- Bu araç okulun acil durum planını, acil durum ekip listesini ve tatbikat tutanağını tek kayıttan hazırlar.
- Okullar çoğunlukla az tehlikeli, meslek liseleri tehlikeli sınıftadır; plan az tehlikelide en geç 6, tehlikelide 4 yılda bir yenilenir.
- 50 kişiden fazla bulunan binada söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er, koruma ve ilk yardım en az 2'şer kişidir; öğrenciler de sayılır.
- Tatbikat en az yılda bir yapılır; MEB genelgesine göre okullarda 1-7 Mart Deprem Haftası'nda tahliye tatbikatı düzenlenir.
Bu araç okulun acil durum planını, acil durum ekiplerinin görevlendirme ve tebliğ listesini ve tatbikat tutanağını tek kayıttan hazırlar. Okul bilgilerini, personel ve öğrenci sayısını, tehlike sınıfını ve okulun belirlediği acil durumları girersin. Araç yönetmelikte sayılan bölümlerle planı kurar, her acil durum için önleyici tedbir ve müdahale metnini hazır getirir, dört acil durum ekibinin her birine en az kaç destek elemanı gerektiğini hesaplar, ekipsiz personeli eksik ekiplere dağıtır, planın geçerlilik tarihini bulur. Tatbikattan sonra senaryoyu, tahliye süresini, katılımı ve görülen eksiklikleri yazarsın, tutanak hazır olur. Üç belge de PDF ve Word olarak iner.
Okullarda acil durum hazırlığı birkaç mevzuattan gelir: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik planın içeriğini ve ekipleri, İlkyardım Yönetmeliği ilk yardımcı sayısını, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik bina ekiplerini ve yangın tatbikatını, MEB'in 2021/13 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi genelgesi de okullardaki tatbikat takvimini düzenler. Araç bunları tek yerde toplar; tedbir ve müdahale metinleri genel başlangıç metinleridir, okulunun risk değerlendirmesine göre düzenlemen gerekir.
Okul acil durum planı nasıl hazırlanır?
- Okul ve plan adımında okulu seç, kademeyi ve tehlike sınıfını belirle, adresi, okul müdürünü, hazırlanma tarihini, personel ve öğrenci sayısını yaz.
- Planı hazırlayanları ekle (müdür yardımcısı, iş güvenliği uzmanı, destek elemanları gibi).
- Acil durumlar adımında okulun karşılaşabileceği durumları seç: deprem, yangın, sel, gaz kaçağı, elektrik kazası, salgın, güvenlik olayı. Listede olmayanları ayrıca yaz. Her seçilen durumun önleyici tedbir ve müdahale metnini okuluna göre düzelt.
- Tahliye ve iletişim adımında söndürücülerin, ilk yardım dolabının, toplanma yerinin, riskli bölümlerin ve elektrik-gaz kesim noktalarının yerini, irtibat numaralarını yaz. 112 hazır gelir.
- Ekipler adımında personeli yapıştır, her kişiye ekip ve ekip başı ata ya da "eksik ekipleri doldur" düğmesine bas.
- Tatbikattan sonra tatbikat adımını doldur.
- Önizlemenin üstünden planı, ekip listesini ya da tatbikat tutanağını seçip indir.
Acil durum planında hangi bölümler bulunur?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'in 12. maddesinin birinci fıkrası planda bulunacak bilgileri sayar. Araç planı bu sırayla basar:
| Bölüm | İçerik | Yönetmelik |
|---|---|---|
| 1. İşyerine ilişkin bilgiler | Okul adı, adresi, işveren vekili (okul müdürü), tehlike sınıfı, personel ve öğrenci sayısı | m.12/1-a |
| 2. Planı hazırlayanlar | Ad, unvan, imza | m.12/1-b |
| 3. Hazırlanma ve geçerlilik tarihi | Hazırlanma tarihi ve yenileme tarihi | m.12/1-c, m.14/2 |
| 4. Belirlenen acil durumlar | Seçtiğin durumlar | m.12/1-ç |
| 5. Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler | Her durum için tedbir metni | m.12/1-d |
| 6. Müdahale ve tahliye yöntemleri | Her durum için müdahale metni ve genel tahliye düzeni | m.12/1-e |
| 7. Tahliye planı | Ekipman ve ilk yardım malzemesinin yeri, toplanma yeri, riskli bölümler, kesim noktaları, ekipler, irtibat numaraları | m.12/1-f |
Yönetmeliğe göre planın sayfaları numaralanır ve hazırlayanlarca paraflanır, son sayfa imzalanır (m.12/2-4). Araç sayfa numarası basar ve paraf kuralını dipnot olarak yazar. Kaçış yollarını, toplanma yerini ve uyarı sistemlerini gösteren kat krokilerini araç çizmez; krokileri plana ek olarak koyman ve tahliye planını girişlere ve her kata asman gerekir.
