dair görüşünü yazıp imzalaması da istenir, yani veli sürecin dışında kalamaz.

İstek formunu doldurmak

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği m.8/1, okula kayıtlı öğrenciler için yazılı talebe Eğitsel Değerlendirme İstek Formunun (EK-3) eklenmesini ister. ÖERGM'nin yayımladığı S.Y.1.a "İlk İnceleme" formu aynı belgenin güncel düzenidir; ilçendeki RAM hangisini istiyorsa onu kullan.

Formun en uzun kısmı beceri kontrol listesidir. Her madde için "Evet", "Kısmen", "Hayır" ya da "Gözlem yapılamadı" seçersin. Burada tek kural tahminle işaretlememektir. Görmediğin bir beceri için "Hayır" demek, RAM'daki ekibe yanlış bilgi verir; doğru cevap "Gözlem yapılamadı" olur.

"Yetersizlik alanı" bölümü de dikkat ister. Orada işaretlediğin seçenek senin gözlemine dayalı bir ön görüştür, tanı değildir. Emin olmadığın alanı işaretleme. Branş öğretmenlerinden ve varsa özel eğitim öğretmeninden kendi alanlarına ait maddeler için görüş al.

Form öğrencinin kimlik numarası ve sağlık bilgisi gibi hassas kişisel veriler içerir. Doldurduğun formu öğrenci dosyasında kilitli tut, fotokopisini dağıtma ve RAM'a yalnız okulun resmî yazısıyla gönder.

Okul öncesinde ve lisede süreç

Süreç bütün kademelerde aynıdır. Anaokulunda ya da ana sınıfında öğretmen, çocuğun dil, oyun ve öz bakım becerilerindeki farkı gözlemleyip aynı formu doldurur; okuma yazma ve matematik maddelerinin bir kısmı bu yaşta "Gözlem yapılamadı" olarak kalabilir. Ortaokul ve lisede ise tek bir öğretmen öğrenciyi bütün derslerde görmediği için sınıf rehber öğretmeni branş öğretmenlerinden kısa notlar toplar ve formu bu notlarla tamamlar.

RAM'a gönderim ve sonrası

Okul müdürü formu ve "Eğitsel Değerlendirme İsteği" konulu üst yazıyı imzalar, belge RAM'a gönderilir. RAM öğrenciyi ve veliyi randevuya çağırır, eğitsel değerlendirmeyi yapar. Özel eğitim ihtiyacı görülürse Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu (EK-1) düzenlenir ve uygun eğitim ortamına ilişkin karar okula bildirilir.

Kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim kararı çıkarsa okulda BEP geliştirme birimi toplanır. Öğrencinin performansını belirlemek için kaba değerlendirme formu, programı yazmak için BEP planı, toplantıyı kayda geçirmek için BEP toplantı tutanağı kullanabilirsin. BEP'in nasıl hazırlanacağını BEP nasıl hazırlanır yazısında anlattık.

Bekleme süresinde ne yapmalı?

RAM randevusu hemen gelmeyebilir. Bu sürede okulda başladığın düzenlemeleri bırakma. Gözlem notlarını tutmaya devam et; RAM değerlendirmesinden sonra karar okula geldiğinde bu notlar BEP'in başlangıç noktası olur. Veliyle de iletişimi koru, randevu tarihini ve sonucu öğrenmek için kısa aralıklarla haberleş.

Formun bölümlerini ve iki sürüm arasındaki farkları eğitsel değerlendirme istek formu sayfasında ayrıntılı bulabilirsin. Kademene göre diğer belgeler okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise sayfalarında.