- Araç BEP dosyasını Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün örnek formatındaki bölümlerle hazırlar.
- Eğitsel performansı gözlenebilir yaz: "Toplama işlemini anlar" yerine "İki basamaklı iki sayıyı toplar" de.
- Uzun dönemli amaç genellikle bir yıllık hedeftir; kısa dönemli amaçlar ona giden küçük adımlardır ve ölçütle (ör. 4/5) yazılır.
- Özel eğitim ihtiyacını RAM belirler; amaçlara ve destek eğitim süresine okuldaki BEP geliştirme birimi karar verir.
BEP Planı Hazırlama aracı, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencinin bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) dosyasını, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı örnek formatla aynı bölümlerde hazırlar: öğrenci ve aile bilgileri, eğitsel performans formu, ders ya da gelişim alanına göre uzun ve kısa dönemli amaçlar, BEP geliştirme birimi kararları ve üyelerin imza tablosu. Belgeyi canlı önizlemede görür, PDF ya da Word olarak indirirsin. İstersen yalnız eğitim planı bölümünü ders ders, yatay sayfada alabilirsin.
Aynı öğrenci için kaba değerlendirme formunu ve BEP geliştirme birimi toplantı tutanağını da hazırlayabilirsin. Öğrenci bilgisini bir kez girersin, üç araç arasında geçerken korunur. Kaba değerlendirmede işaretlediğin sonuçlar tek tıkla eğitsel performans bölümüne ve plana aktarılır.
Önemli not: Araç bir yazım ve biçim yardımcısıdır. Öğrencinin özel eğitim ihtiyacını rehberlik ve araştırma merkezi belirler; BEP'in amaçlarına, destek eğitim süresine ve sınav uyarlamalarına okuldaki BEP geliştirme birimi veliyle birlikte karar verir. Araçtaki örnek amaçlar resmî metin değildir ve her öğrenciye uymaz. Bilgiler 4 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki yönetmelik ve kılavuza göre yazılmıştır; mevzuat değişebilir, tereddütte okul yönetimine ya da rehberlik ve araştırma merkezine danışılmalıdır.
BEP nedir, kimin için hazırlanır?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği BEP'i şöyle tanımlar: özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin takip ettikleri program esas alınarak gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve performansları doğrultusunda hedeflenen amaçlara ulaşmaya yönelik hazırlanan ve verilecek destek eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim programı (m.4/1-g). Programda nelerin bulunacağını yönetmeliğin 20. maddesi sayar:
- yıllık (uzun dönemli) amaçlar ve kısa dönemli amaçlar,
- sunulacak destek eğitim hizmetinin türü, süresi ve kimler tarafından nasıl sağlanacağı,
- öğretimde ve değerlendirmede kullanılacak yöntem, teknik ve materyaller,
- eğitim ortamına ilişkin düzenlemeler,
- davranış problemlerini önlemeye yönelik tedbirler ve olumlu davranış kazandırma yöntemleri,
- öğrencinin kişisel bilgileri.
Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim yapılan okullarda BEP geliştirme birimi kurmak zorunludur (m.22/4). Tam zamanlı kaynaştırma öğrencisinin başarısı da BEP'indeki amaçlara göre değerlendirilir (m.24/1-a). Öğrencinin sınav uyarlamaları, destek eğitim odası saatleri ve yıl sonu değerlendirmesi bu belgeye dayandığı için BEP'in yıl boyunca elinin altında olması gerekir.
