Aile Katılımı ve Ev Ziyareti Formları

Bu araç okul öncesi öğretmeninin aileyle ilgili üç formunu bir arada hazırlar: aile eğitimi ihtiyaç belirleme formu, aile katılımı tercih formu ve ev ziyareti formu. İlk ikisi Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'nın EK-9 ve EK-10 formlarıdır; metinleri programdan aynen alınmıştır. Ev ziyareti formunun programda bir örneği yoktur, buradaki düzen Hesapo'nundur.

Formlar her çocuğun adı ve sınıfı yazılı olarak basılır, istersen ek boş kopyalar da eklenir. Aileler formları doldurup geri getirdiğinde işaretlerini araca girersin; araç hangi konunun öncelikli olduğunu, hangi ailenin hangi etkinliğe katkı verebileceğini ve formu kaç ailenin geri getirdiğini bir sonuç çizelgesinde toplar. Ev ziyaretlerinde her ziyaret bir kayıttır; kimin evine henüz gidilmediğini de görürsün.

Aile katılımı programda nerede?

Program aile ve toplum katılımını ayrı bir başlıkta anlatır. Aile katılımı etkinlik örnekleri arasında tanışma toplantıları, veli toplantıları, bireysel görüşmeler, ev ziyaretleri, telefon ve dijital iletişim, haber mektupları ve bültenler, konferanslar, portfolyo paylaşımları, dilek ve öneri kutuları sayılır. Aylık plan bölümünde de "Ailelerle bireysel görüşmeler tamamlandıktan sonra 'ev ziyaretleri' planlanabilir" cümlesi geçer.

Bu çalışmaları planlamak için önce ailenin ne istediğini ve neye vakti olduğunu bilmek gerekir. EK-9 ve EK-10 formları tam bu iş içindir.

EK-9 Aile eğitimi ihtiyaç belirleme formu

Form ailelere "Değerli Velimiz" diye seslenir ve amacını şöyle anlatır: aile eğitimi, okul-aile-toplum katılımı ve iş birliği için ailelerin ihtiyaçlarını belirlemek. Altı bölümü var:

• A. Eğitim almak istediğiniz konular. On dokuz konu ve "Diğer". Aile istediği konuları işaretler, öncelikli olanları 1, 2, 3 diye numaralandırır. Konular arasında okula uyum, olumlu ebeveynlik, duygularını tanıma, sınır koyma, öz bakım, oyunla öğrenme, kitap okuma ve erken okuryazarlık, ekran dengesi, beslenme ve uyku, ilkokula hazırlık gibi başlıklar var.
• B. Uygulama biçimi. Yüz yüze toplantı, çevrim içi eğitim, küçük grup çalışması, bireysel görüşme, atölye, evde kısa görevler, broşür, video ya da EBA içeriği, okul-aile etkinlik günü.
• C. Sıklık. Ayda bir, dönemde iki kez, ihtiyaç duyuldukça, kısa bilgilendirmeler şeklinde düzenli.
• Ç. Uygun zaman. Hafta içi sabah, öğleden sonra, akşam; hafta sonu sabah, öğleden sonra; çevrim içiyse akşam.
• D. Beklentiler ve E. Öğretmenin bilmesini istediğiniz özel bir durum açık uçlu bölümlerdir.

EK-10 Aile katılımı tercih formu

Bu form ailenin neye katkı verebileceğini sorar. Sekiz bölümü var: sınıf içi etkinliklere katılım (hikâye okuma, oyun, sanat, müzik, drama, fen, matematik oyunları, hareket, kültür temalı etkinlikler), evde değer ve beceri gelişimini destekleme, meslek ve ilgi paylaşımı, okul dışı öğrenme ve toplum katılımı, materyal ve hazırlık desteği, katılım tercihi (okula gelerek, evde, çevrim içi…), uygun zaman ve diğer katkılar.

Formdaki her madde birinci tekil şahısla yazılmıştır: "Mesleğimi çocuklara tanıtabilirim", "Gezi ve gözlem etkinliklerinde öğretmene destek olabilirim" gibi. Bu yüzden dönen formlar, yıl boyunca kime ne zaman başvurabileceğinin listesidir.

Dönen formlar nasıl özetlenir?

"Dönen formlar" adımında aileyi (çocuğun adıyla) seçer, formdaki işaretleri girersin. EK-9'un konu bölümünde her konu için "–, 1, 2, 3 ya da ✓" seçilir; diğer bölümler işaret kutusudur.

Araç EK-9 konularını bir öncelik puanıyla sıralar: birinci öncelik 3 puan, ikinci 2 puan, üçüncü 1 puan, numarasız işaret 1 puan. Örneğin üç aile şöyle doldursun:

Ekran dengesi konusu sekiz puanla ilk sırada, iki ailenin birinci önceliği. İlk aile eğitimini bu konuda planlamak mantıklı. Uygulama biçimi ve zaman bölümleri de aile sayısıyla sıralanır; toplantıyı çoğunluğun uygun olduğu zamana koyarsın.

EK-10'da sonuç çizelgesi her maddenin yanına o maddeyi işaretleyen ailelerin (çocukların adıyla) listesini yazar. "Mesleğimi çocuklara tanıtabilirim: Elif Kaya, Zeynep Aydın" satırı, meslekler haftasında kimi arayacağını söyler.

Formu kaç ailenin geri getirdiği de yazılır: 18 / 24 gibi. Getirmeyen ailelere kısa bir hatırlatma yeterlidir; bu formlar zorunlu değildir.

