- Devamsızlık uyarı yazısı veliyi bilgilendirir ama öğrenciyi okula döndürmek için nedenin bulunması gerekir.
- MEB'in Devamsızlık Nedenleri Anketi yedi boyuta bakar: okul ve yönetim, öğretmen, aile, çevre, akademik kaygı, kişisel nedenler, arkadaş çevresi.
- Anket ortaokul ve lise öğrencileri içindir; yanıtlar Evet 2, Bazen 1, Hayır 0 diye puanlanır.
- Uyum planı küçük ve ölçülebilir adımlardan oluşmalı.
- Devamsızlığı dönem dönem izlemek, planın işe yarayıp yaramadığını gösterir.
- Lisede önleme, müdahale ve yönlendirme komisyonu sınıf tekrarı riski olan öğrencinin velisini devamsızlığın 5. gününde okula davet eder.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Devamsızlık sınırları, bildirimler ve sınıf geçme kararları ilgili yönetmeliklere ve okulunun kurullarına bağlıdır; somut bir öğrenci için okul yönetiminin ve rehberlik servisinin değerlendirmesini esas al.
Sürekli devamsız bir öğrenciyle çalışmanın yolu, önce devamsızlığın nedenini bulmak, sonra veliyle küçük ve ölçülebilir adımlardan oluşan bir uyum planı kurup bu planı dönem dönem izlemektir. Sınıf listesinde her ay aynı ismin yanındaki sayı biraz daha artıyor; veliye yazı gidiyor, telefon açılıyor, birkaç gün düzelip yeniden başlıyor. Sürekli devamsızlık çoğu zaman bir sonuçtur ve nedeni başka bir yerdedir. Aşağıda yönetmeliğin sınırlarını, görüşme sorularını, anketin nasıl puanlandığını ve örnek bir planı adım adım bulacaksın. Görüşmeyi ve izlemi aşağıdaki formla tutabilirsin.
Önce durumu sayılarla gör
İlk adım öğrencinin devamsızlığının kademesine göre nerede durduğunu bilmektir. Sınırlar ve bildirim günleri kademeye göre farklı:
| Kademe | Sınır ve sonuç | Veliye bildirim | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İlkokul | Gün sınırı yok; ancak okula hiç devam etmeyen ya da yönetmelikteki mazeretler dışında en az bir dönem devam etmeyen öğrenciye sınıf tekrarı yaptırılır | Özürsüz 5, 10 ve 15. günlerde | İÖY m.18/3-e, m.31/1 |
| Ortaokul | Özürsüz 20 gün ve üzerinde sınıf geçme ya da tekrar kararını ikinci dönemin son haftasında şube öğretmenler kurulu verir | Özürsüz 5, 10 ve 15. günlerde | İÖY m.18/3-e, m.31/2-b |
| Lise | Özürsüz 10 günü ya da toplam 30 günü aşan öğrenci başarısız sayılır | Art arda iki gün özürsüzde veli bilgilendirilir; 5, 15 ve 25. günlerde tebligat | OÖY m.36/4, m.36/5-a |
İlkokul ve ortaokulda kontrol kayıtlı sürekli tedavi gerektiren hastalığı olan, tam zamanlı kaynaştırma yoluyla eğitim alan ve koruma altındaki öğrenciler için devamsızlığın 30. gününde de tebligat yapılır (İÖY m.18/3-e, 28.07.2026 değişikliği). Lisede aynı gruplar için 40 ve 55. günlerde ek tebligat var ve toplam sınır bazı durumlarda 40, 60 ya da 70 güne çıkar (OÖY m.36/5-b).
Bu sayıları bilmek, aileyle konuşurken somut olmanı sağlar. "Çok devamsızlık yaptı" yerine "Özürsüz 12 gün, kurul eşiğine 8 gün kaldı" demek daha açıktır. Bildirim eşiği geçildiyse veliye yazılı bildirim gerekir; yazıyı devamsızlık uyarı yazısı aracıyla hazırlayabilirsin. Yazının ne zaman gönderileceğini devamsızlık uyarı yazısı ne zaman gönderilir yazısında ayrıca anlattım.
Özürlü günleri ayırmadan yorum yapma
Devamsızlık sayısının bir kısmı özürlü olabilir ve özür belgesi zamanında verilmezse gün özürsüz kalır. İlkokul ve ortaokulda özür belgesi ya da yazılı veli beyanı özür gününü izleyen en geç 3 iş günü içinde (İÖY m.18/3-f), lisede 5 iş günü içinde (OÖY m.36/7) okul yönetimine verilir. Zorunlu hâllerde okul yönetimi bu süreyi 20 iş gününü aşmamak üzere uzatabilir.
