Öğrenci Ev Ziyaret Formu aracı, MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı Ev Ziyaret Formu'nu (B.G.G.4.c) ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri için hazırlar. Formu ziyaretten sonra ekranda doldurabilir, elle doldurmak için boş basabilir ya da sınıf listesinden her öğrenciye adı, sınıfı ve numarası yazılı ayrı bir form alabilirsin. Resmî formun bölümleri aynı sırayla gelir: öğrenci bilgileri, sosyo kültürel özellikler, ebeveyn tutumları, genel değerlendirme ve ziyaret eden üç kişinin imza kutuları. İstersen formun arkasına ziyaretin nedenini, ziyaret öncesi yapılanları ve ziyaret sonrası işleri içeren bir ek sayfa, en sona da resmî yönerge sayfası eklenir. Belge PDF ya da Word olarak iner.
Okul öncesinde ev ziyareti programın aile katılımı çalışmalarının bir parçasıdır ve farklı bir kayıt kullanılır. Okul öncesi için aile katılımı ve ev ziyareti formları aracını kullan.
- Ev Ziyaret Formu (B.G.G.4.c), MEB'in öğrenciyi ev ve aile ortamında tanımak için yayımladığı resmî rehberlik formudur.
- Ev ziyareti her öğrenciye yapılan bir rutin değildir; devamsızlık, uyum ya da davranış sorunu gibi bir ihtiyaç olduğunda yapılır.
- Ziyarete sınıf rehber öğretmeni, rehberlik öğretmeni ve bir idareci gider; veli ziyaret tarihi hakkında önceden bilgilendirilir.
- Form ziyaretten sonra yargı değil gözlem diliyle doldurulur ve rehberlik öğretmeni tarafından öğrenci dosyasında saklanır.
Ev ziyareti ne zaman yapılır?
Formun yönergesi kullanım amacını şöyle yazar: tek ebeveynlilik, devamsızlık, okula uyum problemi, okul-veli iş birliğinin yetersizliği, davranış problemleri, çeşitli hastalıklar, ders başarısı ya da başarısızlığı gibi durumlarda öğrenciyi daha iyi tanıyabilmek için ev ve aile atmosferini gözlemlemek. Yani ev ziyareti her öğrenci için yapılan bir rutin değil, belirli bir ihtiyaç olduğunda başvurulan bir bireyi tanıma çalışmasıdır.
Ziyaret çoğu zaman başka bir kaydın devamıdır. Sürekli devamsız bir öğrencinin velisine ulaşılamıyorsa, aile okula gelemiyorsa ya da okulda gözlenen bir değişimin evdeki karşılığını anlamak gerekiyorsa ziyaret gündeme gelir. Böyle bir durumda ziyaretten önce rehberlik servisiyle konuşmak ve okul idaresini bilgilendirmek gerekir.
Ziyarete kimler gider?
Yönerge formun bir komisyon tarafından doldurulup imzalanacağını söyler: sınıf rehber öğretmeni, rehberlik öğretmeni ve bir idareci. Komisyon isterse öğrencinin dersine giren diğer öğretmenler de katılabilir. Formun altında bu yüzden üç "Ziyaret Eden" kutusu vardır.
Araçta ziyaret eden üç kişinin adını yazmazsan bir uyarı görürsün. Tek başına ziyarete gitmek hem yönergeye uymaz hem de öğretmeni gereksiz bir riskle karşı karşıya bırakır.
Ziyaretten önce
Yönergenin ilk maddesi açıktır: veli ziyaret hakkında, özellikle ziyaret tarihi konusunda mutlaka önceden bilgilendirilir. Üçüncü madde de veliye ziyaretin nedeninin ve çocuğun ev ortamında yapılan ziyaretin rehberlik çalışmalarına sağlayacağı katkının anlatılmasını ister.
Ziyareti telefonla ya da okulda yüz yüze planla, tarihi ve saati aileyle birlikte belirle. "Çocuğunuzla ilgili bir sorun var, evinize geleceğiz" demek aileyi savunmaya geçirir. "Mert'i daha iyi tanımak ve okulda ona nasıl destek olabileceğimizi birlikte konuşmak istiyoruz" demek ise kapıyı açar.
Araçtaki ek sayfada bu iki adım işaret kutusu olarak yer alır. Formu doldururken ziyaret öncesi velinin bilgilendirildiğini işaretlemediysen araç hatırlatır.
Ziyaret sırasında nelere dikkat edilir?
