Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik, hukuki veya bordro danışmanlığı değildir. Gelir vergisi dilimleri, asgari ücret, SGK prime esas kazanç tavanı ve istisna tutarları her yıl (bazen yıl içinde) değişir. Güncel değerleri GİB, SGK ve Resmî Gazete’den teyit et; kesin net maaşın için işvereninin bordrosunu esas al.
- Net maaş = brüt − SGK işçi payı (%14) − işsizlik primi (%1) − gelir vergisi − damga vergisi (%0,76).
- Gelir vergisi kümülatif matraha uygulanır; matrah biriktikçe üst dilime geçilir ve yüksek maaşlarda net yıl içinde düşer.
- Asgari ücrete denk gelen kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır; 2026 yılında net asgari ücret 28.075,50 TL'dir.
- Prime esas kazanç tavanını aşan kısımdan SGK ve işsizlik primi kesilmez; brüt zammın tamamı da eline net geçmez.
Bu araçla aylık brüt maaşından SGK işçi payını, işsizlik sigortasını, gelir vergisini ve damga vergisini düşüp eline geçecek net tutarı bulabilirsin. Brüt maaşı ve hesabın yapılacağı ayı girmen yeterli. Araç kesintileri kalem kalem gösterir, yılın diğer ayları için de neti hesaplar.
Brüt maaş ve net maaş nedir?
Brüt maaş, iş sözleşmesinde yazan, kesintilerden önceki toplam ücrettir. Net maaş ise kesintiler düşüldükten sonra banka hesabına yatan tutardır. İkisi arasındaki fark her çalışan için aynı değil, çünkü gelir vergisi artan oranlıdır ve yılın hangi ayında olduğuna, o güne kadar biriken matrahına göre değişir. Aynı brüt maaş Ocak’ta ve Aralık’ta farklı bir nete karşılık gelebilir.
Brütten nete nasıl hesaplanır? (Adım adım)
- Aylık brüt maaşı belirle. Prime esas kazanç tavanını aşan kısımdan SGK ve işsizlik primi kesilmez; bu tavan her yıl güncellenir.
- SGK işçi payını hesapla: brüt × %14.
- İşsizlik sigortası primini hesapla: brüt × %1.
- Gelir vergisi matrahını bul: brüt − SGK − işsizlik.
- Matrahı yılbaşından bu yana biriktir ve kümülatif matraha gelir vergisi tarifesini uygula. Bu ayın vergisi, kümülatif verginin önceki aya göre artışıdır.
- Damga vergisini hesapla: brüt × binde 7,59.
- Asgari ücrete denk gelen gelir vergisi ve damga vergisi istisnasını hesaplanan vergilerden düş.
- Net maaş = brüt − SGK − işsizlik − (gelir vergisi − istisna) − (damga vergisi − istisna).
Formül özeti
SGK işçi payı = brüt × %14
İşsizlik primi = brüt × %1
Gelir vergisi matrahı = brüt − SGK − işsizlik
Damga vergisi = brüt × %0,759
Net maaş = brüt − SGK − işsizlik − gelir vergisi − damga vergisi + asgari ücret istisnalarıPrime esas kazanç tavanı aşılınca SGK ve işsizlik primi brüt yerine tavan tutarı üzerinden hesaplanır. Gelir vergisi dilim sınırlarını ve oranlarını Gelir İdaresi Başkanlığı her yıl ilan eder. Bu yazıda sabit bir tarife vermiyorum; güncel tarifeyi gelir vergisi hesaplama aracında ve GİB duyurularında görebilirsin.
Örnek brütten nete maaş hesabı (varsayımsal)
Aşağıda aracın varsayılan değerleriyle, sabit 50.000 TL brüt maaş alan bir çalışanın Ocak hesabı var. Rakamlar yöntemi göstermek için; tarife ve istisna değerleri aracın o günkü yıllık verisinden geliyor.
