- Mazerete dayalı yer değiştirmenin dayanağı 657 sayılı Kanunun 72. maddesidir; ayrıntıları her kurumun atama ve yer değiştirme yönetmeliği belirler.
- Aile birliğini korumak için memur olan eşin de isteği hâlinde atanan eşin bulunduğu yere atanması esastır.
- Kendisi, eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımı engelli olan memurun engellilikten doğan yer değiştirme talepleri için düzenleme yapılır (6518 sayılı Kanunla eklenen fıkra).
- Dilekçe atamaya yetkili makama verilir; başvuru dönemi, hizmet süresi şartı ve belgeler kurum yönetmeliğindedir.
Eş Durumu Tayini Dilekçesi aracı, mazerete dayalı yer değiştirme talebini dört türden birine göre yazar: eş durumu (aile birliği), sağlık durumu, can güvenliği ve engellilik. Seçtiğin türe göre dilekçenin gerekçe paragrafı ve önerilen ekler değişir. Belgenin son cümlesi, 657 sayılı Kanunun 72. maddesi ve kurumun atama mevzuatı uyarınca istediğin göreve atanmanı ister.
Bu dilekçe en çok eşi başka bir ilde görev yapan memurlar tarafından kullanılır. Kendi ya da yakının sağlığı nedeniyle bulunduğun yerde çalışmak güçleştiğinde, can güvenliğin tehlikeye girdiğinde ya da bir engellilik durumu nedeniyle görev yerinin değişmesi gerektiğinde de aynı yol izlenir.
Eş durumu tayini dilekçesi nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgilerini gir. Ad soyad, T.C. kimlik no, adres, telefon, e-posta. 3071 sayılı Kanunun 4. maddesine göre dilekçede ad soyad, imza ve iş ya da ev adresi bulunmalıdır.
- Atamaya yetkili makamı yaz. Ör. "X Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü" ya da "Ankara Valiliği". Araç hitap satırını buna göre kurar.
- Şu anki görev yerini, unvanını ve isteğe bağlı sicil no'yu yaz.
- Mazeret türünü seç.
- Eş durumu: Eşin çalıştığı kurum ile görev yaptığı il / ilçe alanları açılır. - Sağlık durumu, can güvenliği, engellilik: "Mazeretin açıklaması" alanı açılır.
- Atanmak istediğin il / ilçeyi ve isteğe bağlı birimi yaz.
- Daha önce başvurduysan "Önceki başvurular" alanını doldur. Metne "Bu konuda daha önce yaptığım başvurular: …" diye girer.
- Ek açıklama yaz (isteğe bağlı), dilekçe tarihini seç ve belgeyi indir.
Ekler alanını boş bırakırsan araç seçtiğin türe göre olağan ekleri yazar.
Hukuki dayanak ve şartlar
657 sayılı Kanunun 72. maddesi birkaç kuralı bir arada içerir:
- Yer değiştirme suretiyle atamalar, benzer illerin gruplandırıldığı bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
- Yeniden ya da yer değiştirme suretiyle yapılan atamalarda, aile birimini korumak için kurumlar arasında koordinasyon sağlanır ve memur olan diğer eşin de isteği hâlinde atanan eşin yerine 74. ve 76. maddelerdeki esaslara göre atanması yapılır.
- Kendisi, eşi ya da birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilikten kaynaklanan yer değiştirme talepleri için düzenleme yapılır.
- Atanılamayacak yerler, hizmet süreleri ve yer değiştirme esasları yönetmelikle belirlenir; kurumlar buna göre kendi personel ve atama planlarını hazırlar.
| Mazeret türü | Dilekçedeki gerekçe | Araçtaki olağan ekler |
|---|---|---|
| Eş durumu | Eşin görev yaptığı il ve kurum; aile birliğinin korunması | Eşin görev yerini gösteren belge, evlilik durumunu gösteren nüfus kayıt örneği |
| Sağlık durumu | Sağlık kurulu raporundaki durum nedeniyle görevin güçleşmesi | Sağlık kurulu raporu |
| Can güvenliği | Görev yerinde can güvenliğinin tehlikede olması | Tehlikeyi gösteren belgeler |
| Engellilik | Rapora göre engellilik nedeniyle görev yerinin değişmesi ihtiyacı | Engellilik sağlık kurulu raporu, yakınlık ve bakmakla yükümlülüğü gösteren belge |
Kanun "hizmet puanı düşük olana öncelik" gibi bir sıralama kuralı koymaz; öncelik ve puanlama varsa kurumun yönetmeliğindedir.
Eşinin bulunduğu yerde kurumun teşkilatı yoksa
- madde bu durumu ayrıca düzenler. Yer değiştirme suretiyle atanan memurun gittiği yerde eşinin atanabileceği bir teşkilat yoksa ya da teşkilat olup eşin niteliğine uygun boş bir görev bulunmuyorsa, eşe talebi hâlinde eşinin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. Bu izin süresince eşe, eşinin görev yaptığı bölgeye göre net aylığının belirli bir oranı ödenir ya da ücretsiz izinli sayılır; kadro bu süreyle saklı tutulur ve bu süre memuriyet boyunca 4 yılı geçemez. Bu yol istisnaidir; kurumunun uygulamasını personel biriminden öğren.
Eşin yurt dışına sürekli görevle atanması ya da en az 6 ay görevlendirilmesi gibi durumlarda ise 657 m.108/D'deki aylıksız izin gündeme gelir. Bunun için ücretsiz izin dilekçesi aracını kullanabilirsin.
