- Aile birliği, sağlık, can güvenliği ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler yarıyıl ve yaz tatilinde yapılır (Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği m.29).
- Sağlık ve can güvenliği mazeretleri yıl içinde de, takvime bağlı olmadan, yalnız öğretmen ihtiyacı olan okullara karşılanabilir.
- Başvuru Bakanlığın duyurusuna göre elektronik ortamda yapılır, mazeret belgeleri duyuruda gösterilen yere (çoğunlukla okula) teslim edilir; atama kontenjan içinde, tercihler dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır.
- Mazeretin bulunduğu ilçe ile görev yaptığın ilçe aynı ilçe grubundaysa başvuramazsın.
- Tayin hizmet puanı ya da norm yetersizliği yüzünden çıkmazsa, şartları taşıyan öğretmen en çok 3 yıl aylıksız izinli sayılmayı isteyebilir (m.37).
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Başvuru tarihleri ve istenen belgeler her dönem Bakanlığın duyurusunda yazılır; mevzuat değişebilir, güncel metni Resmî Gazete'den ve okul yönetiminden teyit et.
Öğretmen özür grubu tayini, kadrolu öğretmenin aile birliği, sağlık, can güvenliği ya da engellilik mazeretine dayanarak yarıyıl veya yaz tatilinde Bakanlığın duyurusuyla elektronik ortamda başvurduğu yer değiştirmedir; isteğe bağlı tayindeki 3 yıllık çalışma şartı aranmaz. Konu öğretmenler arasında en çok konuşulanlardan biri. 9 Ocak 2026 tarihli ve 33132 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, 2015 tarihli eski yönetmeliği kaldırdı ve mazerete bağlı yer değiştirmeyi 29 uncu maddede yeniden düzenledi. Aşağıda hangi mazeretlerin sayıldığını, kimlerin başvuramadığını, başvurunun nasıl yürüdüğünü ve dilekçenin nasıl yazılacağını anlatıyorum. Dilekçeni ve şartlar listeni şu araçla hazırlayabilirsin.
Hangi mazeretler sayılır?
Yönetmeliğin 29 uncu maddesi dört durum sayar: aile birliği, sağlık, can güvenliği ve engellilik. Bu mazeretlere bağlı yer değiştirmeler yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır. Sağlık ve can güvenliği mazeretleri ayrıca yıl içinde de, yer değiştirme takvimine bağlı olmadan, yalnız öğretmen ihtiyacı bulunan okullara karşılanabilir (m.29/1).
Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda 7528 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik uygulanır (m.29/2). Mazeretlerin tanımı ve belgelendirme ayrıntıları için bu son yönetmeliğe bakılır.
Yönetmeliğin 31 inci maddesi mazeret dışında kalan ama benzer sonuç doğuran dört hâl daha sayar:
- Eşi ya da çocuğu vefat eden öğretmen, vefat tarihinden başlayarak 1 yıl içinde yer değiştirme isteyebilir.
- Eşi emekli olan öğretmen, emeklilik tarihinden başlayarak 1 yıl içinde eşinin oturduğu yere iller arası yer değiştirme isteyebilir.
- Terör eylemleri nedeniyle şehit olan ya da malul olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların öğretmen olan eş, çocuk, anne, baba ve kardeşlerinin talepleri, belgelenmesi kaydıyla ve kadro imkânları dikkate alınarak öncelikle karşılanır.
- Afet bölgesi ilan edilen yerlerdeki okullarda görev yapan öğretmenler, Bakanlığın uygun görmesi hâlinde yer değiştirme isteyebilir.
Kimler başvuramaz?
Aile birliği mazeretinde üç sınırlama var (m.29/2-b, c):
- Yeniden atama ya da kurumlar arası yeniden atama yoluyla öğretmen olanlardan atandığı yerde en az 1 yıl çalışmayanlar.
- Eşi isteğe bağlı sigortalı olanlar.
- Eşi geçici görevlendirilen öğretmenler, eşlerinin geçici görevlendirildiği yer için.
