Aylıksız İzin ve Yarım Gün Çalışma Dilekçesi

Aylıksız izin ve yarım gün çalışma dilekçesi aracı, doğum ya da evlat edinme sonrasında öğretmenin kullanabileceği iki hakkı birlikte hesaplar ve dilekçesini yazar: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104 üncü maddesinin (F) fıkrasındaki yarım gün çalışma ve 108 inci maddesindeki aylıksız izin. Doğum tarihini, kaçıncı doğum olduğunu ve doğumdan önce kaç hafta izin kullandığını yazarsın; araç analık izninin bitişini, yarım gün çalışmanın başlangıç ve bitişini, aylıksız iznin aralığını ve tam gün göreve döneceğin ilk iş gününü bulur. Dilekçeyi okul müdürlüğüne ya da okul aracılığıyla ilçe millî eğitim müdürlüğüne yazar; istersen okulun üst yazısını da hazırlar. Belgeler PDF ve Word olarak iner.

Araç yalnız doğuma bağlı izinler için değil. Beş hizmet yılından sonra kullanılan aylıksız izin, refakat izni sonrası aylıksız izin, eşin yurt dışı görevi nedeniyle aylıksız izin, askerlik nedeniyle aylıksız izin ve mazerete bağlı yer değiştirme isteği karşılanamayan öğretmenin aylıksız izni de aynı yerden hazırlanır. Her türün süresi, dayanağı ve olağan ekleri seçtiğin anda görünür.

Hangi izin, hangi madde?

Bu tabloda yazan her süre aracın veri dosyasında tutulur. Kanun değişirse veri güncellenir, hesap kendiliğinden yeni süreyle yapılır.

Yarım gün çalışma nedir, kimler kullanır?

657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (F) fıkrası 2016'da eklendi. Fıkraya göre doğum yapan kadın memur, doğum sonrası analık izni bitince, isteği hâlinde ve çocuğun hayatta olması şartıyla günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Süre doğumun sırasına göre değişir:

• Birinci doğumda 2 ay.
• İkinci doğumda 4 ay.
• Üçüncü ve sonraki doğumlarda 6 ay.
• Çoğul doğumda bu sürelere 1 ay eklenir.
• Çocuk engelli doğarsa ya da doğumdan sonraki 12 ay içinde engelliliği tespit edilirse süre 12 ay olur.

Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen memur da sekiz haftalık evlat edinme izninin bitiminden başlayarak aynı haktan yararlanır. Eşi doğum yapan erkek memurun yarım gün çalışma hakkı yoktur; onun kullanabileceği hak doğum tarihinden başlayan aylıksız izindir. Araçta "Eşim doğum yaptı" seçeneğini işaretlediğinde yarım gün seçeneği kapanır ve bunu bir uyarıyla görürsün.

Yarım gün çalışılan sürede ayrıca süt izni verilmez. Kanun bunu açıkça yazar: "ayrıca süt izni verilmeksizin". Günün hangi yarısında çalışacağına kurum karar verir; öğretmenler için bu genelde ders programının yeniden düzenlenmesi anlamına gelir. Bunu okul yönetiminle önceden konuşmak işini kolaylaştırır.

Analık izni nasıl hesaplanır?

Yarım gün çalışma ve doğum sonrası aylıksız izin analık izninin bittiği günden sonra başladığı için hesabın ilk adımı analık iznidir. 657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (A) fıkrası 7578 sayılı Kanunla değişti. Şu anki hâli şöyle:

• Doğumdan önce 8, sonra 16 hafta, toplam 24 hafta analık izni verilir.
• Çoğul gebelikte doğum öncesi 8 haftaya 2 hafta eklenir.
• Sağlığının uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen memur doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir. Çalıştığı haftalar doğum sonrasına eklenir.
• Doğum erken olursa kullanılamayan doğum öncesi haftalar da doğum sonrasına eklenir.