Süreler
Kanun mazeret tayini için bir başvuru süresi koymaz; araç da son gün hesaplamaz. Başvurular çoğu kurumda yılda bir ya da iki kez açılan dönemlerde alınır ve yönetmelikte bulunduğun yerde belirli bir süre çalışmış olma şartı aranabilir. Duyuruları takip et; dönem dışında verdiğin dilekçe bir sonraki döneme bırakılabilir.
Atama yapıldıktan sonra yeni görev yerine başlama süresi 657 m.62'ye göre hesaplanır; bunu atama yazında görürsün.
Muhatap ve teslim
Dilekçe atamaya yetkili makama verilir. Bu makam bakanlık merkez teşkilatı, valilik ya da kurumun yönetmeliğinde gösterilen başka bir birim olabilir. Pratikte dilekçeyi çalıştığın birim aracılığıyla, resmî yazışma yoluyla üst makama iletirsin. Bazı kurumlar başvuruyu elektronik sistemden alır; kurumunun duyurusundaki yolu kullan. Dilekçenin kayıt tarih ve sayısını al.
Gerekli ekler
Eş durumunda eşin kurumundan alınacak "görev yeri belgesi" kritik belgedir. Eş özel sektörde çalışıyorsa kurumların bir kısmı SGK kaydı ve belirli bir sigortalılık süresi ister; bu şart yönetmeliğe göre değiştiğinden kendi kurumunun yönetmeliğine bak. Sağlık ve engellilik mazeretlerinde tek hekim raporu yerine sağlık kurulu raporu istenir.
Örnek dilekçe metni
SAĞLIK BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE Konu: Eş durumu (aile birliği) mazeretine dayalı yer değiştirme talebi Kurumunuzda (Erzurum Şehir Hastanesi) Hemşire olarak görev yapmaktayım. Eşim Kayseri ilinde Kayseri İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde görev yapmaktadır. Aile birliğimizin korunması için eşimin görev yaptığı yere atanmak istiyorum. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesi ve kurumunuzun atama ve yer değiştirme mevzuatı uyarınca Kayseri görev yerine atanmamı saygılarımla arz ederim. Ekler: Eşin görev yerini gösteren belge; evlilik durumunu gösteren nüfus kayıt örneği
Sık yapılan hatalar
- Eşin kurumunu yazmamak. Eş durumu seçip kurumu boş bırakırsan araç uyarır.
- Tek hekim raporuyla sağlık mazereti istemek. Sağlık kurulu raporu ekle.
- Dilekçeyi yetkisiz makama vermek. Atamaya yetkili makamı yönetmelikten kontrol et; 3071 m.5'e göre yanlış makama verilen dilekçe yetkili makama gönderilir ama zaman kaybedersin.
- Kanunda olmayan öncelik kuralları yazmak. Talebini yönetmeliğe ve kendi durumuna dayandır.
- Dönemi kaçırmak. Başvuru dönemlerini duyurulardan takip et.
Sonrası
İdare talebini yönetmeliğe göre değerlendirir. 3071 sayılı Kanunun 7. maddesine göre dilekçene en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilmelidir. Talebin reddedilirse ret işlemine karşı üst makama başvurabilir ya da idari dava açabilirsin; dava açma süresi genel olarak 60 gündür (İYUK m.7). Ret yazısına karşı başvuru için görev yeri itiraz dilekçesi, engelli yakının nedeniyle başvuracaksan engelli yakını personel dilekçesi aracına bakabilirsin. Durumuna özel sorular için kurumunun personel birimine ya da bir avukata danış.
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m.72)
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Sıkça sorulan sorular
Eş durumu tayini hangi kanuna dayanır?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72. maddesine dayanır. Madde, aile birimini korumak için memur olan eşin de isteği hâlinde atanan eşin yerine atanmasını esas alır. Başvuru dönemi ve şartlar kurumun atama ve yer değiştirme yönetmeliğindedir.
Eşim özel sektörde çalışıyor, eş durumu tayini isteyebilir miyim?
- madde aile birliğini koruma amacını genel olarak koyar; eşi özel sektörde çalışanlar için şartları kurum yönetmelikleri belirler. Bazı kurumlar SGK kaydı ve belirli bir çalışma süresi ister. Kendi kurumunun yönetmeliğine bak.
Eş durumu dilekçesi kime verilir?
Atamaya yetkili makama verilir; ör. bakanlığın personel genel müdürlüğü ya da valilik. Dilekçeyi çoğu zaman çalıştığın birim aracılığıyla resmî yazıyla iletirsin. Araçta "Atamaya yetkili makam" alanına bu makamı yaz.
Engelli yakınım için tayin isteyebilir miyim?
Evet. 72. maddeye 6518 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre kendisi, eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımı engelli olan memurların engellilikten kaynaklanan yer değiştirme talepleri için düzenleme yapılır. Araçta "engellilik" türünü seç ve raporu ekle.
Sağlık mazereti için hangi rapor gerekir?
Araç sağlık durumu seçeneğinde ek olarak sağlık kurulu raporu önerir. Tek hekim raporu çoğu kurumda yeterli görülmez. Raporun hangi hastaneden alınacağını kurum yönetmeliğinden kontrol et.
Eş durumu tayini talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret işlemine karşı üst makama başvurabilir ya da idare mahkemesinde dava açabilirsin. Dava açma süresi genel olarak 60 gündür; üst makama başvuru bu süreyi durdurur (İYUK m.7, m.11). Durumuna özel değerlendirme için bir avukata danış.
Başvurumu yılın her zamanı verebilir miyim?
Kanun bir süre koymaz, ama kurumlar mazeret tayinlerini çoğu zaman belirli dönemlerde değerlendirir. Dönem dışında verilen dilekçe sonraki döneme kalabilir. Kurumunun duyurularını takip et.