Bu araç, okulunun bir öğrenciyi Rehberlik ve Araştırma Merkezine (RAM) yönlendirirken doldurduğu resmî formu adım adım hazırlar. Önce iki düzenden birini seçersin: yönetmelik ekindeki EK-3 ya da Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün (ÖERGM) S.Y.1.a "İlk İnceleme" formu. Sonra öğrenci ve veli bilgilerini, isteğin nedenini, yetersizlik alanını, okulda yapılan çalışmaları, beceri listesini ve gözlem maddelerini sırayla işaretlersin. İstersen müdürün imzalayacağı RAM yazısını da araç senin girdiğin okul ve ilçe adıyla kurar. Elle doldurmak isteyen için boş form seçeneği de var. Çıktıyı PDF ya da Word olarak alırsın.
Form öğrencinin T.C. kimlik numarasını, sağlık durumunu ve olası yetersizlik alanını içerir. Bunlar kişisel verilerin en hassas türündendir. Doldurduğun formu öğrenci dosyasında kilitli tut, fotokopisini dağıtma ve RAM'a yalnız okulun resmî yazısıyla gönder.
- Eğitsel değerlendirme istek formu, okulun bir öğrenciyi özel eğitim değerlendirmesi için RAM'a yönlendirirken doldurduğu resmî formdur.
- Okula kayıtlı öğrencide yazılı talebe Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği EK-3 formu eklenir; ÖERGM'nin yeni düzeni S.Y.1.a'dır.
- Form tanı koymaz: yetersizlik alanı öğretmenin gözlemidir, eğitsel değerlendirmeyi ve kararı RAM verir.
- Görmediğin bir beceriye "Hayır" deme, "Gözlem yapılamadı" seç; hangi form sürümünü kullanacağını ilçendeki RAM belirler.
Eğitsel değerlendirme istek formu ne zaman gerekir?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği m.8/1, eğitsel değerlendirme ve tanılama için RAM'ın isteyeceği belgeleri sayar. Bireyin, velisinin ya da okul yönetiminin yazılı talebi ilk sırada gelir. Okula kayıtlı bir öğrenci söz konusuysa bu talebe Eğitsel Değerlendirme İstek Formu (EK-3) eklenir. Koruyucu aile yanında kalan çocuk için koruyucu aile belgesi, uygun eğitim ortamına yönlendirme başvurularında gerektiğinde sağlık kurulu raporları (ÇÖZGER, Engelli Sağlık Kurulu Raporu, Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu gibi) istenir.
Pratikte form şu durumlarda doldurulur:
- Sınıf öğretmeni ya da ders öğretmeni, öğrencinin öğrenme ve gelişim özelliklerinin akranlarından belirgin biçimde ayrıldığını gözlemlemiş ve okulda yaptığı düzenlemeler yetmemiştir.
- Öğrencinin bir hastaneden aldığı tıbbi tanı vardır ve eğitim ortamına ilişkin karar için RAM değerlendirmesi gerekir.
- Öğrenci için daha önce alınmış bir kaynaştırma ya da özel eğitim sınıfı kararı vardır ve bu kararın yeniden gözden geçirilmesi, kaldırılması ya da itiraz edilmesi istenir.
Form okul öncesinden liseye kadar bütün kademelerde kullanılır. Anaokulunda beceri listesinin okuma yazma ve matematik bölümlerinin çoğu "Gözlem yapılamadı" ya da yaşa göre beklenmeyen maddeler olarak kalabilir, bu doğaldır.
Form tanı koymaz, gözlemi kaydeder
Öğretmen olarak formda tanı yazmazsın. "Yetersizlik alanı" bölümünde işaretlediğin seçenek, gözlemine göre öğrencinin hangi alanda zorlandığını düşündüğünü gösterir; resmî bir tanı değildir. Eğitsel değerlendirmeyi ve kararı RAM verir. Değerlendirme sonunda özel eğitim ihtiyacı görülürse yönetmeliğin EK-1'indeki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenir. Bu süreçte bireyin ya da velinin görüşü de alınır (m.7/9).