Görüşmeden önce e-Okul'daki sayıyı özürlü ve özürsüz diye ayır. Bazen "sürekli devamsız" görünen öğrencinin günlerinin çoğu, velinin belgeyi geç getirdiği hastalık günleridir. O durumda iş bir uyum planı değil, veliye belge süresini hatırlatmaktır.
Öğrenciyle görüş
Görüşmenin tonu her şeyi belirler. "Neden gelmiyorsun?" sorusu öğrenciyi savunmaya geçirir. Şu sorular daha çok şey anlatır:
- "Okula gelmek istemediğin sabahlar nasıl geçiyor?"
- "Hangi günler daha zor? O günlerde hangi dersler var?"
- "Okulda seni en çok yoran ne?"
- "Okula geldiğin bir günü iyi yapan neydi?"
Öğrencinin kendi cümlelerini not al. Bazen neden ilk görüşmede çıkmaz; öğrenci "uyuyamıyorum" der, üçüncü görüşmede asıl konunun bir arkadaş grubu olduğu ortaya çıkar. Acele etme. Görüşmede zorbalık, istismar ya da ihmal işareti görürsen konuyu tek başına çözmeye çalışma; rehberlik servisine ve okul yönetimine hemen bildir. Yönlendirmenin nasıl yapıldığı öğrenci rehberlik servisine nasıl yönlendirilir yazısında anlatılıyor.
Devamsızlık Nedenleri Anketi nasıl uygulanır ve puanlanır?
MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Devamsızlık Nedenleri Anketi (B.K.A.2.c) 51 maddeden ve bir açık uçlu sorudan oluşur. Her madde bir nedendir: "Zor dersler aynı günde olduğunda", "Aileme yardımcı olmam gereken günlerde", "Sabahları zamanında uyanamadığımda", "Okulda arkadaşlarım tarafından dışlandığım için" gibi. Öğrenci her maddeye Evet, Bazen ya da Hayır der.
Anketin yönergesine göre hedef kitle ortaokul ve ortaöğretim öğrencileridir. Anketi sınıf rehber öğretmeni dağıtır, yönergeyi okur ve doldurulmasını sağlar. Puanlama Evet 2, Bazen 1, Hayır 0 şeklindedir. Maddeler yedi boyutta toplanır ve her boyutun ortalaması, puan toplamının boyuttaki madde sayısına bölünmesiyle bulunur. Ortalaması en yüksek boyut, nedenin nerede yoğunlaştığını gösterir.
Bir örnekle: okul ve yönetim boyutu 1-10. maddelerdir. Öğrenci bu on maddeden üçüne Evet, dördüne Bazen, üçüne Hayır dediyse toplam 3×2 + 4×1 = 10 puan, ortalama 10 ÷ 10 = 1,0 olur. Kişisel nedenler boyutu (37-45. maddeler, dokuz madde) için toplam 15 çıkarsa ortalama 15 ÷ 9 = 1,67 olur. Bu öğrencide kişisel nedenler okul kaynaklı nedenlerden daha belirgindir.
Yönerge bireysel değerlendirmede asıl bakılacak şeyin öğrencinin hangi maddeye ne dediği olduğunu da vurgular. Ortalama yol gösterir; "Evet" denen maddeler konuşmayı başlatır.
Veliyle görüş
Veliyle görüşmede öğrencinin anlattıklarını aileyle karşılaştır, ama öğrencinin sana güvenerek söylediklerini aynen aktarmadan önce düşün. Bazen ailenin de bilmediği bir şey ortaya çıkar; bazen de devamsızlığın nedeni ailenin kendi koşullarıdır. Küçük kardeşe bakmak, ailenin işine yardım etmek ya da okul yolunun güvenli olmaması gibi durumlarda suçlayan bir dil hiçbir şeyi çözmez.
Veliye yasal çerçeveyi de açıkça söyle: ilköğretim çağındaki çocuğun okula devamını sağlamak 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu gereğince veliyle birlikte okulun ve idarenin de yükümlülüğüdür (İÖY m.18/3-a). Lisede de veli öğrencinin okula devamını sağlamakla yükümlüdür (OÖY m.36/1). Bunu tehdit gibi değil, ortak sorumluluk olarak anlat. Görüşmenin kaydını veli görüşme formu ile tutabilirsin.