Bir de ilçe grubu kuralı var: mazeretin bulunduğu ilçe ile görev yaptığın ilçe aynı ilçe grubundaysa mazerete bağlı başvuru yapamazsın (m.29/5). İlçe gruplarını valilik belirler; ilinin duyurusuna bak. Örneğin eşin il merkezinde çalışıyor ve sen il merkeziyle aynı gruba konmuş bir ilçedeysen bu yoldan başvuru yapılmaz; il içi isteğe bağlı yer değiştirmeyi beklemen gerekir.
Başvuru adım adım nasıl yürür?
- Duyuruyu takip et. Bakanlık yarıyıl ve yaz tatillerinde mazerete bağlı yer değiştirme duyurusu yapar. Başvuru şartları, başvurunun şekli ve istenen belgeler bu duyuruda yazar (m.29/3).
- Belgelerini topla. Duyurudaki listeye göre mazeretini gösteren belgeleri hazırla. Sağlık mazeretinde sağlık kurulu raporunun duyuruda istenen biçimde olmasına dikkat et.
- Elektronik başvuruyu yap. Başvurular elektronik ortamda alınır; hangi sistemden ve hangi tarihler arasında yapılacağı duyuruda yazar.
- Belgeleri duyuruda gösterilen birime teslim et. Uygulamada bu çoğunlukla görev yaptığın okulun müdürlüğüdür. Belgeleri bir dilekçeyle teslim etmek, neyi ne zaman verdiğini kayda geçirir.
- Tercihlerini yap. Mazerete bağlı yer değiştirmede öğretmen ihtiyacı bulunan okulların tamamı tercihe açılır (m.39/1).
- Sonucu izle. Başvurusu onaylananların ataması ilan edilen kontenjan içinde, tercihler dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır (m.29/4).
Her iki eş de kadrolu öğretmense ve gitmek istedikleri yerde alanlarında ihtiyaç yoksa, isterlerse ikisi birden alanlarında ihtiyaç bulunan bir il ya da ilçeye atanabilir (m.29/2-a).
Hangi belgeler istenir?
Belgelerin tam listesi her dönem duyuruda yazar. Olağan olarak şunlar istenir:
| Mazeret | Olağan belgeler |
|---|---|
| Aile birliği | Evlilik ve aile bilgilerini gösteren belge; eşin görev yerini ya da çalıştığını gösteren belge |
| Sağlık | Öğretmenin, eşinin ya da çocuğunun sağlık kurulu raporu |
| Can güvenliği | Can güvenliği mazeretini gösteren resmî belge |
| Engellilik | Engelli sağlık kurulu raporu |
| Eşin emekliliği | Eşin emekliliğini ve oturduğu yeri gösteren belgeler |
Eşin kamuda çalışıyorsa görev yerini gösteren belgeyi kurumundan alırsın; nasıl isteneceği öğretmen hizmet belgesi nasıl alınır yazısında. Eşin özel sektörde çalışıyorsa duyuru genellikle sigortalılık ve işyeri bilgisini ister; hangi belgenin geçerli sayıldığını duyurudan kontrol et.
Özür grubu tayini dilekçe örneği
Aşağıdaki metinde kişi ve kurum adları yer tutucudur.
(Okul adı) Müdürlüğüne Okulunuzda (alan) öğretmeni olarak görev yapmaktayım. Eşim (eşin kurumu ve görev yeri) bünyesinde görev yapmaktadır. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi uyarınca aile birliği mazeretime bağlı olarak (il) ili sınırlarındaki okullara yer değiştirmek istiyorum. Mazeretimi gösteren belgeler ekte sunulmuştur. Gereğini bilgilerinize arz ederim. Tarih, ad soyad, imza Adres: Ekler: 1. (belge adı) 2. (belge adı)
Dilekçede adın, imzan ve adresin bulunmalı; 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4 bunları zorunlu sayar. Ekleri tek tek adlarıyla yaz. Eş durumu dilekçesinin ayrı bir şablonunu istersen eş durumu tayini dilekçesi aracına bakabilirsin.