Okulların tehlike sınıfı ve acil durum planının yenilenmesi
Okulun tehlike sınıfı, İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'ndeki faaliyet koduna göre belirlenir. Okul öncesi eğitim, ilköğretim ve genel ortaöğretim kurumları az tehlikeli; teknik ve mesleki ortaöğretim kurumları tehlikeli sınıftadır. Sınıf iki şeyi değiştirir: ekiplerin büyüklüğünü ve planın yenilenme süresini.
| Tehlike sınıfı | Plan en geç | Destek elemanı | İlk yardımcı |
|---|---|---|---|
| Az tehlikeli | 6 yılda bir | Her 50 çalışana kadar en az 1 | Her 20 çalışana 1 |
| Tehlikeli | 4 yılda bir | Her 40 çalışana kadar en az 1 | Her 15 çalışana 1 |
| Çok tehlikeli | 2 yılda bir | Her 30 çalışana kadar en az 1 | Her 10 çalışana 1 |
Plan yenileme süreleri Acil Durumlar Yönetmeliği'nin 14. maddesinin ikinci fıkrasından, destek elemanı sayıları 11. maddenin üçüncü fıkrasından, ilk yardımcı sayıları İlkyardım Yönetmeliği'nin 19. maddesinin birinci fıkrasından gelir. Araç hazırlanma tarihine yenileme süresini ekleyip geçerlilik tarihini yazar: 1 Ekim'de hazırlanan az tehlikeli bir okulun planı altı yıl sonra aynı gün yenilenir. Binada, faaliyette ya da çevrede acil durumları etkileyen bir değişiklik olursa süre beklenmeden plan yenilenir.
Acil durum ekip sayıları nasıl hesaplanır?
Acil Durumlar Yönetmeliği'nin 11. maddesi dört ekip sayar: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. Okulda ayrıca Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 126. maddesi devreye girer: içinde 50 kişiden fazla bulunan konut dışı yapılarda ekipler kurulur, söndürme ve kurtarma ekipleri en az üçer, koruma ve ilk yardım ekipleri en az ikişer kişiden oluşur. Okulda öğrencilerle birlikte bu sınır neredeyse her zaman aşılır.
Araç iki kuralın büyük olanını alır:
- Söndürme, kurtarma ve koruma: personel sayısının destek elemanı eşiğine bölümü (yukarı yuvarlanır) ile bina kuralındaki en az sayının büyüğü.
- İlk yardım: personel sayısının ilk yardımcı eşiğine bölümü (yukarı yuvarlanır) ile bina kuralındaki en az sayının büyüğü.
Örnek: 45 personeli ve 600 öğrencisi olan az tehlikeli bir ortaokul. 45 ÷ 50 bir destek elemanı eder ama binada 645 kişi bulunduğu için söndürme ve kurtarmaya 3'er, korumaya 2 kişi gerekir. İlk yardımda 45 ÷ 20 = 2,25, yukarı yuvarlanınca 3 kişi; bina kuralındaki 2'den büyük olduğu için 3 kişi. Toplam 11 destek elemanı. 120 personelli tehlikeli sınıftaki bir meslek lisesinde ekipler 3'er kişi, ilk yardım ekibi 120 ÷ 15 = 8 kişi olur.
Personeli 10'dan az olan ve binada 50 kişiden az bulunan küçük okullarda söndürme, kurtarma ve koruma görevlerini tek bir eğitimli destek elemanı üstlenebilir (m.11/4); araç bu durumda uyarıyı ona göre verir.
"Eksik ekipleri doldur" düğmesi ekibi boş personeli liste sırasıyla eksik ekiplere yerleştirir: önce söndürme, sonra kurtarma, koruma ve ilk yardım. Atadığın kişiler yerinde kalır. Ekip başını sen seçersin; ekip başı listede ilk satıra yazılır.
Acil durum ekip listesi neden asılır?
Yönetmeliğin 11. maddesinin dokuzuncu fıkrası, destek elemanlarının listesinin görünür bir yere asılmasını ister. Yangın yönetmeliği de ekip görevlerinin ve isim listesinin kolayca görülebilecek yerlerde bulundurulmasını söyler. Araçtaki ekip listesi her ekibin görevini kısaca anlatır, üyeleri adı, unvanı ve ekipteki görevi (ekip başı ya da üye) ile yazar, imza sütunu bırakır ve altına tebliğ cümlesini koyar. Listeyi imzalatıp panoya asabilir, bir örneğini plan dosyasına koyabilirsin. Görevleri tek tek tebliğ etmek istersen tebliğ-tebellüğ belgesi aracını kullanabilirsin.
Okulda tatbikat ne zaman yapılır, tutanağa ne yazılır?