Uyum planı kur
Plan, büyük hedefler yerine küçük ve ölçülebilir adımlardan oluşmalı. Birkaç örnek:
- Her pazartesi ilk dersten önce rehber öğretmenle beş dakikalık bir görüşme.
- Öğrencinin zorlandığı dersten önceki gün etüt.
- Velinin sabah servis saatini teyit etmesi.
- Sınıfta öğrenciye küçük bir sorumluluk verilmesi.
Her adımın sorumlusunu ve tarihini yaz. Doldurulmuş bir plan satırı şöyle olabilir:
| Adım | Sorumlu | Başlangıç | Kontrol | Ölçüt |
|---|---|---|---|---|
| Pazartesi sabah kısa görüşme | Sınıf rehber öğretmeni | GG.AA.YYYY | Dört hafta sonra | Pazartesi devamsızlığı |
| Matematikten önce etüt | Matematik öğretmeni | GG.AA.YYYY | İki hafta sonra | Salı günleri devam |
| Servis saatini teyit | Veli | GG.AA.YYYY | Bir hafta sonra | Geç kalma sayısı |
Atılan adımları da işaretle: veliye yazı, yüz yüze görüşme, rehberlik servisine yönlendirme, ev ziyareti, okul aile birliği ya da sosyal destek olanakları, sağlık kuruluşuna başvuru önerisi. Ev ziyareti gerekiyorsa öğrenci ev ziyaret formu ile kaydını tutabilirsin; ziyaretin nasıl planlanacağı öğrenci ev ziyareti nasıl yapılır yazısında.
Lisede yönetmelik bir adımı zorunlu kılar: önleme, müdahale ve yönlendirme komisyonu devamsızlık yapan ve sınıf tekrarı riski bulunan öğrencinin velisini devamsızlığın 5. gününde okula davet eder ve devamsızlık nedenlerini ortadan kaldırıcı çalışmaları iş birliği içinde yapar. Özürsüz her devamsızlık günü, sosyal sorumluluk çalışması süresine bir saat olarak eklenir (OÖY m.36/5-a). Planına bu ek saatlerin nasıl tamamlanacağını da yaz.
İzle
Plan yapıldıktan sonra devamsızlığı haftalık ya da iki haftalık dönemlerle izle. Her dönemin özürsüz ve özürlü gününü ve kısa bir notu yaz. İlk dönemle son dönem karşılaştırıldığında özürsüz devamsızlık azalıyorsa plan işe yarıyordur. Artıyorsa planı veliyle ve rehberlik servisiyle yeniden konuşma zamanıdır.
Ortaokulda öğrenci 20 gün sınırını geçtiyse yıl sonunda şube öğretmenler kurulu karar verecek ve gerekçeli kararı EK-5 tutanağına yazacaktır (İÖY m.31/2-b). Bu kararda izlem tablon en somut veridir: hangi adımların atıldığı ve devamın nasıl değiştiği orada yazar. Kurul sürecini ŞÖK toplantısı ve 20 gün devamsızlık yazısında bulabilirsin.
Devamsız öğrenciyle çalışırken sık yapılan hatalar
Yalnız yazı göndermek
Bildirim yazısı zorunlu bir adımdır ama tek başına öğrenciyi okula döndürmez.
Anketi ilkokulda uygulamak
Yönerge anketin ortaokul ve ortaöğretim için olduğunu söyler. İlkokulda nedenleri görüşmeyle ve aileyle konuşarak belirle.
Özürlü ve özürsüz günü karıştırmak
Toplam sayıya bakıp plan kurmak, belgesini geç getiren bir veliyi sürekli devamsızlıkla suçlamaya varabilir. Önce sayıyı ayır.
Planı izlememek
İzlenmeyen plan bir niyet beyanıdır. Kısa bir izlem tablosu, neyin işe yaradığını gösterir.
Sonraki adım
Devamsızlık durumunu, görüşmeyi, anketi, uyum planını ve izlemi devamsızlık nedeni görüşme ve okula uyum izlem formu ile tek belgede tutabilirsin. Sınıfın tamamı için devamsızlık takip çizelgesi aracı var.
Kaynaklar: Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (İÖY) m.18, m.31 (son değişiklik RG 28.07.2026/33323); Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (OÖY) m.36; MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Devamsızlık Nedenleri Anketi (B.K.A.2.c) ve uygulama yönergesi.