Zorunlu çalışma yükümlülüğü olanlar için ek kural
Bakanlık öğretmen kadrolarında 16/6/2023 tarihinden sonra göreve başlayanlar zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamındadır (m.23/1). Bu öğretmenler aile birliği ya da sağlık mazeretlerinin sürdüğünü her yıl Bakanlığın belirlediği dönemde belgeler. Belgeleyemeyenler zorunlu çalışma yükümlülüklerini yerine getirmek ya da eksik kalan hizmetlerini tamamlamak üzere ilk yer değiştirme döneminde yeniden atanır (m.24/3).
Aile birliği ya da sağlık mazeretinin sürdüğünü belgeleyen öğretmenlerin zorunlu çalışma yükümlülüğü ertelenir (m.26/1-a). Bu yüzden belgelerin süresini takip et. Örneğin bir sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi dolduysa yenisini belgelendirme döneminden önce al.
Tayin çıkmazsa ne olur?
Hizmet puanı ya da alanındaki norm kadro yetersizliği yüzünden mazerete bağlı iller arası yer değiştirme isteği karşılanamayan öğretmen, istediği yere atanmaya hak kazanana kadar aylıksız izinli sayılmayı isteyebilir (m.37/1). Bu süre 3 yılı geçemez. Şart: mazerete bağlı yer değiştirmede sana sunulan tercihlerin tamamını kullanmış olmak.
Aylıksız izinli sayılanlar her mazerete bağlı yer değiştirme döneminde mazeretlerinin sürdüğünü belgeler. Belgeleyemeyenlerin aylıksız izni iptal edilir ve aylıksız izinli sayıldıkları ilde ihtiyaç olan bir okula atanırlar. İznini kendi isteğiyle iptal ettirene bir sonraki mazeret döneminden önce yeniden aylıksız izin verilmez. Üçüncü yılın sonunda hâlâ atanamayanlar da aylıksız izinli sayıldıkları ilde ihtiyaç olan bir okula öncelikle atanır (m.37/2-3). Bu talebin dilekçesini aylıksız izin dilekçesi aracında hazırlayabilirsin.
İsteğe bağlı tayinle farkı
Özür grubu tayininde süre şartı yoktur. İsteğe bağlı il içi yer değiştirmede bulunduğun okulda, iller arası yer değiştirmede ilde 3 yıllık çalışma süresini tamamlamış olman gerekir; süre o yılın 30 Eylül'üne göre hesaplanır (m.32, m.33). Sözleşmeli öğretmenlikten kadroya geçenler için ayrıca 1 yıl kadrolu görev şartı var.
Dönemler de farklıdır: il içi duyuru nisanda yayımlanır, atamalar mayısta yapılır; iller arası duyuru mayısta yapılır. İki yolda da en fazla 40 okul tercih edilir. Aynı okulda toplam 12 yılını dolduran öğretmenin ataması ise ayrı bir kurala bağlıdır (m.28). Hangi yolu seçeceğine karar verirken tayin aracındaki şartlar listesine bak; süreni ve 12 yıl sınırını orada görürsün.
Özür grubu başvurusunda sık yapılan hatalar
- Duyuruyu beklemeden belge toplamamak. Rapor ya da kurum yazısı birkaç gün sürebilir; başvuru süresi kısadır.
- Tercihleri az yapmak. Tayin çıkmazsa aylıksız izin hakkı için sunulan tercihlerin tamamını kullanmış olman gerekir.
- İlçe grubunu kontrol etmemek. Aynı gruptaki ilçeye yapılan başvuru reddedilir.
- Zorunlu çalışma yükümlüsüyken yıllık belgelendirmeyi kaçırmak. Belgeleyemeyen öğretmen ilk dönemde yeniden atanır.
Atamandan sonra yeni okulunda başlamak için göreve başlama dilekçesi, süreyi hesaplamak için tayin sonrası göreve başlama süresi yazısına, eşinin görev yerini belgelemek için hizmet belgesi dilekçesi aracına bakabilirsin.