Ev ziyareti bir denetim değildir. Aileyle aynı masaya oturup çocuk hakkında konuşmak için yapılır. Birkaç pratik öneri:
- Ziyareti kısa tut. Kırk beş dakika ile bir saat çoğu zaman yeterlidir; yemek saatlerine ve ailenin işine denk getirme.
- Not almayı ziyaretin sonuna bırak. Aile konuşurken defter doldurmak görüşmeyi tutanağa çevirir. Kapıdan çıktıktan sonra komisyon olarak birlikte not almak daha sağlıklıdır.
- Evin odalarını gezmek isteme. Formdaki "evin fiziksel koşulları" kutusu için oturduğun yerden gördüklerin ve ailenin anlattıkları yeterlidir. Çocuğun ders çalıştığı yeri göstermek isterlerse bak.
- Çocuğu konuşmanın merkezine koyma. Öğrenci evdeyse kısa bir selamlaşmadan sonra yetişkinlerle konuşmak, çocuğun ailesinin önünde mahcup olmasını önler.
- Okulun yapabileceklerini somut söyle. "Elimizden geleni yaparız" yerine "Etüde kaydını yapalım, iki hafta sonra sizi arayayım" gibi bir sonraki adım bırak.
- Komisyon üyeleri arasında görev paylaş. Biri konuşmayı yürütürken diğerleri dinler; idareci okulun olanaklarını, rehberlik öğretmeni rehberlik hizmetlerini anlatır.
Ziyaret sırasında çocuğun güvenliğini tehdit eden bir durumla karşılaşırsan (ihmal ya da istismar belirtisi, ağır bir şiddet anlatısı) formu doldurmayı beklemeden okul müdürüne ve rehberlik servisine bildir. Bu durumlarda yasal bildirim yükümlülüğü vardır ve süreç okul yönetimi aracılığıyla yürür.
Formun bölümleri nasıl doldurulur?
Resmî form dört bölümden oluşur:
| Bölüm | Kutular | Neye dikkat etmeli |
|---|---|---|
| Öğrenci bilgileri | Öğrencinin adı soyadı, okulu, sınıfı ve numarası | Toplu çıktıda bu satır sınıf listesinden kendiliğinden dolar |
| Sosyo kültürel özellikler | Evin fiziksel koşulları, ailenin ekonomik koşulları, ailenin sosyal yaşamı | Gördüğünü yaz, tahminde bulunma |
| Ebeveyn tutumları | Öğrenciye, öğretmenlere, okula, birbirlerine karşı tutumlar ve okuldan beklentiler | Ailenin kendi ifadelerine yer ver |
| Genel değerlendirme | Ziyaretin genel değerlendirmesi | Sonraki adımı da yaz |
Gözlem dilini korumak bu formun en önemli kuralıdır. "Ev çok dağınık, aile ilgisiz" bir yargıdır. "Öğrencinin ders çalışabileceği ayrı bir masa yok, ödevlerini mutfak masasında yapıyor" bir gözlemdir ve okulda ne yapılabileceğini düşündürür. Aynı şekilde ekonomik koşullar için gelir rakamı sormak yerine ailenin anlattıklarını ve gördüklerini yaz. Formun bir kopyası öğrencinin dosyasında yıllarca kalabilir; bir sonraki öğretmenin okuyacağını düşünerek yaz.
Ebeveyn tutumlarında "anne çocuğa karşı ilgili, babayla görüşülemedi" gibi kısa, ayrı cümleler kullan. Ailenin okuldan beklentisini kendi sözleriyle aktarmak, sonraki veli görüşmelerinde ortak bir başlangıç noktası olur.
Ziyaretten sonra
Yönergenin dördüncü maddesi ziyaret sonucunda yapılabilecekleri sayar. Araçtaki ek sayfada bunlar tek tek işaretlenebilir:
- Ekonomik koşulların iyi olmadığı saptanırsa aile çevredeki olanaklardan haberdar edilir; yardım kontenjanından yararlanabilmesi için okul aile birliğiyle görüşülebilir.
- Sosyal yaşam koşulları iyi değilse aile belediyelerin ve Gençlik ve Spor Bakanlığının il ya da ilçe müdürlüklerinin ücretsiz kurslarına yönlendirilebilir.
- Anne baba tutumlarına ilişkin rehberlik ihtiyacı varsa aileye ebeveyn becerilerini geliştirmeye yönelik ev ödevleri verilebilir.
- Özel yetenekli olduğu belirlenen öğrenci için ev ortamında yeteneğini geliştirmeye yönelik rehberlik yapılabilir.