Bu yüzden formun değeri, içindeki gözlemlerin somut olmasından gelir. "Dikkati dağınık" yazmak yerine beceri listesinde dikkat maddelerini tek tek işaretlemek ve "Belirtilmek istenen diğer açıklamalar" kısmına bir iki somut örnek eklemek RAM'daki ekibin işini kolaylaştırır.
Yönetmelik EK-3 ile ÖERGM S.Y.1.a arasındaki fark
Yönetmeliğin ekindeki EK-3, yönetmelikle birlikte yayımlanan ve uzun süredir kullanılan sürümdür. ÖERGM, 16.05.2025 tarihli form haritasında aynı formun yenilenmiş bir düzenini "S.Y.1.a Eğitsel Değerlendirme İstek Formu (İlk İnceleme)" adıyla yayımladı. Aynı haritada daha önce değerlendirilmiş öğrenciler için ayrı bir "Yeniden İnceleme" formu (S.Y.2.a) da var; bu araç ilk inceleme formunu hazırlar.
| Konu | Yönetmelik EK-3 | ÖERGM S.Y.1.a |
|---|---|---|
| Üst yazı | İlk sayfada RAM müdürlüğüne hitaben üst yazı var | Üst yazı yok; formun başında "Tarih" ve "Formu Düzenleyen" alanları var |
| Devam bilgisi | Devam/devamsızlık | Devamsızlık gün sayısı |
| İstek nedeni | Üç seçenek: tıbbi tanı, resmi tedbir kararı alınması, önceki karara itiraz ya da kararın kaldırılması | Dört seçenek: tıbbi tanı, resmi tedbir kararı alınması, önceki kararın uygun görülmesi, velinin destek eğitim kararı istemesi ya da yenilemesi |
| Yetersizlik alanı | "Yaygın gelişimsel bozukluk" | "Otizm spektrum bozukluğu" |
| Okulda yapılan çalışmalar | Hazır satırlar | Hazır satırlar ve "Diğer" |
| Beceri listesi | Bölüm harfi yok (E'den G'ye atlar); araç "F)" diye basar | D) Kazanımlara/becerilere yönelik değerlendirme |
| Destek eğitim ihtiyacı | Sınıf öğretmeni, rehberlik öğretmeni, veli | Rehber öğretmen/psikolojik danışman sütunu ayrı adlandırılmış |
S.Y.1.a, EK-3'teki bazı yazım hatalarını da düzeltmiş. Örneğin EK-3'ün matematik bölümünde "İleriye doğru ritmik sayar" maddesi iki kez geçer; S.Y.1.a'da ikincisi "Geriye doğru ritmik sayar" olmuştur. Araç her iki sürümü de kendi metniyle basar.
Hangisini seçeceğini ilçendeki RAM belirler. Bazı merkezler yeni formu istiyor, bazıları yönetmelik ekini kabul etmeye devam ediyor. Emin değilsen RAM'ı ya da okulunun rehberlik servisini arayıp sor; formu yeniden doldurmaktan iyidir.
Form nasıl doldurulur?
- Sürümü seç. EK-3 seçersen üst yazı açık gelir; S.Y.1.a seçersen formun başındaki tarih ve düzenleyen alanları görünür. Elle doldurmak istiyorsan "Boş form" seçeneğini aç, araç bütün kutuları boş basar.
- Üst yazıyı hazırla. Okul adını, RAM'ın bulunduğu ilçeyi, sayıyı, tarihi ve okul müdürünün adını yaz. İlçe adını "Kartepe" diye girdiğinde hitap satırı "KARTEPE REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜNE" olarak yazılır. Üst yazıyı okulun kendi resmî yazı şablonuyla göndereceksen bu kısmı kapat.
- Genel bilgileri gir. Öğrencinin adı soyadı, kimlik numarası, doğum yeri ve tarihi, sınıf ve şubesi, devamsızlığı; velinin adı, adresi, telefonu ve e-postası.
- İstek nedenini, önceki kararı ve yetersizlik alanını işaretle. Önceden alınmış bir karar yoksa "Karar yok" seçeneğini işaretle. Yetersizlik alanında birden fazla seçenek işaretlenebilir; emin olmadığın bir alanı işaretleme.