Araç bunu tek bir soruyla çözer: "Doğumdan önce kaç hafta analık izni kullandın?" Yazdığın sayı 8'den (çoğulda 10'dan) ne kadar azsa o kadar hafta doğum sonrasına eklenir. Örnek: 10 Kasım'da doğum yapan ve doğumdan önce 8 haftanın tamamını kullanan öğretmenin analık izni 1 Mart'ta biter. Raporla çalışıp doğumdan önce yalnız 2 hafta izin kullansaydı 6 hafta doğum sonrasına eklenirdi ve izin 12 Nisan'da biterdi.

Doğum sonrası aylıksız izin ne zaman başlar?

657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (B) fıkrasına göre aylıksız izin:

• Doğum yapan memur için analık izninin ya da yarım gün çalışma süresinin bitiminden başlar.
• Eşi doğum yapan memur için doğum tarihinden başlar.
• İki durumda da isteğe bağlı olarak 24 aya kadar verilir.

Yarım gün çalışmayı kullanırsan aylıksız izin yarım gün çalışmanın bittiği günün ertesinde başlar. Araçta "İkisi" seçeneği bu zinciri tek dilekçede yazar. Yalnız aylıksız izin istiyorsan ve yarım gün çalışmayı daha önce kullandıysan "Aylıksız izin yarım gün çalışmadan sonra başlasın" anahtarını aç; başlangıç ona göre kayar.

Başlangıç tarihini boş bırakırsan araç kanunun izin verdiği en erken günü yazar. Daha erken bir tarih yazarsan uyarır. Daha geç bir tarih yazarsan da uyarır, çünkü kanun bu izni bir önceki iznin bitiminden başlatır ve arada çalışılan bir dönem olduğunda iznin bu fıkra kapsamında verilip verilmeyeceğine kurum karar verir.

Örnek hesap

İkinci doğumunu 10 Kasım'da yapan, doğumdan önce 8 hafta izin kullanan, yarım gün çalışmanın ardından 12 ay aylıksız izin isteyen bir öğretmen için araç şunu bulur:

Aylıksız izin cumartesiye denk gelen bir günde biterse dönüş günü pazartesi olur. Resmî tatiller de atlanır. Bayram tarihleri henüz açıklanmamış bir yıla düşen hesaplarda araç bunu söyler ve dönüş gününü yalnız hafta sonlarına göre bulur.

Diğer aylıksız izin türleri

Beş hizmet yılından sonra

657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (E) fıkrası beş hizmet yılını tamamlayan memura, memuriyeti boyunca en fazla iki defada kullanılmak üzere toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebileceğini söyler. "Verilebilir" ifadesi bu iznin amirin takdirinde olduğunu gösterir. Araçta hizmet yılını, daha önce kaç ay ve kaç defada kullandığını yazarsın. Beş yıl dolmamışsa, iki defa kullanılmışsa ya da toplam bir yılı aşıyorsa uyarı görürsün.

Refakat izninin ardından

Bakmakla yükümlü olduğun bir yakınına refakat ettiğin izin bittiğinde, refakatin sürdüğü sağlık kurulu raporuyla belgelenirse 18 aya kadar aylıksız izin istenebilir (108/A). Rapor dilekçenin olağan ekidir.

Eşin görevi nedeniyle

Eşin yurt dışına sürekli görevle atandıysa, en az altı ay yurt dışında geçici görevlendirildiyse ya da burslu öğrenime gönderildiyse onun görev süresince aylıksız izin istenebilir (108/D). Süre eşin görevine bağlı olduğu için tabloda üst sınır yok. Ek açıklama alanına eşinin görevini bir cümleyle yazmanı öneririz; araç bu cümleyi talep paragrafından sonra dilekçeye ekler.

Askerlik nedeniyle

657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (G) fıkrasına göre muvazzaf askerliğe ayrılan memur, askerlik süresince görev yeri saklı kalarak aylıksız izinli sayılır. Bu izin amirin takdirine bağlı değildir; kanun memuru bu süre için aylıksız izinli sayar. Dilekçe, askerliğe ayrılacağını okula bildirir ve izinli sayılmanı ister. Sevk belgesi dilekçenin olağan ekidir.