Ev ziyareti formu

Ev ziyareti ailenin ve çocuğun kendi ortamında tanınması için yapılır. Program ev ziyaretini aile katılımı etkinlikleri arasında sayar ama form vermez. Buradaki form şu bölümlerden oluşur:

• Çocuğun ve velinin adı, sınıf, ziyaret tarihi ve saati, ziyareti yapanlar, evde görüşülen kişiler.
• A. Ziyaretin amacı: çocuğu ve aileyi tanımak, uyum sürecini değerlendirmek, gelişim hakkında bilgi paylaşmak, evde yapılabilecek etkinlikleri planlamak, ailenin beklentilerini dinlemek, aile eğitimi tercihlerini konuşmak, diğer.
• B. Görüşme ve gözlem notları, C. Aileyle birlikte kararlaştırılanlar, Ç. İzleme ve sonraki adım.
• Altta öğretmen ve veli imzası.

Ziyaret aileyle önceden kararlaştırılan gün ve saatte yapılır; okul yönetiminin bilgisi olması iyi bir uygulamadır. Notlarda ailenin evine dair değerlendirme yerine konuşulanları ve birlikte alınan kararları yaz. "Ev dağınıktı" gibi notlar kayıtta yer almamalı; "Evde çocuğun kitaplarının durduğu bir köşe var, birlikte okuma saati önerildi" işe yarar bir nottur.

Araç ziyaret listesini tarih sırasıyla gösterir ve kaydı olmayan çocukları ayrıca yazar. Her ziyaret kendi sayfasında basılır.

Sonuçlardan bir yıllık plana

Formlar toplandıktan sonra sonuç çizelgesi birkaç karar vermeyi kolaylaştırır:

1. İlk aile eğitiminin konusu. EK-9'da en yüksek puanı alan konu. Ailelerin birinci önceliği olan konuyla başlamak katılımı artırır.
2. Biçim ve zaman. Çoğunluk hafta içi akşam çevrim içi bir oturum istiyorsa, okulda öğleden sonra yapılan bir toplantı yarı boş geçer. B ve Ç bölümlerinin sıralaması burada yol gösterir.
3. Sınıfa gelecek konuklar. EK-10'un meslek ve ilgi paylaşımı bölümünde işaret koyan aileler, meslekler, sağlık ya da kültür temalı aylarda sınıfa davet edilebilir.
4. Gezi ve materyal desteği. Okul dışı öğrenme ve materyal bölümlerindeki gönüllüler, gezi planlarken ve öğrenme merkezlerini hazırlarken başvuracağın kişilerdir.
5. Bilgilendirme isteyenler. "Şu an aktif katılım sağlayamam ancak bilgilendirilmek isterim" diyen aileleri unutma; onlara bülten ve kısa notlarla ulaşırsın.

Bu kararları okulun aile katılımı planına ve aylık eğitim planlarının aile katılımı bölümüne yazabilirsin. Dönem sonunda formları yeniden dağıtıp sonuçları karşılaştırmak, ailelerin ihtiyacının nasıl değiştiğini gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Formlar zorunlu mu?

Program bu formları ek olarak verir ve aile katılımı çalışmalarının planlanmasında kullanılmasını önerir. Doldurmak aileler için isteğe bağlıdır. Okulunun yıllık planında aile katılımı çalışmaları varsa bu formlar onların dayanağı olur.

Formun metnini değiştirebilir miyim?

EK-9 ve EK-10 metinleri programdan aynen gelir ve araçta değiştirilmez; böylece okulda herkes aynı formu kullanır. Kendine özgü sorular eklemek istersen "Diğer" satırlarını kullan ya da Word çıktısını düzenle.

Formu her çocuğa adıyla mı basmalıyım?

Adlı form hangi formun kime ait olduğunu karıştırmadan geri toplamayı kolaylaştırır. İstersen adlı formları kapatıp yalnız boş kopya basabilirsin.

Ev ziyareti için veli izni gerekir mi?

Ev ziyareti ailenin kabulüyle ve önceden belirlenen bir zamanda yapılır. Okul yönetimini bilgilendirmek ve ziyareti tek başına değil, bir meslektaşla yapmak yaygın bir uygulamadır. İlçenin ya da okulun bu konuda bir yazısı varsa ona uy.

Yanıtları girdiğim formlar basılınca işaretli mi çıkar?

Evet. Bir ailenin yanıtını girdiysen o çocuğun formu işaretli basılır; böylece dosyanda dolu bir örnek kalır.

Okuma yazma bilmeyen ya da Türkçeyi az bilen aileler için ne yapabilirim?

Formu veli toplantısında ya da bireysel görüşmede birlikte doldurabilirsin. Maddeleri sesli okuyup ailenin cevabını işaretlemek hem formu tamamlar hem de aileyle güven kurmanın iyi bir yoludur. Gerekirse okuldaki bir tercüman veliden destek iste.

Kaynaklar: MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı; Aile ve Toplum Katılımı bölümü, EK-9 Aile Eğitimi İhtiyaç Belirleme Formu ve EK-10 Aile Katılımı Tercih Formu (tymm.meb.gov.tr).

Okul öncesi belgeleri okul öncesi sayfasında. Veli toplantısının izin yazısı için veli toplantısı izin yazısı, toplantı sonrası için veli toplantısı tutanağı, bütün evrak için öğretmen evrakları sayfasına bakabilirsin.