SGK (%14) = 50.000 × 0,14 = 7.000,00 TL
İşsizlik (%1) = 50.000 × 0,01 = 500,00 TL
Gelir vergisi matrahı = 50.000 − 7.500 = 42.500,00 TL
Hesaplanan gelir vergisi (ilk dilim) = 6.375,00 TL
Asgari ücret GV istisnası = −4.211,33 TL
Ödenecek gelir vergisi = 2.163,68 TL
Damga vergisi (binde 7,59) = 379,50 − istisna 250,70 = 128,80 TL
Net maaş = 50.000 − 7.500 − 2.163,68 − 128,80 = 40.207,52 TLAynı brüt maaşla çalışmaya devam ettikçe matrah birikir ve daha yüksek oranlı dilimlere girilir. Aracın hesabına göre aynı çalışanın Haziran neti 38.082,52 TL, Aralık neti 36.511,30 TL olur. Aradaki farkı SGK değil, kümülatif gelir vergisi yaratır.
Kümülatif matrah: neden her ay net farklı?
Gelir vergisi yıllık ve artan oranlıdır. Matrahın ay ay birikir; birikmiş tutar bir sonraki dilimin sınırını aştığı aydan itibaren daha yüksek oran uygulanır. Bu yüzden yüksek maaşlarda net tutar yıl içinde düşer. Araç yıl boyunca sabit brüt maaş varsayar, seçtiğin ayın sonucunu ve yıllık ortalama neti gösterir. Zam, prim ya da ek ödeme alıyorsan gerçek bordron farklı çıkar.
Asgari ücret gelir ve damga vergisi istisnası
Mevzuata göre asgari ücrete denk gelen kazanç kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. Bu yüzden asgari ücretle çalışan biri vergi kesintisi görmez. Daha yüksek maaşlarda istisna hesaplanan vergiden düşülür ve her ay için ayrı hesaplanır. İstisnanın tutarı ve koşulları yıllık düzenlemelere bağlı; güncel bilgi için GİB’i ve Resmî Gazete’yi takip et.
Brüt-net hesabında varyantlar
Netten brüte hesaplama
Eline geçmesini istediğin neti biliyor ve gereken brütü arıyorsan ters yönlü hesap gerekir. Net tutar brüte göre her zaman düzgün artan bir fonksiyon olmadığı için ters hesap tek formülle çıkmaz, deneme ve yaklaşımla bulunur. Bunun için netten brüte hesaplama aracını kullanabilirsin.
AGİ ve fazla mesai etkisi
Bu araç asgari geçim indirimini (AGİ) hesaba katmaz; AGİ için AGİ hesaplama aracına bak. Fazla mesai ücreti brüte eklenince matrahı büyütür, bu yüzden ek kazancın tamamı eline net geçmez. Ayrıntısı fazla mesai hesaplama sayfasında.
İşveren maliyeti
Çalışanın brüt maaşına işveren SGK ve işsizlik payı eklenince işverenin gerçek maliyeti çıkar. Bu, brütten nete hesabındaki kesintilerden ayrı bir hesaptır; ilgili maaş hesapları için maaş hesaplama aracına göz atabilirsin.
Zam sonrası net maaş ne kadar artar?
Brüt maaşa yapılan zammın tamamı eline net geçmez. Zam da SGK ve işsizlik priminden, damga vergisinden ve gelir vergisinden geçer. Matrahı yükselttiği için bazı aylarda seni daha yüksek bir vergi dilimine de sokabilir. Zam teklifine bakarken "brüt kaç TL artıyor" yerine "net kaç TL artıyor" sorusunu sor. Bunun için eski ve yeni brütle aynı ay için aracı iki kez çalıştırıp netleri karşılaştırman yeterli. Yüzdesel artışı zam hesaplama aracıyla ayrıca bulabilirsin.
Kıdem ve ihbar tazminatı ile ilişkisi
Tazminat hesaplarında çoğu zaman net maaş yerine brüt ücret esas alınır. İşten ayrılmayı düşünüyorsan tazminat tutarlarını kıdem tazminatı hesaplama aracında brüt ücret üzerinden ayrıca hesapla.
SGK prime esas kazanç tavanı
Prime esas kazancın bir üst sınırı var ve bu sınır brüt asgari ücretin belirli bir katı olarak belirlenir. Tavanın üzerindeki kazançtan SGK ve işsizlik primi kesilmez; bu yüzden yüksek maaşlarda brüt arttıkça kesinti oranı görece düşer. Güncel katsayıyı ve tutarı SGK duyurularından teyit et.