Araçta askerliğe ayrılış tarihini ve sevk belgesindeki askerlik süresini ay olarak yazarsın. Kanun bu izne ay sınırı koymaz; süre askerlik süresi kadardır. Dönüş kuralı da diğer aylıksız izinlerden farklıdır. Diğer türlerde geçerli olan on gün kuralı yerine 657 sayılı Kanunun 83 üncü maddesi uygulanır: askerlik görevini tamamlayıp memuriyete dönmek isteyen, terhis tarihinden başlayarak 30 gün içinde kurumuna başvurur; kurum da başvuru tarihinden başlayarak en geç 30 gün içinde onu göreve başlatır. Bu yüzden araç bu türde tam gün dönüş günü yazmaz; tahmini terhis tarihinden 30 gün sonrasını son başvuru günü olarak uyarıda gösterir. Örnek: 02.11.2026'da ayrılan ve 6 ay askerlik yapacak öğretmenin tahmini terhisi 01.05.2027, son başvuru günü 31.05.2027 olur.

Askerlikte geçen sürenin kademe ve derece ilerlemesinde nasıl değerlendirileceği aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenir; kendi durumunu özlük işlerini yürüten birimden öğren. Terhisten sonra göreve başladığında göreve başlama dilekçesi vermen istenebilir.

Mazerete bağlı yer değiştirme karşılanamadığında

Öğretmenlere özgü bir hak daha var. Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 37 nci maddesine göre aile birliği gibi bir mazerete bağlı iller arası yer değiştirme isteği hizmet puanı ya da norm kadro yüzünden karşılanamayan öğretmen, istediği yere atanmaya hak kazanana kadar aylıksız izinli sayılmayı isteyebilir. Bu süre 3 yılı geçemez. Şartı da açık: mazerete bağlı yer değiştirmede sana sunulan tercihlerin tamamını kullanmış olmalısın. Aylıksız izinli sayılanlar her mazerete bağlı yer değiştirme döneminde mazeretlerinin sürdüğünü belgelemek zorundadır.

Göreve dönüş ve on gün kuralı

Aylıksız izin bitmeden mazeret ortadan kalkarsa on gün içinde göreve dönmek gerekir (askerlik bunun dışındadır, yukarıdaki 30 gün kuralına bak). İzin süresinin bitiminde ya da mazeretin kalkmasını izleyen on gün içinde dönmeyen memur, 657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (F) fıkrasına göre memuriyetten çekilmiş sayılır. Bu yüzden araç her aylıksız izin hesabında bu kuralı uyarı olarak yazar. Döndüğün gün için ayrıca bir göreve başlama dilekçesi vermen istenebilir; onu göreve başlama dilekçesi aracında "İzin dönüşü" nedeniyle hazırlayabilirsin.

Dilekçe nasıl hazırlanır?

1. İzin türünü seç. Kuralı ve dayanağı altında görünür.
2. Doğum ya da evlat edinmeyse kimin doğum yaptığını, ne istediğini (yarım gün, aylıksız izin ya da ikisi), doğum tarihini ve kaçıncı doğum olduğunu yaz.
3. Doğumdan önce kaç hafta analık izni kullandığını gir. Çoğul doğum ve engellilik anahtarlarını gerekiyorsa aç.
4. Aylıksız izin süresini ay olarak yaz. Başlangıcı boş bırakırsan en erken gün yazılır.
5. Bilgilerini ve iletişim satırlarını gir. Dilekçede adres bulunmak zorunda olduğu için adres boşsa yeri noktalı basılır.
6. Muhatabı ve çıktıyı seç: dilekçe, okulun üst yazısı ya da ikisi.

Hesaplanan tarihler ve uyarılar her adımda ekranda görünür. Dilekçenin bilgi satırlarında doğum tarihi, analık izni, yarım gün çalışma ve aylıksız izin aralığı ayrı ayrı yazılır; dilekçeyi alan birim tarihleri tek bakışta görür.

Örnek dilekçe

Aşağıdaki ad, okul ve tarihler uydurmadır.