Resmî BEP dosyasının bölümleri
Bakanlığın "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası" kılavuzu (2022) BEP dosyası için bir örnek format verir. Aynı Word dosyası Genel Müdürlüğün sitesinde hâlâ yayımlanıyor. Araçtaki adımlar bu formatla birebir eşleşir:
| Resmî dosyada | İçerik | Araçta |
|---|---|---|
| Kapak | Öğrencinin adı soyadı, okulu, numarası | Kapak sayfası (kapatılabilir) |
| I. Öğrenci bilgileri | Kimlik bilgileri, yerleştirme kurul kararı, eğitsel tanı, aldığı destek eğitimler, cihazlar, sağlık bilgileri, ortam düzenlemeleri, BEP başlangıç ve bitiş tarihi, aile tablosu | Öğrenci ve Aile adımları |
| II. Eğitsel performans formu | Gelişim öyküsü, gelişim alanı/ders bazında performans düzeyi, varsa davranış problemi | Eğitsel performans adımı |
| III. Bireyselleştirilmiş eğitim planı | Uzun ve kısa dönemli amaçlar, ölçüt, yöntem ve teknik, materyaller, başlama-bitiş tarihi, değerlendirme yöntemi ve tarihleri, performans (+ / -) | Eğitim planı adımı |
| IV. BEP geliştirme birim kararları | A. Okul içi diğer eğitim hizmetleri, B. Aile bilgilendirme süreci, C. Diğer kararlar, sonraki toplantı, genel değerlendirme | Birim kararları adımı |
| V. BEP geliştirme birim üyeleri | Unvan, ad soyad, imza; "Uygundur / Okul Müdürü" | Birim üyeleri adımı |
Formdaki yıldızlı açıklama notları (ölçütün nasıl yazılacağı, ortam düzenlemesinin ne olduğu gibi) da varsayılan olarak basılır; istemezsen kapatabilirsin. Boş bıraktığın alanlar belgede boş hücre olarak kalır, sonra elle doldurabilirsin.
Öğrenci bilgileri yazılırken
Eğitsel tanı: Rehberlik ve araştırma merkezinin raporundaki ifadeyi aynen yaz. Araçtaki öneri listesinde yalnız resmî grup adları var (zihinsel yetersizlik, otizm spektrum bozukluğu, özel öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, dil ve konuşma bozukluğu, görme yetersizliği, işitme yetersizliği, bedensel yetersizlik, özel yetenek). Bu adları Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nden ve 2026/70 sayılı genelgenin 38. maddesinden aldım.
Destek eğitim geçmişi: Formda iki ayrı satır var. İlkine öğrencinin daha önce aldığı okul içi ve okul dışı destek eğitimleri (destek eğitim odası, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi gibi) süresiyle yazarsın. İkincisine BEP bitiş tarihine kadar alacağı okul dışı destek eğitim girer.
Ortam düzenlemeleri: Sınıf içi oturma düzeni, ışık ayarı, ses ortamı gibi fiziki düzenlemeler bu satıra yazılır. Derse özgü düzenlemeler (laboratuvarın düzenlenmesi, materyal uyarlaması) ise III. bölümde her dersin altındaki satıra girer.
Tarihler: BEP genellikle bir eğitim-öğretim yılı için hazırlanır. Araç, 2026-2027 çalışma takviminden ders yılı (14 Eylül 2026 - 25 Haziran 2027), 1. dönem ve 2. dönem tarihlerini tek tıkla doldurur.
Bu bölümdeki tanı ve sağlık bilgileri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesine göre özel nitelikli kişisel veridir. Araç bu yüzden aşağıda anlatılan sıkı saklama kurallarıyla çalışır.
Eğitsel performans nasıl yazılır?
Kılavuza göre eğitsel performans, öğrencinin hangi alanlarda güçlü olduğunu ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu anlatır. Gözlem, görüşme, kaba değerlendirme formu, yazılı sınav, hata analizi, çalışma örneği analizi ve ölçüt bağımlı ölçü aracı gibi informal araçlarla belirlenir. Uyman gereken ana kural, ifadelerin ölçülebilir ve gözlenebilir olması:
| Yazmayın | Yazın |
|---|---|
| Toplama işlemini anlar. | İki basamaklı iki sayıyı toplar. |
| Günlük yaşam becerilerine sahiptir. | Kimseden yardım almadan kıyafetini değiştirir. |
| Okumayı bilir. | Üç-dört kelimelik cümleleri heceleyerek okur. |
Kılavuz bir noktaya daha dikkat çeker: performans belirlenirken öğrencinin bulunduğu sınıf düzeyinin programını kullanmak zorunlu değildir. Öğrencinin düzeyine göre alt ya da üst sınıfın programından yararlanılabilir.
