- Okul öncesinde karne yoktur; yönetmelik bu kademede çocuğa yönelik Beceri Edinim Raporu ya da Gelişim Raporu hazırlanmasını, e-Okul'a işlenmesini ve her dönem sonunda bir örneğinin veliye verilmesini öngörür (İÖY m.30/1).
- Rapor dönem sonlarında e-Okul üzerinden doldurulmaya açılır ve dönem boyunca toplanan gözlem kayıtlarına, anekdotlara ve portfolyoya dayanır.
- İlkokulda 2024-2025'ten itibaren 1. sınıftan başlayarak karne yerine Gelişim Raporu verilir; ortaokulda 2025-2026'dan itibaren 5. sınıftan başlayarak Gelişim Raporu karneyle birlikte verilir.
- Raporun bir işlevi de çocuğun gelişim bilgisini bir sonraki kademeye taşımaktır; ilkokul öğretmeni çocuğu bu rapordan tanımaya başlar.
Anasınıfına çocuk gönderen velilerin dönem sonunda sorduğu ilk soru basittir: karne var mı? Cevap hayır, ama bir belge var ve okul onu veliye vermekle yükümlü. Bu yazı o belgenin ne zaman hazırlandığını, veliye nasıl ulaştığını, ilkokuldaki gelişim raporundan nasıl ayrıldığını, veliyle nasıl konuşulacağını ve bir sonraki kademeye ne taşıdığını anlatıyor. Sınıfın dönem sonu tablosunu ve çocuk başına basılı sayfayı hazırlamak için aşağıdaki aracı kullanabilirsin.
Okul öncesinde karne yerine ne verilir?
Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 30. maddesi 28 Temmuz 2026'da değişti. Birinci fıkraya göre Beceri Edinim Raporu ya da Gelişim Raporu, okul öncesi eğitim kurumlarında Okul Öncesi Eğitim Programı doğrultusunda çocuğa yönelik hazırlanır, e-Okul sistemine işlenir ve her dönemin sonunda raporun bir örneği veliye verilir.
Bu cümlede üç yükümlülük var. Rapor her çocuk için ayrı hazırlanır, yani sınıfın ortak bir değerlendirmesi değildir. Rapor e-Okul'a işlenir, yani öğretmenin elinde duran bir not kâğıdı olarak kalmaz. Ve rapor her dönem sonunda veliye verilir, yani yılda iki kez ailenin eline geçer.
Raporun adı kurumun türüne göre değişir. İlkokul, ortaokul ve lise bünyesindeki ana sınıflarında ve uygulama sınıflarında Maarif Modeli programıyla Beceri Edinim Raporu, bağımsız anaokullarında Gelişim Raporu kullanılır. Hangisinin senin sınıfına ait olduğunu e-Okul'daki rapor ekranı gösterir.
Rapor ne zaman açılır, veliye nasıl ulaşır?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'na göre Beceri Edinim Raporu dönem sonlarında e-Okul sistemi üzerinden erişime açılır ve öğretmen, dönem boyunca ele aldığı öğrenme çıktılarına ve süreç bileşenlerine ilişkin değerlendirmeleri esas alarak raporu doldurur. Program bu raporu sonuç odaklı bir değerlendirme aracı olarak tanımlar; süreç odaklı değerlendirme ise dönem boyunca gözlem, anekdot ve portfolyo çalışmalarıyla yürür.
Takvimin pratikteki anlamı şudur: dönemin son haftasında yeni gözlem yapmaya çalışma. Rapor ekranı açıldığında elinde zaten aylık eğitim planlarının değerlendirme bölümleri, anekdot kayıtları ve portfolyo dosyaları bulunmalıdır. Program da öğretmenin raporu doldururken anekdot kayıtlarını ve aylık eğitim planındaki değerlendirmelerini dikkate almasını önerir.