Brüt-net maaş hesabında sık yapılan hatalar
- Yıllık sabit bir net oran varsaymak. Vergi dilimleri yüzünden net tutar yıl içinde değişir; Ocak’taki neti bütün yıla uygulama.
- Yalnız SGK’yı düşüp vergiyi unutmak. Brüt-net farkı dört kalemden oluşur ve asgari ücret istisnası dışında hiçbiri sıfır değildir.
- Gelir vergisini brüt üzerinden hesaplamak. Matrah, SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonraki tutardır.
- Eski tarife kullanmak. Yıl değişince dilim sınırları ve istisna tutarları da değişir.
- Bordroyla karşılaştırmamak. Yemek, yol ve sakatlık indirimi gibi ek unsurlar bordrodaki neti etkiler; araç bir tahmin verir.
Maaş teklifi karşılaştırırken nelere bakılmalı?
İki iş teklifini yalnız brüt tutarla kıyaslamak yanıltır. Önce ikisini aynı ay için nete çevir, sonra yıllık ortalama netlere bak. Yemek kartı, yol yardımı, özel sağlık sigortası ve prim gibi ek haklar brüt maaşın dışında kalabilir ve bunların vergi ve SGK karşılığı teklife göre değişir. Ücretin brüt mü net mi konuşulduğunu mutlaka yazılı netleştir: "net 40 bin" demek işverene farklı bir brüt maliyet yükler, iş sözleşmelerinde de genellikle brüt tutar esas alınır.
Brütten nete maaş aracını nasıl kullanırım?
Aylık brüt maaşını ve hesaplamak istediğin ayı gir. Sonuç ekranında SGK, işsizlik, gelir vergisi, damga vergisi ve istisna tutarlarını, net maaşı ve yıllık ortalama neti görürsün. İki teklifi karşılaştırırken aynı ayı seçip iki brüt tutarı ayrı ayrı dene.
Sıkça sorulan sorular
Brüt maaş nasıl net maaşa çevrilir?
Brütten SGK işçi payı (%14), işsizlik primi (%1), gelir vergisi ve damga vergisi düşülür; asgari ücrete denk gelen istisnalar vergiden mahsup edilir. Adımları yukarıda sıraladım.
Neden her ay net maaşım değişiyor?
Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplanır. Matrah yıl boyunca birikip daha yüksek bir dilime geçtiğinde vergi oranı artar, net maaş düşer.
Asgari ücretli neden vergi ödemez?
Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisna kapsamındadır. Yalnız asgari ücretle çalışan kişiden vergi kesilmez.
SGK primi her brüt tutardan kesilir mi?
Hayır. Prime esas kazanç tavanının üzerindeki kısımdan SGK ve işsizlik primi kesilmez.
Net maaşımı bilip brütü bulabilir miyim?
Evet, netten brüte hesaplama aracı bunu yapar. Aynı net, farklı aylarda farklı brüt tutarlara karşılık gelebilir.
Sonuç bordrodaki tutarla birebir aynı mı?
Çoğunlukla çok yakındır, ama bordro yuvarlamaları, ek ödemeler ve işyeri uygulamaları küçük farklar yaratabilir. Kesin tutar için işverenin bordrosu esastır.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.81 (prim oranları) ve m.82 (prime esas kazancın alt ve üst sınırı) (mevzuat.gov.tr).
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, m.49 (işsizlik sigortası primi) (mevzuat.gov.tr).
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m.23/18 (asgari ücret istisnası) ve m.103 (gelir vergisi tarifesi) (mevzuat.gov.tr).
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, ücret ödemelerine ilişkin oran ve asgari ücret istisnası (mevzuat.gov.tr).
Vergi dilimleri ve istisnalar için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Resmî Gazete, prim ve tavan bilgileri için SGK’nın güncel duyuruları esas alınmalıdır. Hesaplama tahmindir; ek ödemeler, sakatlık indirimi, özel sigorta ve bordro yuvarlamaları sonucu değiştirebilir.