- Yüksek lisans (master) derecesi alan memura 1 kademe ilerlemesi uygulanır; yükseköğretim kurumunda en az bir yıl ilave öğrenimle lisansüstü ihtisas sertifikası alana da aynı şekilde 1 kademe.
- Mesleğiyle ilgili dalda doktora yapana 1 derece yükselmesi; yüksek lisanstan 1 kademe almış olana doktorada 2 kademe uygulanır.
- İntibak için okul müdürlüğüne dilekçe verilir; diplomanın ya da mezuniyet belgesinin onaylı örneği eklenir.
- Askerlikte geçen süre de kademe ilerlemesinde değerlendirilir; bunun için ayrı bir dilekçe verilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ya da mali danışmanlık değildir. İntibakın hangi tarihten ve nasıl yapılacağına işlemi yapan birim karar verir; mevzuat değişebilir, güncel metni mevzuat.gov.tr'den ve okul yönetiminden teyit et.
Yüksek lisans memura bir kademe kazandırır. Bu kural 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yazılıdır, ama kademe kendiliğinden işlenmez, bir dilekçeyle istenir. Aşağıda yüksek lisansın ve doktoranın ne kazandırdığını, dilekçenin nasıl yazılacağını, hangi belgelerin ekleneceğini ve askerlik süresinin nasıl değerlendirildiğini anlattım. Madde metinlerini 657 sayılı Kanunun mevzuat.gov.tr'deki güncel hâlinden aldım. Dilekçeni aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin.
Yüksek lisans ve doktora ne kazandırır?
657 sayılı Kanunun 36. maddesinin Ortak Hükümler (A) bendinin 9. fıkrası şöyle der: memurluğa girmeden önce ya da memuriyetleri sırasında yüksek öğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğretim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara ve meslekleriyle ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır. Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memur mesleğiyle ilgili dalda doktora yaparsa ona iki kademe ilerlemesi uygulanır.
| Öğrenim | Kazanım |
|---|---|
| Yüksek lisans (master) | 1 kademe ilerlemesi |
| En az bir yıl ilave öğrenimle lisansüstü ihtisas sertifikası | 1 kademe ilerlemesi |
| Doktora (mesleğiyle ilgili dalda), yüksek lisanstan kademe almamışsa | 1 derece yükselmesi |
| Yüksek lisanstan 1 kademe aldıktan sonra doktora (mesleğiyle ilgili dalda) | 2 kademe ilerlemesi |
Aynı fıkranın 10. bendi doktoradan sonraki adımı da düzenler: doçentlik unvanını üniversitede görevliyken kazananlara bir derece, diğer memuriyetlerdeyken kazananlara iki kademe ilerlemesi uygulanır. Öğretmen olarak doçentlik alırsan bu ikinci durum sana uygulanır.
Doktoradaki hak için doktoranın mesleğinle ilgili bir dalda olması gerekir. Alanın mesleğinle ilgili sayılıp sayılmadığına intibakı yapan birim karar verir; emin değilsen başvurmadan önce sor. Yüksek lisans için Kanun "meslekle ilgili" şartı koymaz.
Kademe ve derece ne demek?
Memur aylığı derece ve kademeyle belirlenir. Kademe, aynı derece içinde görevin önemi ya da sorumluluğu artmadan aylıktaki ilerlemedir (657 m.64). Kademe ilerlemesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olmak ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerekir. Bu şartları taşıyan memur, başka bir işleme gerek kalmadan bir ileri kademeye ilerlemiş sayılır. Derece yükselmesi için ise derecede en az üç yıl ve o derecenin üçüncü kademesinde bir yıl bulunmak gerekir (m.68/A).
Yüksek lisanstan gelen bir kademe bu olağan ilerlemeye eklenir. Yani yüksek lisansı bitiren öğretmen, normal yıllık ilerlemesinin yanında bir kademe daha öne geçer. Olağan kademe ilerlemesi kendiliğinden işlerken öğrenim kademesi başvuruyla işlenir; fark buradan doğar.
Bir örnekle
Kurgusal bir öğretmen 7. derecenin 2. kademesinde olsun. Yüksek lisansını bitirip intibak dilekçesi verdiğinde öğrenimden gelen bir kademeyle 7/3'e geçer. Bir sonraki olağan kademe ilerlemesi geldiğinde bu kez 7/3'ten ilerler. Derece yükselmesi için gereken süreler ise Kanunun öngördüğü şekilde hesaplanmaya devam eder; ayrıntıyı işlemi yapan birim belirler.
İntibak dilekçesi nasıl yazılır?
Dilekçe okul müdürlüğüne yazılır; okul onu ilçe millî eğitim müdürlüğüne iletir. 657 m.64'e göre kademe ilerlemesinde onay mercii atamaya yetkili amirdir. İçinde şunlar olsun:
- Kim olduğun ve görevin.
- Hangi üniversitenin hangi programından, hangi tarihte mezun olduğun.
- Talebin ve dayanağı: 657 sayılı Kanunun 36. maddesi Ortak Hükümler (A) bendinin 9. fıkrası uyarınca 1 kademe ilerlemesi uygulanarak intibakının yapılması.
- Ek: diplomanın ya da mezuniyet belgesinin onaylı örneği.
Aşağıdaki örnekte parantez içindeki yerlere kendi bilgilerini yaz.
(OKUL ADI) MÜDÜRLÜĞÜNE
(İLÇE / İL)
Konu: Öğrenim durumu intibakı
Okulunuzda (branş) öğretmeni olarak görev yapmaktayım.