Acil Durumlar Yönetmeliği'nin 13. maddesine göre tatbikat en geç yılda bir yapılır ve tarihi, görülen eksiklikler ile alınacak önlemler kayda geçirilir. Yangın yönetmeliğinin 129. maddesi de binada yılda en az bir söndürme ve tahliye tatbikatı ister. MEB'in 2021/13 sayılı genelgesi okullar için takvimi belirler: 1–7 Mart Deprem Haftası'nda tahliye tatbikatı, 13 Ekim Dünya Afet Risklerinin Azaltılması Günü'nde diğer afet türlerine ilişkin tatbikatlar yapılır. Sonuçlar MEBBİS'teki İSGB modülüne işlenir.
Tatbikat tutanağında tatbikatın türü, tarihi ve başlangıç saati, tahliye süresi, katılan öğrenci ve personel sayısı, varsa katılan kurumlar (AFAD, itfaiye gibi), senaryo, görülen eksiklikler ve alınacak önlemler yer alır. Altına gözlemciler ve "UYGUNDUR" onayıyla okul müdürü imza atar. Tahliye süresini dakika ve saniye olarak yaz; örneğin 4 dakika 15 saniye. Eksiklikleri somut yaz: "2. kat çıkışında yığılma oldu", "toplanma alanında iki sınıf yoklamayı geç bildirdi" gibi. Bir sonraki tatbikatta aynı satırlar kontrol edilir.
Okul acil durum planında sık yapılan hatalar
- Planı bir kez hazırlayıp unutmak. Geçerlilik tarihini takvime yaz; personel ve bina değiştikçe ekip listesini güncelle.
- Öğrencileri sayıya katmamak. Yangın yönetmeliğindeki 50 kişi sınırı binada bulunan herkesi kapsar; ekipleri yalnız personel sayısına göre kurmak eksik kalır.
- Ekip başı seçmemek. Ekip başı belli değilse tatbikatta ilk müdahale gecikir.
- Krokiyi eklememek. Plan metni tek başına yetmez; kat krokileri ve tahliye planı asılmalıdır.
- Tatbikat eksiklerini izlememek. Tutanaktaki önlemleri bir sonraki zümre başkanları ya da öğretmenler kurulu gündemine almak takibi kolaylaştırır.
Sıkça sorulan sorular
Okullar hangi tehlike sınıfındadır?
Okul öncesi, ilköğretim ve genel ortaöğretim kurumları az tehlikeli; teknik ve mesleki ortaöğretim kurumları tehlikeli sınıftadır (İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği). Araçta sınıfı sen seçersin; meslek lisesiyseniz "tehlikeli"yi seç.
Acil durum planı kaç yılda bir yenilenir?
Az tehlikeli işyerlerinde en geç altı, tehlikelide dört, çok tehlikelide iki yılda bir (Acil Durumlar Yönetmeliği m.14/2). Önemli bir değişiklik olursa beklemeden yenilenir.
Destek elemanı sayısını öğrenciler belirler mi?
Yönetmelikteki 50, 40, 30 eşikleri çalışan sayısına göredir. Ancak yangın yönetmeliği 50 kişiden fazla bulunan binada ekiplerin en az 3, 3, 2, 2 kişi olmasını ister; okulda öğrencilerle bu sınır aşıldığı için en az sayılar çoğu zaman bu kuraldan gelir.
Okulda yılda kaç tatbikat yapılır?
Yönetmelikler en az yılda birini ister. MEB genelgesi okullarda Mart'taki Deprem Haftası'nda tahliye tatbikatı, 13 Ekim'de de diğer afet türlerine ilişkin tatbikatlar yapılmasını öngörür.
Acil çağrı için hangi numara yazılır?
112 tek acil çağrı numarasıdır; ambulans, itfaiye, polis ve jandarma bu numaradan ulaşılır. İrtibat listesine ilçe millî eğitim müdürlüğü, doğal gaz ve elektrik arıza numaralarını da ekle.
Tedbir metinlerini aynen kullanabilir miyim?
Metinler genel başlangıç metinleridir. Okulunun risk değerlendirmesinde çıkan tehlikelere, binanın durumuna ve iş güvenliği uzmanının önerilerine göre düzenlemelisin.
Kaynaklar: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 18.06.2013/28681, değişik 01.10.2021/31615) m.11, m.12, m.13, m.14 (mevzuat.gov.tr); İlkyardım Yönetmeliği m.19 (mevzuat.gov.tr); Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.126, m.129 (mevzuat.gov.tr); İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği (Resmî Gazete 26.12.2012/28509); MEB 2021/13 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Genelgesi (mevzuat.meb.gov.tr).
İlgili araçlar: öğretmen görev dağılım çizelgesi, tebliğ-tebellüğ belgesi, kurul ve komisyon toplantı tutanağı ve okul takvimi. Bütün okul belgelerini öğretmen evrakları sayfasında bulabilirsin.