Kaba değerlendirme formunu doldurduysan araç sonuçlardan şu yapıda bir metin üretir: "Bağımsız olarak yapabildikleri: … İpucu ya da yardımla yapabildikleri: … Henüz yapamadıkları: …". Bu metne öğrencinin ilgi alanlarını ve güçlü yanlarını da eklemen iyi olur.
Uzun ve kısa dönemli amaçlar
Uzun dönemli amaç, öğrencinin genellikle bir eğitim-öğretim yılında kazanması beklenen hedeftir. Kısa dönemli amaçlar bu hedefe giden daha küçük, ayrıntılı adımlardır. Kılavuz şunları önerir:
- Amacın öznesi olarak öğrencinin adını yaz (BEP kişiye özgüdür).
- Öncelikli ve işlevsel hedefler seç; ne çok zor ne çok kolay olsun.
- Sade, açık ve geniş zaman kipinde yaz ("yapar", "okur", "söyler").
- Basitten zora sırala.
Kılavuzdaki örnekte uzun dönemli amaç "Özge toplamları 100'e kadar olan doğal sayılarla eldeli toplama işlemini yapar." Kısa dönemli amaçlar ise "Özge dört denemenin üçünde 1'den 50'ye kadar olan doğal sayılarla eldeli toplama işlemi yapar." ve "…50'den 100'e kadar…" şeklinde.
Ölçüt sütununa davranışın kaç denemede başarılı sayılacağı yazılır: beş denemenin beşinde 5/5 (%100), dördünde 4/5 (%80), üçünde 3/5 (%60). Araç yeni amaçlara 4/5 (%80) önerir; istersen değiştirirsin.
Araçta her kademe için örnek amaçlar var: okul öncesinde bilişsel, dil, motor, sosyal-duygusal gelişim ve öz bakım; ilkokulda Türkçe (dinleme/izleme, konuşma, okuma, yazma) ve Matematik (sayılar, toplama-çıkarma, geometrik şekiller, ölçme); ortaokul ve lisede okuduğunu anlama, yazılı anlatım, dört işlem, kesirler, oran ve yüzde; bütün kademelerde sosyal ve günlük yaşam becerileri. Bu örnekleri öğretim programlarının beceri alanlarından türettim; resmî kazanım metni değiller. Örneği ekledikten sonra öğrencinin performansına göre düzenlemen gerekir.
Yöntem, materyal ve değerlendirme
Kılavuzdaki örnek BEP'lerde en sık geçen öğretim yöntemleri şunlar: doğrudan öğretim, ayrık denemelerle öğretim, sabit bekleme süreli öğretim, eşzamanlı ipucuyla öğretim, aşamalı yardımla öğretim, video modelle öğretim, doğal öğretim ve basamaklandırılmış öğretim. Araç bu listeyi öneri olarak gösterir.
Ölçme-değerlendirme sütunlarında değerlendirme yöntemi (ölçüt bağımlı test, gözlem, kontrol listesi, çalışma kâğıdı), değerlendirme tarihleri ("her hafta cuma, ilk ders" gibi) ve performans yer alır. Amaç gerçekleştiyse performans sütununa "+" (yeterli), gerçekleşmediyse "-" (geliştirilmeli) yazılır. Bu sütun yıl içinde güncellenir ve yıl sonu genel değerlendirmesinin temelini oluşturur.
