- Okulda strateji geliştirme kurulu 5 kişidir: müdür, bir müdür yardımcısı, iki öğretmen ve okul-aile birliği başkanı.
- Planlama ekibine kurulda olmayan bir müdür yardımcısı başkanlık eder; öğretmenler ve gönüllü veliler katılır.
- GZFT'de güçlü ve zayıf yönler okulun içinden, fırsat ve tehditler dışından gelir; maddeler paydaş puanına göre sıralanır.
- Gösterge performansı (C − A) / (B − A) × 100 formülüyle bulunur; hedef performansında her gösterge en çok %100 sayılır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Plan dönemi, şablon ve teslim tarihleri her dönemin hazırlık programında ve il-ilçe millî eğitim müdürlüklerinin yazılarında belirlenir. Okulunun bağlı olduğu ilçenin istediği şablonu esas al.
Eskiden okul dosyalarında "okul gelişim yönetim ekibi" ve "okul gelişim planı" diye geçen iş bugün okulun stratejik planıdır. Bakanlık bir hazırlık programı yayımlar, okullar da kurul ve ekiplerini kurup planlarını bu programa göre hazırlar. Aşağıda süreci sırayla anlatıyoruz. Planın özetini, GZFT'yi, eylem planını ve izleme tablosunu aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin.
Okul stratejik planını kim hazırlar?
MEB'in 2024-2028 dönemi için yayımladığı Stratejik Plan Hazırlık Programı okullar için iki yapı tanımlar. Strateji geliştirme kurulu okul müdürünün başkanlığında bir müdür yardımcısı, iki öğretmen ve okul-aile birliği başkanından oluşur. Personeli beş ya da daha az olan okulda kurul tüm personeldir. Stratejik planlama ekibine ise kurulda olmayan bir müdür yardımcısı başkanlık eder; ekipte öğretmenler ve gönüllü veliler bulunur. Kurul işi izler ve yönlendirir, ekip analizleri yapar ve metni yazar.
Kurulu ve ekibi görevlendirmek için kurul ve komisyon görevlendirme listesi aracını kullanabilirsin.
Durum analizi okulda nasıl yapılır?
Program durum analizinde on bir çalışma sayar: kurumsal tarihçe, önceki planın değerlendirilmesi, mevzuat analizi, üst politika belgeleri, program analizi, faaliyet alanları ve hizmetler, paydaş analizi, kuruluş içi analiz, PESTLE, GZFT ve tespit-ihtiyaçlar. Paydaşların görüşü için öğretmen, öğrenci ve veliye ayrı anket yapılır. Anket sonuçları GZFT maddelerinin puanını verir.
GZFT analizi nasıl hazırlanır?
Bir maddeyi doğru sütuna koymak için tek soru sor: okulun kontrolünde mi?
- Güçlü yönler: deneyimli öğretmenler, düzenli veli iletişimi, etkin kulüpler.
- Zayıf yönler: yetersiz derslik ya da laboratuvar, düşük okuma alışkanlığı.
- Fırsatlar: proje çağrıları, yerel yönetimle işbirliği, yakındaki üniversite.
- Tehditler: öğrenci sayısındaki hızlı değişim, ailelerin ekonomik güçlükleri, okul çevresinde trafik riski.
Her maddeye anketteki oy sayısını yaz ve sütunları puana göre sırala. Listeyi stratejiye bağla: güçlü yönlerle fırsatlardan yararlanmak (GF), güçlü yönlerle tehditleri azaltmak (GT), fırsatlarla zayıf yönleri gidermek (ZF), zayıf yönler ve tehditlerin etkisini azaltmak (ZT). "Proje desteğiyle fen laboratuvarı kurmak" bir ZF stratejisidir.
Amaç, hedef ve gösterge nasıl yazılır?
Amaç geniş bir yöndür ("akademik başarıyı artırmak"). Hedef ölçülebilir olmalıdır ("okuma alışkanlığını yaygınlaştırmak"). Her hedefe en az bir performans göstergesi bağlanır. Kamu stratejik planlama kılavuzunun hedef kartı her hedef için en fazla beş risk, üç strateji, beş tespit ve beş ihtiyaç yazılmasını ister. Göstergelerin hedefe etkisi yüzde olarak verilir ve toplamı %100 olur. Numaralar A1, H1.1, PG1.1.1 biçimindedir.
Her gösterge için bir başlangıç değeri (plan döneminden önceki yılın sonu) ve beş yılın hedef değerleri yazılır.
Gerçekleşme oranı nasıl hesaplanır?
Kılavuzun izleme tablosundaki formül şudur: Performans = (C − A) / (B − A) × 100. A başlangıç değeri, B izlenen yılın hedefi, C gerçekleşen değerdir.
| Gösterge | A | B | C | Performans |
|---|---|---|---|---|
| Öğrenci başına okunan kitap | 10 | 12 | 13 | %150 |
| 20 günden fazla devamsız öğrenci oranı | 8 | 7 | 7,5 | %50 |
| Öğrenci başına okunan kitap (2. yıl) | 10 | 14 | 13 | %75 |
Hedefin performansı göstergelerin performanslarının etkileriyle çarpılıp toplanmasıyla bulunur; bu toplamda her gösterge %0 ile %100 arasında alınır. Hedefin tek göstergesi varsa değer aynen alınır.
Başlangıç değeri ile yıl hedefi aynı olan göstergede formül tanımsızdır. Göstergeyi yazarken hedef değerlerin başlangıçtan farklı olduğundan emin ol.
Eylem planı ve onay
Her faaliyet bir hedefe bağlanır: sorumlu, başlangıç ve bitiş, kaynak, tahmini maliyet ve durum yazılır. İzleme altı ayda bir, değerlendirme yılda bir yapılır. Okul planları ilçe millî eğitim müdürlüğünce incelenip onaylandıktan sonra okulun internet sitesinde yayımlanır.
İzleme sonuçlarını öğretmenler kurulu tutanağı gündemine almayı unutma. Okulun diğer zorunlu planlarından biri olan okul acil durum planı için de ayrı bir aracımız var.
Kaynaklar: MEB 2024-2028 Stratejik Plan Hazırlık Programı, trabzonarge.meb.gov.tr; Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu (3. sürüm), sgb.adalet.gov.tr.