Veli raporu iki yoldan görür: e-Okul'a işlenen rapor ailenin dijital olarak erişebileceği kayıttır, yönetmeliğin istediği "bir örneğin veliye verilmesi" ise dönem sonunda ailenin eline geçen nüshadır. Çoğu okul bu teslimi dönem sonu veli görüşmesiyle birleştirir.
İlkokul ve ortaokuldaki gelişim raporundan farkı
"Gelişim raporu" adı artık üç kademede geçiyor ve bu, velileri de öğretmenleri de karıştırıyor. Yönetmeliğin 20. ve 30. maddelerine göre durum şöyle:
| Kademe | Ne verilir? | Ne zamandan beri? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Okul öncesi | Beceri Edinim Raporu ya da Gelişim Raporu; her dönem sonunda bir örneği veliye | Okul öncesi programına bağlı | İÖY m.30/1 |
| İlkokul | Gelişim Raporu; ayrıca karne verilmez, geçiş tamamlanana kadar diğer sınıflarda karne sürer | 2024-2025'ten itibaren 1. sınıflardan başlayarak kademeli | İÖY m.20/2, m.30/2-a |
| Ortaokul | Karne ile birlikte Gelişim Raporu | 2025-2026'dan itibaren 5. sınıflardan başlayarak kademeli | İÖY m.20/4, m.30/2-b |
İlkokul ve ortaokuldaki Gelişim Raporu öğretmen görüşünü, öğrencinin devam durumunu, gelişim düzeylerini ve sosyal-duygusal gelişim becerilerini gösterir; elektronik imzayla imzalanabilir ve e-Rapor olarak düzenlenir. Okul öncesindeki rapor ise programın öğrenme çıktılarına göre işaretlenir ve bir not ya da puan içermez. İlkokul 1. sınıf öğretmeniysen bu farkı veli toplantısında anlatmak işine yarar; ilkokul raporu için ilkokul gelişim raporu nasıl hazırlanır yazısına bakabilirsin.
Raporun dayandığı kanıtlar
Program, okul öncesinde değerlendirmenin çocuğa özgülük, çok boyutluluk, süreklilik ve çeşitlilik ilkelerine göre yürütüleceğini söyler. Çeşitlilik ilkesi, verinin farklı yöntem, araç ve kaynaklardan toplanmasını ister: doğrudan gözlemler, çocuk ürünleri, aileden gelen bilgiler. Gözlem kayıt araçları arasında anekdot kayıtları, kontrol listeleri, derecelendirme ölçekleri, fotoğraflar ile ses ve görüntü kayıtları sayılır; hepsinin kullanılması zorunlu değildir.
Bu kanıtlar her çocuk için ayrı hazırlanan portfolyo dosyasında toplanır. Program dosyaya eklenen ürün ve kayıtların üzerine tarih, etkinlik adı ve gerekirse kısa açıklama yazılmasını, aynı beceriye ait farklı zamanlardaki ürünlerin birlikte konmasını ister. Dönem sonunda bir alanı işaretlerken tereddüt edersen portfolyoda o alana ait eylül ve aralık ürünlerini yan yana koy; değişim çoğu zaman oradan okunur.
Gözlem kayıtları için gelişim gözlem formu, tek tek olaylar için anekdot kayıt formu araçlarını kullanabilirsin.
Raporu veliyle konuşmak
e-Okul'daki rapor ailenin telefonuna düşer, ama çoğu aile onu tek başına okur. Okul öncesinde aile çoğu zaman ilk kez bir okul raporu görür ve "henüz" ya da "kısmen" gibi ifadeleri not gibi algılayabilir. Bu yüzden raporu verirken kısa bir görüşme yapmak, raporun kendisi kadar önemlidir.
Program bunun için somut bir yol gösterir: portfolyo dosyasının aileyle paylaşıldığı görüşmelerde çocuğun güçlü yönleri, gelişim gösterdiği ve desteklenmesi gereken alanlar portfolyodaki ürünler ve gözlem kayıtları üzerinden ele alınabilir; bunun için portfolyo paylaşım günleri de düzenlenebilir. Çocuğun yaptığı bir resim, anlattığı bir hikâyenin kaydı ya da bir fotoğraf, aileye işaret tablosundan çok daha açık konuşur.