Birim kararları
A. Okul içi diğer eğitim hizmetleri: Destek eğitim odası, grup eğitimine hazırlık uygulaması, tamamlayıcı eğitim faaliyeti, destekleme ve yetiştirme kursu gibi hizmetler türü, dersi, haftalık süresi ve sorumlusuyla yazılır. Destek eğitim odasında eğitim alacak öğrencileri, dersleri ve haftalık saati BEP geliştirme birimi kararla belirler. Bu planlama haftalık toplam ders saatinin yüzde 40'ını aşamaz (m.25/1-a). Eğitim bire bir yapılır; birim kararıyla aynı düzeydeki en fazla üç öğrenciyle grup eğitimi de yapılabilir (m.25/1-ç).
B. Aile bilgilendirme süreci: Ailenin hangi sıklıkla ve hangi yolla (telefon, yüz yüze ya da çevrim içi toplantı, yazılı) bilgilendirileceği ve aile eğitimi yapılıp yapılmayacağı yazılır.
C. Diğer kararlar: Sınav uyarlamaları, yabancı dil muafiyeti (velinin yazılı talebi ve birim kararıyla, m.24/1-ç), refakat ihtiyacı gibi kararlar ve bir sonraki toplantı tarihi buraya girer. "Genel BEP değerlendirmesi" yıl sonunda doldurulur ve gelecek yılın BEP'i için öneri olur.
Bu kararlar BEP toplantı tutanağı aracında da hazır karar cümlesi olarak çıkar; böylece dosyada ve tutanakta aynı metin yer alır.
BEP geliştirme birimi üyeleri
Birim, okul müdürünün ya da görevlendirdiği müdür yardımcısının başkanlığında rehberlik öğretmeni, sınıf öğretmeni, dersi okutan alan öğretmenleri, veli ve öğrenciden oluşur. Gerektiğinde özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üye, mesleki eğitim veren özel eğitim okullarında da meslek dersi öğretmeni katılır (m.47). Resmî imza tablosunda alan öğretmenleri için üç satır var. Sen daha azını girsen de araç üç satırı boş basar.
Kılavuza göre aile birimin üyesidir ve kararları onayladığında BEP'i imzalar. Veli toplantıya katılamazsa alınan kararlar ailenin görüşüne sunulur. Öğrencinin toplantıya katılması zorunlu değildir ama desteklenmelidir.
"BÖP" ne demek?
Okullarda sık sık "BÖP" (çoğunlukla "bireyselleştirilmiş öğretim planı" diye açılır) adıyla ayrı bir belge istenir. Bu kısaltma ne Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nde ne de Bakanlığın BEP kılavuzunda geçer. Resmî dosyadaki karşılığı III. bölüm, yani "Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı"dır: her dersin uzun ve kısa dönemli amaçlarını, yöntemlerini ve değerlendirmesini gösteren tablo.
Önizlemenin üstündeki "Eğitim planı (yatay)" seçeneği yalnız bu bölümü basar. İstersen tek bir dersi seçip o dersin öğretmenine verebilirsin. Resmî örnekte bu bölüm yatay sayfadadır; tam dosyada ise bütün bölümler dikey sayfaya küçük yazıyla sığdırılır.
BEP ne zaman hazırlanır?
Kılavuza göre BEP genellikle bir eğitim-öğretim yılı için hazırlanır; geçerliliği yılın başında başlar, sonunda biter. Öğrencinin özel eğitim ihtiyacı yıl içinde belirlenirse o anda da hazırlanabilir. Kılavuz, öğrenci uygun eğitimden bir an önce yararlansın diye BEP'in mümkün olduğunca erken hazırlanmasını ister. "İlk ay içinde" yaygın bir uygulamadır; yönetmelikte belirli bir gün sayısı yazmaz.
BEP geliştirme birimi ders yılı başında oluşturulur ve toplantıları planlanır. İhtiyaç olursa yıl içinde ek toplantı yapılabilir.
