- Öğretmen yılda 10 güne kadar mazeret izni kullanabilir; bu süre toptan ya da parça parça alınabilir (657 m.104/C).
- Diğer memurlara zaruret hâlinde verilebilen ikinci 10 gün öğretmenlere verilmez.
- Babalık (10 gün), evlilik (7 gün) ve ölüm (7 gün) izinleri ayrı haklardır, mazeret izninden düşülmez (m.104/B).
- Öğretmen yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayıldığı için ayrıca yıllık izin almaz (m.103); mesleki çalışma günleri ise görev günüdür.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. İzin süreleri 657 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemelere bağlıdır, değişebilir; başvurmadan önce güncel metni mevzuat.gov.tr'den ve okul ya da ilçe insan kaynakları biriminden teyit et.
Öğretmen mazeret izni yılda en çok 10 gündür; 657 sayılı Kanun'un 104/C maddesi diğer memurlara zaruret hâlinde tanıdığı ikinci 10 günü öğretmenlere açıkça kapatır. Mazeret izni, öğretmenin ders yılı içinde en sık başvurduğu izin. Bir hastane randevusu, bir taşınma, bir yakının ameliyatı için okul müdürlüğüne verilen dilekçelerin çoğu bu izin içindir. Aşağıda kanundaki kuralı, öğretmenlere özgü sınırı, mazeret izniyle karıştırılan diğer izinleri, tatil ve mesleki çalışma dönemleriyle ilişkisini ve birkaç örnek durumu anlatıyorum. Dilekçeni şu araçla hazırlayabilirsin.
Mazeret izni kaç gündür, kim verir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesinin C fıkrası, (A) ve (B) fıkralarında sayılan hâller dışında memura bir yıl içinde toptan ya da bölümler hâlinde, mazereti sebebiyle 10 gün izin verilebileceğini söyler. İzni merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam, birim amirinin muvafakatiyle verir. Uygulamada bu yetki çoğu yerde yetki devriyle okul müdürlerine bırakılmıştır; senin il ya da ilçende durumun ne olduğunu okul idaresi bilir.
Mazeret izni takdire bağlıdır. Kanun "verilebilir" der; müdür okulun durumunu ve gerekçeni göz önüne alarak onaylar. Gerekçeyi kısa ve anlaşılır yazmak bu yüzden önemlidir. Aynı maddenin G fıkrasına göre yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiilî çalışmaya bağlı ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz. Ek ders ücreti gibi fiilî çalışmaya bağlı ödemelerin izinli günlerde nasıl işleneceği ayrı düzenlemelere bağlıdır; bunu okulunun tahakkuk birimine sor.
Öğretmene ikinci 10 gün neden yok?
Aynı fıkra, zaruret hâlinde aynı usulle 10 gün daha mazeret izni verilebileceğini ve bu ikinci iznin yıllık izinden düşüleceğini söyler. Cümlenin içinde bir istisna vardır: "öğretmenler hariç olmak üzere". Öğretmenin yıllık izni olmadığı için düşülecek bir süre de yoktur. Öğretmen olarak bir yılda kullanabileceğin mazeret izni toplam 10 gündür.
Okul müdürü, müdür yardımcısı ya da okulda çalışan memur bu istisnaya girmez. Onların yıllık izni olduğu için ikinci 10 gün yıllık izinden düşülerek kullanılabilir.
10 günü bölerek kullanmak
Kanun 10 günün "toptan veya bölümler hâlinde" kullanılabileceğini açıkça yazar. Ekimde 2 gün, şubatta 3 gün, mayısta 1 gün almak mümkündür. Her parça için ayrı dilekçe verirsin. Okul idaresi kalan gününü kayıtlarından izler; senin de kendi hesabını tutman yerinde olur. Okulda izinlerin nasıl izlendiği okul personeli izin takibi nasıl yapılır yazısında.
Hafta sonuna uzanan bir izinde cumartesi ve pazarın süreye sayılıp sayılmayacağını kanun ayrıca yazmaz. İlçe insan kaynakları birimlerinin uygulaması farklı olabildiği için cumadan pazartesiye uzanan bir izin isteyeceksen önce idareye sor. Yalnız cuma ve pazartesi günlerine ihtiyacın varsa bunları iki ayrı izin olarak istemek en temiz yoldur. Bir günün yalnız birkaç saatine ihtiyacın varsa okulunun saatlik izin uygulamasına bak; form için saatlik izin formu aracı var.
Hangi izinler mazeret izninden düşmez?
Kanunun 104/B fıkrası üç durumu ayrıca sayar ve her birine kendi süresini verir:
| Durum | Süre |
|---|---|
| Eşin doğum yapması (babalık izni) | 10 gün |
| Kendisinin ya da çocuğunun evlenmesi | 7 gün |
| Eşin, çocuğun, kendisinin ya da eşinin anne, baba ve kardeşinin ölümü | 7 gün |
Bu izinler isteğe bağlıdır; talep ettiğinde verilir. 10 günlük mazeret izninden düşülmezler. Örneğin eşi doğum yapan bir öğretmen 10 gün babalık iznini kullandıktan sonra o yıl içinde 10 gün mazeret iznini de kullanabilir.