CUMHURİYET İLKOKULU MÜDÜRLÜĞÜNE

MENGEN / BOLU

Konu: Yarım gün çalışma ve aylıksız izin

Okulunuzda Sınıf öğretmeni olarak görev yapmaktayım.

10.11.2026 tarihinde ikinci doğumumu yaptım. Doğum sonrası analık iznim 01.03.2027 tarihinde sona ermektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104 üncü maddesinin (F) fıkrası uyarınca, analık izninin bitiminden başlayarak 02.03.2027–01.07.2027 tarihleri arasında 4 (dört) ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışmak istiyorum.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 108 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca, yarım gün çalışma süremin bitiminden başlayarak 02.07.2027–01.07.2028 tarihleri arasında 12 (on iki) ay aylıksız izin kullanmak istiyorum.

Gereğini bilgilerinize arz ederim.

Ek: Doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği

Sıkça sorulan sorular

Yarım gün çalışma kaç ay sürer?

Birinci doğumda 2, ikinci doğumda 4, üçüncü ve sonraki doğumlarda 6 aydır. Çoğul doğumda her birine 1 ay eklenir. Çocuk engelli doğarsa ya da ilk 12 ayda engelliliği tespit edilirse süre 12 ay olur.

Yarım gün çalışırken süt izni kullanabilir miyim?

Hayır. 657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (F) fıkrası yarım gün çalışmayı "ayrıca süt izni verilmeksizin" tanır. Yarım gün çalışmayı seçmezsen süt izni analık izninin bitiminden başlar.

Babalar aylıksız izin alabilir mi?

Evet. Eşi doğum yapan memur, doğum tarihinden başlayarak 24 aya kadar aylıksız izin isteyebilir. Yarım gün çalışma hakkı ise yalnız doğum yapan memura ve evlat edinen memura tanınmıştır.

Askerlik için aylıksız izin dilekçesi gerekir mi?

Kanun muvazzaf askerliğe ayrılan memuru askerlik süresince görev yeri saklı kalarak aylıksız izinli sayar (657 m.108/G). Okulun işlemi başlatması için askerliğe ayrılacağını sevk belgesiyle birlikte dilekçeyle bildirirsin. Terhisten sonra 30 gün içinde kurumuna başvurursun (657 m.83).

Aylıksız izin hizmetten sayılır mı?

Aylıksız izinde aylık ödenmez. Bu sürenin kademe ilerlemesi, emeklilik ve hizmet puanı gibi hesaplarda nasıl değerlendirildiği ayrı kurallara bağlıdır; kendi durumunu özlük işlerini yürüten birimden öğren.

Aylıksız izni erken bitirebilir miyim?

Mazeretin ortadan kalkarsa on gün içinde göreve dönmek zorundasın. İzni erken bitirmek istediğinde bunu bir dilekçeyle okul yönetimine bildir ve dönüş gününü birlikte belirleyin.

Dilekçeyi kime vermeliyim?

Dilekçeyi okul müdürlüğüne verirsin. İzin il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünce onaylanıyorsa dilekçeyi ilçeye hitaben yazıp okul aracılığıyla da verebilirsin. Araç iki muhatabı da destekler ve okulun üst yazısını ayrıca hazırlar.

Dilekçeyi Word olarak düzenleyebilir miyim?

Evet. Word (.docx) düğmesi dilekçeyi düzenlenebilir bir dosya olarak indirir.

Kaynaklar: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.83, m.104 (A, D ve F fıkraları) ve m.108 (A–G fıkraları) (mevzuat.gov.tr); Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği m.37 (Resmî Gazete, 09.01.2026); 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4.

Mazeret, rapor, babalık ya da süt izni için öğretmen izin dilekçesi, özel sektörde çalışan eşinin doğum izni için doğum izni aracı var. İzin dönüşünde göreve başlama dilekçesi, yer değiştirme isteğin için öğretmen yer değiştirme dilekçesi hazırlayabilirsin. Diğer belgeler öğretmen evrakları sayfasında.