Değişiklik ve yıl sonu değerlendirmesi
Amaçlar, yöntemler ve materyaller uygulamada öğrencinin düzeyine uymuyorsa yıl içinde değiştirilebilir. Bir amaç genişletilebilir, daraltılabilir ya da çıkarılıp yerine yenisi eklenebilir. Her değişiklikten aileye haber verilmelidir. Yıl sonunda amaçlara ne ölçüde ulaşıldığı değerlendirilir ve ulaşılamayan amaçların gelecek yıla aktarılıp aktarılmayacağına karar verilir. Bu toplantı için BEP toplantı tutanağı aracındaki "yıl sonu değerlendirme toplantısı" türünü kullanabilirsin.
BEP planı taslağını kaydetme
BEP tanı ve sağlık bilgisi içerdiği için taslak varsayılan olarak kaydedilmez:
- Bilgiler sayfa açıkken durur. Üç BEP aracı arasında site içinden geçerken korunur, sayfayı kapatınca silinir. Kapatmadan önce tarayıcı seni uyarır.
- Sonra devam etmek istersen "Bu cihazda sakla" anahtarını açarsın. Anahtarı kapattığında kayıt hemen silinir. "Bu cihazdaki verileri sil" düğmesi de her şeyi temizler.
- "BEP dosyasını indir" ile öğrencinin taslağını bilgisayarına bir dosya olarak alıp sonra "BEP dosyası yükle" ile açabilirsin. Bu dosya özel nitelikli veri içerir; ortak bilgisayarlarda bırakma.
BEP planı yazarken sık yapılan hatalar
- Performansı "anlar, bilir, kavrar" gibi gözlenemeyen fiillerle yazmak.
- Her öğrenciye aynı amaçları kopyalamak. Örnek amaçlar başlangıç noktasıdır, öğrencinin performansına göre düzenlenmelidir.
- Ölçütü boş bırakmak ya da "iyi düzeyde" gibi belirsiz yazmak.
- Destek eğitim odası saatini haftalık ders saatinin yüzde 40'ından fazla planlamak.
- Veliyi sürece katmadan BEP'i tamamlamak ve imza almamak.
- Yıl içinde performans sütununu güncellememek.
Sık sorulan sorular
BEP'i kim hazırlar?
BEP, okul müdürünün ya da görevlendirdiği müdür yardımcısının başkanlığındaki BEP geliştirme birimi koordinasyonunda hazırlanır. Kılavuza göre sorumluluk hiçbir zaman tek bir öğretmende değildir; öğrenciyle çalışan bütün öğretmenler kendi derslerinin amaçlarını yazar, veli de görüşünü bildirir.
BEP'i olan öğrenci için ayrıca yıllık plan yapılır mı?
Hayır. Eğitim öğretim çalışmalarının planlı yürütülmesine ilişkin yönergeye göre BEP'i olan öğrenci için ayrıca yıllık plan yapılmaz; öğrencinin dersteki planı BEP'teki amaçlardır.
Destek eğitim odasında haftada en fazla kaç saat ders alınabilir?
Planlama haftalık toplam ders saatinin yüzde 40'ını aşamaz (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği m.25/1-a). Dersleri ve saati BEP geliştirme birimi kararla belirler.
Word çıktısını düzenleyebilir miyim?
Evet. Word dosyası resmî formattaki tabloları içerir; okulunun istediği ek satırları ekleyebilir, yazı boyutunu değiştirebilirsin. Tablo başlıkları her sayfada tekrarlanır.
Kaynaklar
- Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 07.07.2018/30471; son değişiklik 25.10.2022): m.4, 20, 22, 23, 24, 25, 47, 48.
- Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası" (2022) ve EK-1 BEP dosyası örnek formatı.
- 2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler (Genelge 2026/70), md.38-39.
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m.6.
- MEB 2026-2027 eğitim-öğretim yılı çalışma takvimi.
Bu araç resmî bir belge düzenleme sistemi değildir. BEP'in içeriğini öğrenciyi tanıyan BEP geliştirme birimi belirler; araç bu kararları resmî formata dökmene yardım eder.