- Okulda yapılan çalışmaları yaz. Veliyle yaptığın görüşmeler, materyalde ve ortamda yaptığın uyarlamalar, öğretim yönteminde yaptığın değişiklikler ve rehberlik servisiyle iş birliği burada yer alır. Kısa ama tarihli yaz: "Ekim ayında oturma yeri öne alındı, yönergeler tek tek verildi" gibi.
- Beceri listesini işaretle. Her madde için "Evet", "Kısmen", "Hayır" ya da "Gözlem yapılamadı" seç. Araç kaç maddeyi işaretlediğini ve cevapların dağılımını gösterir.
- Gözlem maddelerini işaretle. "Her zaman", "Bazen", "Hiçbir zaman" seçenekleriyle yirmi maddelik listeyi doldur.
- Destek eğitim ihtiyacı bölümünü tamamla. Sınıf öğretmeni, varsa rehber öğretmen ve veli ayrı ayrı görüş bildirir ve imzalar. Son imza okul müdürünündür.
- Çıktıyı al. PDF yazdırmak için, Word ise sonradan düzeltme yapmak için uygundur.
Beceri listesi nasıl işaretlenir?
Beceri kontrol listesi formun en uzun kısmıdır. Araçtaki listede 151 beceri maddesi var; görme yetersizliği olan öğrenciler için ek değerlendirme açıldığında 17 madde daha gelir. Bölümler bilişsel beceriler (dikkat, görsel ve işitsel algı, sıralama, zaman kavramı, taklit, oyun, zıt kavramlar, renkler), dil ve konuşma, okuma yazma ya da Türkçe, psikomotor beceriler, matematik, öz bakım, hayat bilgisi ya da sosyal bilgiler ve sosyal becerilerdir.
Burada tek kural var: tahminle işaretleme. Öğrencinin bir beceriyi yapıp yapmadığını görmediysen "Gözlem yapılamadı" seç. Örneğin 2. sınıftaki Elif'in ayakkabı bağcığını bağlayıp bağlayamadığını hiç görmediysen öz bakım bölümündeki o madde için "Hayır" demek yanlış olur. RAM'daki değerlendirme ekibi "Hayır" ile "Gözlem yapılamadı" arasındaki farkı ciddiye alır.
"Kısmen" seçeneğini, beceriyi yardımla ya da bazen yaptığında kullan. Formu işaretlemeden önce bir iki hafta boyunca listeyi yanında tutup ders içinde not almak, tek oturuşta hafızadan doldurmaktan daha güvenilir sonuç verir. Ortaokul ve lisede branş öğretmenlerinden kendi derslerine ait bölümler için görüş al; özel eğitim öğretmeni varsa yönetmelik onun bu formun düzenlenmesinde diğer öğretmenlerle iş birliği yapacağını söyler.
Mesleki eğitim veren bir okuldaysan mesleki derslere ait bilgileri ayrı kısma yaz. Görme yetersizliğinden şüphelendiğin ya da tanısı olan bir öğrenci için görme ek değerlendirmesini aç; diğer öğrencilerde kapalı kalsın ki form gereksiz uzamasın.
Veliyle iletişim
Form veliden habersiz hazırlanmaz. Velinin bilgileri formda yer alır, destek eğitim ihtiyacı bölümünde velinin ayrıca görüş bildirip imzalaması beklenir ve RAM sürecinde de velinin görüşü alınır. Formu doldurmaya başlamadan önce veliyle yüz yüze görüş, gözlemlerini somut örneklerle anlat ve RAM değerlendirmesinin ne işe yaradığını açıkla.
Bu görüşmede "çocuğunuzda şu var" gibi tanı cümlelerinden kaçın. "Okumada akranlarından geride, birlikte bazı düzenlemeler denedik, uzman bir değerlendirme ne tür destek gerektiğini gösterecek" demek hem doğru hem de veliyi savunmaya itmez. Görüşmeyi veli görüşme formu ile kayda geçirebilirsin; bu kayıt formun "velisi ile yapılan çalışmalar" kısmına da dayanak olur.
