- Anekdot kaydı, bir çocukta gördüğün kısa bir anın tarihli ve somut anlatımıdır.
- Önce ne gördüğünü ve duyduğunu yaz, yorumu ayrı satıra bırak.
- Kısa tut: iki üç cümle yeter. Kayıt, olaydan hemen sonra ya da aynı gün yazılmalı.
- Haftada bir, kimin az gözlendiğine bak; sessiz çocuklar en kolay gözden kaçanlardır.
Dönem sonunda bir çocuğun gelişim raporuna "duygularını ifade etmede ilerleme kaydetti" yazdığında, bu cümlenin arkasında ne var? İdeal cevap: ekimden ocağa tarihli birkaç kısa not. Bu notlara anekdot kaydı denir. Bu yazıda iyi bir anekdot kaydının nasıl yazıldığını, sık yapılan hataları ve kayıtları nasıl düzenli tutacağını anlatıyorum. Kayıtlarını aşağıdaki araçta çocuk ve alan bazında toplayabilirsin.
Maarif Modeli okul öncesi programının kendi formuyla, yani EK-2 düzeninde her olay için ayrı sayfa istiyorsan anekdot kayıt formu aracını kullanabilirsin.
Anekdot kaydı neye benzer?
Bir kayıtta beş parça olur:
| Parça | Örnek |
|---|---|
| Tarih | 14.10 |
| Ortam / etkinlik | Serbest oyun, blok köşesi |
| Alan | Sosyal-duygusal |
| Gözlenen davranış | Mert kuleyi yıkan arkadaşına "Ben de üzüldüm, beraber yapalım mı?" dedi, ikisi kuleyi yeniden kurdu. |
| Yorum / sonraki adım | Hayal kırıklığını sözle ifade edebiliyor. Grup oyunlarında örnek olarak kullanılabilir. |
Gözlenen davranış sütunu bir fotoğraf gibidir: kim, ne yaptı, ne dedi, sonra ne oldu. Yorum sütunu ise senin o fotoğrafa bakıp çıkardığın anlamdır.
Gözlemi yorumdan ayır
En sık hata, davranış yerine yargı yazmak. "Ela bugün çok huysuzdu" bir yargıdır; okuyan kişi ne olduğunu bilemez. Aynı anı şöyle yazabilirsin: "Ela kahvaltıda iki kez tabağını itti, öğretmen yanına oturunca yemeğini bitirdi." Bu cümleden hem davranışı hem de neyin işe yaradığını görürsün.
Birkaç örnek daha:
| Zayıf kayıt | Güçlü kayıt |
|---|---|
| "Can derse katılmıyor." | "Can hikâye saatinde 20 dakika boyunca söz almadı; sorulan soruya başını sallayarak yanıt verdi." |
| "Zeynep çok yetenekli." | "Zeynep makasla daire şeklini kenara taşmadan kesti, artık parçaları kendisi topladı." |
| "Emir kavgacı." | "Emir sırası gelmeden salıncağa bindi; arkadaşı itiraz edince onu itti. Öğretmen sırayı hatırlatınca indi." |
Güçlü kayıtlarda sıfat yok, fiil var. Bir de sayı var: "iki kez", "20 dakika". Sayı, davranışın ne kadar sık görüldüğünü anlatır.
Ne zaman yazmalı?
Olaydan hemen sonra ya da en geç aynı gün. Akşam hatırlamaya çalıştığın bir anı yorumla karıştırma ihtimalin yüksektir. Sınıfta yanında küçük bir kâğıt ya da basılı bir form tut, kısa not al, gün sonunda kayda geçir. Yukarıdaki araç her çocuk için boş satırlı bir sayfa da çıkarır; sınıfta elle yazıp sonra aktarabilirsin.
Herkesi dengeli gözle
Kayıtlarına bir ay sonra baktığında bazı çocukların sayfasının dolu, bazılarının boş olduğunu görürsün. Genellikle çok konuşan, sık yardım isteyen ya da sorun çıkaran çocuklar daha çok gözlenir. Sessiz bir çocuk için dönem sonunda yazacağın rapor o zaman tahmine dayanır.
Bunun için haftada bir küçük bir kontrol yap:
- Her çocuğun kaç kaydı var? En az kaydı olan üç çocuğu not et.
- Her çocukta hangi alanlar boş? Okul öncesinde Türkçe, Matematik, Fen, Sosyal, Sanat, Müzik, Hareket ve Sağlık ile sosyal-duygusal beceriler; ilkokulda dersler ve sosyal-duygusal beceriler.
- Önümüzdeki haftanın etkinliklerinde bu çocuklara ve alanlara odaklan.
Araç bu kontrolü kendisi yapar: belirlediğin sayının altında kalan çocuğa "az gözlendi", bazı alanları boş olan çocuğa "alan boş" etiketi koyar.
Kaydı kısa tut
Anekdot kaydı bir hikâye değildir. İki üç cümle, tek bir anı anlatır. Uzun kayıtlar yazmak zaman alır ve birkaç hafta sonra kayıt tutmayı bırakmana yol açar. Kısa ama düzenli kayıt, uzun ama seyrek kayıttan daha çok işe yarar. Aynı gün aynı çocukta iki farklı alanda bir şey gördüysen iki ayrı kayıt aç; dönem sonunda alanlara göre okurken işin kolaylaşır.
Rehberlik gözlem formuyla karıştırma
Anekdot kaydı sınıf öğretmeninin günlük aracıdır. Bir çocukta belirli bir davranışı planlı olarak, belli süreyle izlemen gerekirse MEB'in B.G.G.7.c Öğrenci Gözlem Kaydı kullanılır ve kayıt rehberlik servisine gider. O form için öğrenci gözlem formu aracına, örnek cümleler için öğrenci gözlem formu örnek cümleleri yazısına bakabilirsin.
Kayıtlar rapora nasıl dönüşür?
Dönem sonunda her çocuğun kayıtlarını alan alan okursun. Bir alanda birkaç kayıt aynı yönü gösteriyorsa düzeyi gönül rahatlığıyla işaretlersin: okul öncesi gelişim raporu ya da ilkokul gelişim raporu. Görüş yazarken de kayıtlardaki somut örneklerden birini kullanabilirsin; veli için "paylaşmada ilerleme var" cümlesinden çok "blok köşesinde arkadaşına sıra verdi" cümlesi anlamlıdır.
Okul öncesi belgelerin tamamı okul öncesi sayfasında.