- Ders başarısının artması için ev düzeni ve aile desteği konusunda bilgi verilebilir.
Yönergenin son maddesine göre form ziyaretten sonra doldurulur ve rehberlik öğretmeni tarafından öğrenci dosyasında saklanır. Sınıf rehber öğretmeni olarak bir kopyasını kendi dosyanda tutacaksan okul idarenle ve rehberlik servisiyle konuş; formda ailenin ekonomik ve sosyal durumu gibi hassas bilgiler var.
Üç çıktı biçimi
Araç aynı formdan üç farklı çıktı üretir:
- Formu doldur: ziyaretten sonra bilgileri ekranda yazarsın, boş bıraktığın kutular yazma payıyla basılır. Ziyaret tarihi formun sağ üstündeki "Tarih" satırına gelir.
- Boş form: bütün kutular boş, elle doldurmak için. Ziyarete giderken yanına almak istersen bu çıktı uygundur.
- Öğrenci başına: sınıf listesini yapıştırırsın ya da dosyadan alırsın; her öğrenci için adı, sınıfı, numarası ve okulun adı yazılı ayrı bir form basılır. Ziyaret planlanan birkaç öğrenci için önceden hazırlık yapmayı kolaylaştırır.
"Bilgilerim" bölümüne okulunu ve adını kaydettiysen okul adı ve ilk ziyaretçi kutusu kendiliğinden dolar.
Sıkça sorulan sorular
Ev ziyareti zorunlu mu?
Her öğrenci için zorunlu değildir. Yönerge ev ziyaretini öğrenciyi daha iyi tanımak gereken durumlar için tarif eder. Okulun rehberlik programında ev ziyareti planlandıysa ya da rehberlik servisi bir öğrenci için öneriyorsa yapılır.
Veli ziyareti kabul etmezse ne yapmalıyım?
Israr etme. Aileyi okulda ya da uygun başka bir yerde görüşmeye davet et; görüşmeyi veli görüşme formu ile kaydedebilirsin. Ailenin ziyareti istememesinin nedenini anlamaya çalışmak da önemli bir bilgidir.
Ziyarete tek başıma gidebilir miyim?
Yönerge formun sınıf rehber öğretmeni, rehberlik öğretmeni ve bir idareciden oluşan komisyon tarafından doldurulup imzalanmasını ister. Tek başına ziyaret yönergeye uymaz.
Formda ailenin gelirini yazmalı mıyım?
Gelir rakamı sorman gerekmez. "Ailenin ekonomik koşulları" kutusuna ailenin anlattıklarını ve gördüğün koşulları kısaca yazman yeterli; yardım ihtiyacı varsa bunu belirt.
Okul öncesinde bu formu kullanabilir miyim?
Okul öncesinde ev ziyareti eğitim programının aile katılımı çalışmalarıyla birlikte yürür. Bunun için aile katılımı ve ev ziyareti formları aracı daha uygun.
Ziyaretten sonra aileyle tekrar görüşmeli miyim?
Evet, çoğu zaman gerekir. Ziyarette kararlaştırılan bir adım varsa (etüde kayıt, okul aile birliğiyle görüşme, bir kursa yönlendirme) iki üç hafta sonra veliyi arayıp durumu sor. Ek sayfadaki "İzleme / sonraki adım" kutusu bu görüşmenin tarihini ve konusunu yazmak için var. Ziyaretin asıl yararı bu izlemle ortaya çıkar; aile okulun söylediğini yaptığını gördüğünde iş birliği güçlenir.
Ek sayfa resmî formun parçası mı?
Hayır. Ek sayfa yönergedeki maddelerden hazırlanmış bir yardımcı sayfadır ve üzerinde bunu belirten bir not vardır. Birebir resmî düzen istiyorsan "Ziyaret öncesi ve sonrası sayfası" seçeneğini kapat.
Kaynaklar
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ev Ziyaret Formu (B.G.G.4.c) ve yönergesi, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde kullanılan formlar haritası (orgm.meb.gov.tr).
- Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, Resmî Gazete 14.08.2020/31213 (mevzuat.gov.tr).
Ziyaretin nedeni sürekli devamsızlıksa devamsızlık nedeni görüşme ve okula uyum izlem formu, öğrenciyi tanımak için öğrenci bilgi formu ve öğrenci gözlem formu sayfalarına bakabilirsin. Kademene göre diğer belgeler ilkokul, ortaokul ve lise sayfalarında.