Formdan sonra ne olur?
Okul formu üst yazıyla RAM'a gönderir. RAM öğrenciyi ve veliyi randevuya çağırır, eğitsel değerlendirmeyi yapar. Özel eğitim ihtiyacı belirlenirse rapor düzenlenir ve uygun eğitim ortamına ilişkin karar okula bildirilir. Kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim kararı çıkarsa okulda BEP geliştirme birimi toplanır ve öğrenci için bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlanır.
Bu aşamada BEP planı, kaba değerlendirme formu ve BEP toplantı tutanağı araçlarını kullanabilirsin. Öğrenci destek eğitim odasından yararlanacaksa haftalık program için destek eğitim odası programı hazır.
Sıkça sorulan sorular
Formu kim doldurur?
Formu öğrencinin sınıf öğretmeni ya da sınıf rehber öğretmeni, okulun rehberlik servisiyle birlikte doldurur. Varsa özel eğitim öğretmeni ve branş öğretmenleri de katkı verir. Okul müdürü formu ve üst yazıyı imzalar.
Veli istemezse form gönderilebilir mi?
Yönetmelik, eğitsel değerlendirme için okul yönetiminin yazılı talebini de sayar, ama pratikte süreç velinin katılımı olmadan yürümez: öğrenciyi RAM randevusuna genellikle veli getirir ve süreçte velinin görüşü alınır (m.7/9). Veli çekingense önce bir görüşme daha yap, gerekirse rehberlik servisinden destek iste.
Yetersizlik alanını işaretlemek tanı koymak mı?
Hayır. O bölüm, gözlemine göre öğrencinin zorlandığı alanı gösterir. Değerlendirmeyi ve kararı RAM verir. Emin olmadığın alanı boş bırakmak, yanlış işaretlemekten iyidir.
EK-3 mü kullanmalıyım, S.Y.1.a mı?
İlçendeki RAM hangisini istiyorsa onu. Yeni form ÖERGM'nin güncel düzenidir ve otizm spektrum bozukluğu gibi güncel terimleri kullanır. Üst yazı yalnız EK-3 düzeninde formun ilk sayfasındadır; S.Y.1.a ile gönderirken okulun resmî yazısını ayrıca hazırlarsın.
Okul öncesinde bu form kullanılır mı?
Evet. Anaokuluna ya da ana sınıfına kayıtlı bir çocuk için de aynı form doldurulur. Yaşına göre beklenmeyen maddelerde "Gözlem yapılamadı" ya da "Hayır" arasında seçim yaparken çocuğun yaşını göz önünde tut ve açıklama kısmına not düş.
Beceri listesindeki bütün maddeleri işaretlemek zorunlu mu?
Formun tam olması beklenir, ama işaretlenmemiş madde yerine "Gözlem yapılamadı" seçmek daha doğrudur. Araç işaretlenen madde sayısını gösterdiği için hangi bölümde boşluk kaldığını görürsün.
Öğrenci yönlendirme formundan farkı ne?
Öğrenci yönlendirme formu öğrenciyi okulun rehberlik servisine yönlendirmek içindir. Eğitsel değerlendirme istek formu ise okul dışına, RAM'a gönderilen ve özel eğitim değerlendirmesi isteyen resmî belgedir. Çoğu zaman önce rehberlik servisine yönlendirme yapılır, ardından bu form hazırlanır.
Kaynaklar: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (RG 07.07.2018/30471, son değişiklik RG 25.10.2022/31994) m.7, m.8/1 ve EK-3 (mevzuat.gov.tr, yönetmelik ekleri); ÖERGM form haritası, S.Y.1.a Eğitsel Değerlendirme İstek Formu (İlk İnceleme), 16.05.2025 (orgm.meb.gov.tr).
Gözlemlerini formdan önce düzenli tutmak için öğrenci gözlem formu işine yarar. Kademene göre diğer belgeler okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise sayfalarında, bütün liste öğretmen evrakları sayfasında.