Görüşmenin sırası şöyle olabilir: önce güçlü bir alan ve onu gösteren bir ürün, sonra desteklenecek alan ve onu gösteren bir gözlem, en sonda evde yapılabilecek bir iki iş. "Okuma alışkanlığı kazandırın" gibi genel bir öneri yerine "akşamları kısa bir resimli kitabı birlikte okuyup hikâyeyi onun anlatmasını isteyin" gibi somut bir iş söyle. Görüşmeyi veli görüşme formu ile kayda geçirebilirsin.
Rapor bir sorunu işaret ettiğinde
Bazen dönem sonu tablosu, bir çocuğun birkaç alanda belirgin biçimde geride kaldığını gösterir. Program oyun temelli değerlendirme bulgularının, aileyle paylaşılan raporların, bireyselleştirilen öğrenme çıktılarının ve gerektiğinde uzman yönlendirmelerinin temelini oluşturduğunu söyler. Yani rapor, bir sonraki adım için de kanıttır.
Böyle bir durumda raporda tanı koyan bir ifade kullanma; gördüğün davranışı ve dönem içindeki seyrini yaz. Aileyle konuşmadan önce okulun rehberlik servisine danış. Okul öncesi öğretmeni de sınıf rehber öğretmenidir ve desteklenmeye ihtiyaç duyduğunu düşündüğü çocuğu rehberlik servisine, okulda rehber öğretmen yoksa rehberlik ve araştırma merkezine yönlendirir (Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği m.23/1-i). Resmî belge için öğrenci yönlendirme formu aracına bakabilirsin.
Rapor ilkokula ne taşır?
Program raporun bir işlevini açıkça yazar: Beceri Edinim Raporu, gelişim bilgilerinin eğitim kademeleri arasında aktarılmasına ve e-Okul aracılığıyla çocukların gelişiminin süreklilik içinde izlenmesine katkı sağlar. Raporun genel değerlendirme bölümü de çocuğa ilişkin önemli bilgilerin bir sonraki kademeye aktarılmasını destekler. Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün ana sınıfı ve uygulama sınıfı için yayımladığı öğretmen bilgilendirme kılavuzu da aynı amaca işaret eder: okul öncesindeki değerlendirmeyi sistemli hâle getirmek ve ilkokul 1. sınıfla uyumlu kılmak için e-Okul'a entegre rubrikler hazırlandığını, ailelere açık değerlendirme ifadeleri ve öneriler sunulduğunu yazar.
Bu, genel değerlendirme kutusunu yazarken akılda tutulması gereken bir şeydir. O metni yalnız veli değil, birkaç ay sonra çocuğu 1. sınıfta karşılayacak öğretmen de okuyabilir. Çocuğun hangi ortamda daha rahat öğrendiği, neyle ilgilendiği, hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğu gibi bilgiler o öğretmen için değerlidir. Yargılayan ya da etiketleyen bir ifade ise çocuğun yeni okuldaki ilk izlenimini gereksiz yere belirler.
Kontrol listesinin rapora nasıl kanıt olduğunu okul öncesi kontrol listesi yazısında anlattım. Okul öncesindeki diğer belgeler okul öncesi sayfasında.
Kaynaklar: Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 26.07.2014/29072, son değişiklik RG 28.07.2026/33323) m.20 ve m.30; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (MEB, 2026), değerlendirme, portfolyo ve Beceri Edinim Raporu bölümleri (tymm.meb.gov.tr); MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü, Okul Öncesi Eğitim Beceri Edinim Raporu (Ana Sınıfı/Uygulama Sınıfı) Öğretmen Bilgilendirme Kılavuzu (tegm.meb.gov.tr); Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği m.23/1-i.