(gg.aa.yyyy) tarihinde (üniversite adı) (program adı) programından yüksek lisans öğrenimimi tamamladım. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesi Ortak Hükümler (A) bendinin 9 uncu fıkrası uyarınca 1 kademe ilerlemesi uygulanarak intibakımın yapılmasını istiyorum.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
(tarih, ad soyad, imza)
Adres: (açık adres)
Ek: Diploma ya da mezuniyet belgesinin onaylı örneği
Diplomanı henüz almadıysan üniversitenin verdiği mezuniyet belgesinin yeterli olup olmadığını okul yönetimine sor. Kurum genel bir öğrenim değişikliği dilekçesi bekliyorsa intibak başvuru dilekçesi aracı da aynı bilgileri resmî yazı düzeninde verir.
Hangi belgeler eklenir?
| Durum | Eklenecek belge |
|---|---|
| Yüksek lisans ya da doktora | Diplomanın ya da mezuniyet belgesinin onaylı örneği |
| Yurt dışında alınan derece | Diploma ile birlikte denklik belgesi (işlemi yapan birime sor) |
| Doktora | Alanın mesleğinle ilgisini gösteren kısa açıklama, gerekirse transkript |
| Askerlik süresi | Terhis belgesi ya da askerlik durum belgesi |
Belgenin aslını götürürsen okul yönetimi aslını görüp örneğini onaylayabilir. Yurt dışı diplomalarında denklik belgesi istenip istenmediğini başvurmadan önce sor.
Askerlik süresi de kademe kazandırır
657 sayılı Kanun askerlikte geçen süreyi de kademe ilerlemesinde sayar. Askerliğini memur olmadan önce yapanlar adaylık esaslarına tabidir; bu kişilerin muvazzaf askerlikte geçen süreleri asaletlerinin onaylanmasından sonra kademe ilerlemesi yapılarak değerlendirilir (m.84). Memurken askere gidenler terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumlarına başvurur, kurum da en çok 30 gün içinde onları göreve başlatır; askerlikte geçen süreleri ayrıldıkları sırada bulundukları derecede kademe ilerlemesi yapılarak değerlendirilir (m.83).
Göreve dönüş başvurusu için askerlik dönüşü göreve başlama dilekçesi aracını kullanabilirsin. Dilekçe aracında "Askerlik süresinin değerlendirilmesi" türünü seçip başlangıç ve terhis tarihini girersen süre yıl, ay ve gün olarak hesaplanır ve doğru madde dilekçeye yazılır.
Sekiz yıl ceza almamanın kademesi
Bir de unutulan bir kademe var: son sekiz yıl içinde hiç disiplin cezası almayan memura, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır (657 m.64). Bu kademenin işlenmesi gerekir. Bordronda göremiyorsan aynı araçta "Disiplin cezası almamaktan 1 kademe" türüyle dilekçe verebilirsin.
Kanunun 37. maddesi ayrı bir durumu düzenler: öğrenim durumuna göre yükselebileceği en yüksek derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yılda disiplin cezası almayan memurun kazanılmış hak aylığı kadro şartı aranmadan bir üst dereceye yükseltilir. Bu hüküm genellikle meslekte uzun süre çalışmış öğretmenleri ilgilendirir.
İntibaktan sonra maaşın
Kademe ilerlemesi aylık katsayısıyla çarpılan göstergeyi değiştirir; artış küçük görünür ama her ay ve emekliliğe kadar sürer. Yeni derece ve kademenle maaşını öğretmen maaşı ya da memur maaşı aracında hesaplayabilirsin. Güncel katsayılar araçta. Emekliliğe yakınsan derece ve kademenin emekli aylığına etkisini de düşün; emeklilik şartlarını emeklilik hesaplama aracında görebilirsin.
İntibak başvurusunda dikkat edilecekler
- Mezuniyet tarihini belgedeki gibi yaz.
- Belgenin onaylı örneğini ekle; okul yönetimi aslını görüp onaylayabilir.
- Doktorada alanın mesleğinle ilgisini gösteren bir açıklama ekle.
- Dilekçende ad, soyad, imza ve adres olsun; bunlar olmayan dilekçe incelenmez (3071 sayılı Kanun m.4 ve m.6). İdare başvurunun sonucunu ya da işlemin geldiği aşamayı en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirir (m.7).
- Dilekçenin okul evrakına kaydedildiği tarihi ve sayıyı not al. İşlem gecikirse hangi tarihte başvurduğunu bununla gösterirsin.
Bordrona yansıyan kademeyi birkaç ay sonra kontrol etmeyi unutma. İşlenmediyse okul yönetimine sor; gerekiyorsa "Kademe ilerlemesi / derece yükselmesi yapılması" türüyle yeni bir dilekçe ver. Hizmet sürelerini ve kadro bilgini görmek için öğretmen hizmet belgesi nasıl alınır yazısına bakabilirsin.
Yüksek lisans intibakında sık sorulan durumlar
Yüksek lisansı memur olmadan önce bitirdim, yine kademe alır mıyım? Evet. Kanun "memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında" der. Atamadan sonra belgeni ekleyerek başvurman gerekir.
İki yüksek lisans yaptım, iki kademe alır mıyım? Kanun master derecesi için bir kademe öngörür; ikinci bir yüksek lisans için ayrı bir kademe hükmü yoktur.
Doktoram mesleğimle ilgili değil, bir şey kazanır mıyım? Kanun derece yükselmesini ve yüksek lisans sonrası iki kademeyi "mesleği ile ilgili öğrenim dalında" doktora şartına bağlar. İlgili sayılmayan doktora için bu haklar uygulanmaz.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.36, m.37, m.64, m.68, m.83, m.84, mevzuat.gov.tr; 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4, m.6, m.7.