Bunların dışında da ayrı izinler var:
| İzin | Dayanak | Süre |
|---|---|---|
| Analık izni | 657 m.104/A | Doğumdan önce 8, sonra 16 hafta, toplam 24 hafta |
| Koruyucu aile olan memur | 657 m.104/A (2026 eki) | Çocuğun teslim edildiği tarihten sonra 10 gün |
| Süt izni | 657 m.104/D | İlk 6 ayda günde 3 saat, ikinci 6 ayda günde 1,5 saat |
| Engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması | 657 m.104/E | En az %70 engellilikte, raporla, yılda 10 güne kadar |
| Hastalık izni | 657 m.105 | Rapora dayalı |
| Refakat izni | 657 m.105 | Sağlık kurulu raporuyla 3 aya kadar, gerekirse bir katı |
Bir dayı ya da teyzenin cenazesi gibi 104/B'de sayılmayan bir ölüm hâli ise mazeret izninden kullanılabilir. Refakat izni için refakat izni dilekçesi, raporun okula ne zaman bildirileceği için öğretmen raporu ne zaman bildirilir yazısına bakabilirsin.
Yaz tatili, mesleki çalışma ve yıllık izin
Kanunun 103. maddesine göre öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır. Hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin verilmez. Bu yüzden öğretmen dilekçesinde "yıllık izin" türü kullanılmaz.
Burada bir ayrıntı önemlidir: mesleki çalışma günleri tatil sayılmaz. Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.38'in 28 Temmuz 2026'da değişen metnine göre yönetici ve öğretmenler eylülün ilk iş gününden derslerin başlangıcına, derslerin kesiminden temmuzun ilk iş gününe kadar ve ara tatillerde mesleki çalışma yapar; Bakanlık uygun görürse bu çalışma uzaktan da yapılabilir. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği m.87 lise öğretmenleri için aynı dönemleri sayar ve kasım ile nisandaki ara tatilleri de ekler. Bu günlerde okulda olman gerektiği için bir mazeretin varsa izin istemen gerekir. Temmuzun ilk iş gününden eylülün ilk iş gününe kadar olan dönemde ise zaten izinli sayılırsın. Tarihlerin ayrıntısı öğretmen yaz tatili ne zaman başlar yazısında.
Örnek durumlar
Bir Türkçe öğretmeninin annesi çarşamba günü ameliyat olacak. Öğretmen çarşamba, perşembe ve cuma için 3 gün mazeret izni ister; gerekçe "Annemin ameliyatı nedeniyle". Göreve dönüş günü izleyen pazartesidir. O yıl için kalan mazeret izni 7 gündür.
Bir matematik öğretmeninin eşi ocakta doğum yapar, öğretmen 10 gün babalık izni kullanır. Martta babası hastalanınca 2 gün mazeret izni ister. Babalık izni ayrı sayıldığı için mazeret izninden hâlâ 10 günü vardır; 2 gün kullandıktan sonra 8 gün kalır.
Bir müdür yardımcısı yıl içinde 10 gün mazeret iznini bitirmiş, zorunlu bir durum için 3 gün daha ister. Öğretmen istisnası müdür yardımcısını kapsamadığı için bu 3 gün, zaruret hâlinde ve yıllık izninden düşülerek verilebilir.
Bir sınıf öğretmeni ağustosta bir düğün için izin dilekçesi vermek ister. Yaz tatilinde izinli sayıldığı için dilekçeye gerek yoktur. Aynı düğün haziranın son haftasında, yani mesleki çalışma dönemindeyse izin istemesi gerekir.
Mazeret izni dilekçesinde nelere dikkat etmeli?
Dilekçe okul müdürlüğüne yazılır. Kim olduğun, izin istediğin tarihler, süre ve gerekçe açıkça yer almalıdır. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m.4, dilekçede adın, soyadın, imzan ve iş ya da ikametgâh adresinin bulunmasını ister; m.6'ya göre bu şartlardan birini taşımayan dilekçe incelenmez. Örnek talep cümlesi şöyledir:
Annemin ameliyatı nedeniyle (başlangıç tarihi) ile (bitiş tarihi) arasında 3 (üç) gün mazeret izni kullanmak istiyorum.
Gerekçeyi kısa tut ama boş bırakma. Müdür takdir yetkisini kullanırken gerekçeye bakar; "hastane randevusu nedeniyle", "taşınma nedeniyle", "çocuğumun okul kaydı nedeniyle" gibi somut bir cümle yeter. Teşhis ya da tedavi gibi sağlık ayrıntılarını dilekçeye yazman gerekmez.
Dilekçeyi izin başlamadan önce ver ve izin onaylanmadan görevden ayrılma. Ani bir durumda (gece gelen bir hastane haberi gibi) önce telefonla okul idaresine bilgi ver, dilekçeyi ilk fırsatta tamamla. İzin dönüşünde göreve başladığın günü idarenin kayda geçirdiğinden emin ol; ders programındaki boşlukların ikame dersle nasıl doldurulduğunu da sorman, döndüğünde sınıfın nerede kaldığını bilmeni sağlar.
Mazeret izninde sık yapılan hatalar
- İkinci 10 güne güvenmek. Öğretmen için o hak yok; 10 gün bitince yalnız 104/B, 104/E, hastalık ve refakat gibi ayrı izinler kalır.
- Babalık ya da ölüm iznini mazeret izninden istemek. Dilekçede izin türünü doğru seçmezsen 10 günlük hakkından gereksiz yere düşülür.
- Mesleki çalışma günlerini tatil sanmak. Haziran sonundaki ya da eylül başındaki görev günleri için de izin gerekir.
- Kalan günü takip etmemek. Yıl sonuna doğru ihtiyaç çıktığında kaç günün kaldığını bilmek işini kolaylaştırır.
Diğer izin türlerinin süre ve dayanakları öğretmen izin dilekçesi sayfasında tablo hâlinde. Dönüş gününü kendin saymak istersen iş günü hesaplama aracına bakabilirsin.
