Okul Öncesi Aylık Plan Nasıl Hazırlanır? Maarif Modeli ile Adım Adım

Okul öncesi öğretmeninin en sık hazırladığı belge aylık eğitim planı. Maarif Modeli okul öncesi programıyla planın biçimi değişti: "kazanım ve göstergeler" yerine artık alan becerileri, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri var, yanına eğilimler ve programlar arası bileşenler eklendi. Aşağıda planı programın kendi adımlarıyla nasıl hazırlayacağını anlattım. Seçimleri listeden yapıp planı EK-5 düzeninde indirmek için aşağıdaki aracı kullanabilirsin.

Planlamadan önce

Program planlamaya başlamadan önce dört şey yapmanı ister. Önce sınıfının yaş grubuna uygun tabloyu seç: 36-48 ay, 48-60 ay ya da 60-72 ay. Sonra o yaş grubundaki öğrenme çıktılarının açıklamalarını oku. Eğilimleri ve programlar arası bileşenleri açıklamalarıyla birlikte incele. Son olarak programın sonundaki örnek aylık planlara göz at; program eylül (36-48 ay), aralık (48-60 ay) ve mayıs (60-72 ay) için üç örnek verir.

Yaş grubu önemli, çünkü tablolar aynı değil. 60-72 ay tablosunda 76, 36-48 ay tablosunda 50 öğrenme çıktısı var. Aynı çıktının süreç bileşenleri de yaşa göre değişir.

Planlama süreci

Programın sıraladığı adımlar şunlar:

1. Ek-1'deki tablodan o ay ele alacağın alan becerilerini seç.
2. Bu becerilerin içinden öğrenme çıktılarını ve süreç bileşenlerini, tablodaki sıraya dikkat ederek seç.
3. Eğilimleri ve programlar arası bileşenleri (sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler, okuryazarlık becerileri) çocukların gelişim özelliklerine göre seç.
4. Kavramları Ek-7'deki listeden, seçtiğin becerilerle ilişkilendirerek seç.
5. Öğrenme-öğretme uygulamaları bölümüne standart metni yaz.
6. Farklılaştırma bölümüne standart metni yaz.
7. Aile ve toplum katılım etkinliklerini yaz.
8. O ay ele alacağın belirli gün ve haftaları yaz.
9. Seçtiklerini Ek-15'teki kontrol çizelgesine işaretle.

Son adım kolayca unutulur, ama yılın sonunda en çok işine yarayan adım odur. Kontrol çizelgesi hangi becerinin kaç ay ele alındığını tek sayfada gösterir. Araçta aylık plan ile yıllık çizelge aynı kaydı kullandığı için bu adım kendiliğinden yapılır.

Kaç çıktı seçmeli?

Programda bir sayı yok. Ölçü, sınıfının hazır bulunuşluğu. Program tablolardaki sıranın basitten karmaşığa, somuttan soyuta, yakından uzağa olduğunu ve en temel düzeyden başlanması gerektiğini söyler. Pratikte her alandan birkaç çıktı seçmek, bir alanı ihmal etmemeni sağlar. Programın 36-48 ay eylül örneğinde yedi alanın hepsinden çıktı var, ama her alandan yalnız bir iki tane.

Bir çıktıyı bir ayda bitirmek zorunda değilsin. Program sarmal bir yapı öngörür; aynı çıktıyı ertesi ay başka süreç bileşenleriyle sürdürebilirsin.

Standart metinler

Öğrenme-öğretme uygulamaları ve farklılaştırma bölümleri aylık planda ayrıntılandırılmaz, çünkü program bu süreçleri günlük planlarda tasarlar. Bu iki bölüm için program örnek bir ifade verir ve standart bir metin yazılmasını ister. Her ay aynı metni kullanman yanlış değil; programın istediği de bu.

Aile ve toplum katılımı ise aydan aya değişir. Eylülde tanışma toplantısı, Aile Eğitimi İhtiyaç Belirleme Formu ve Aile Katılımı Tercih Formu gibi çalışmalar öne çıkar. Sonraki aylarda formlardan çıkan tercihlere göre etkinlik planlarsın: ailelerin sınıfta bir mesleği tanıtması, evde birlikte yapılacak bir gözlem, ortak bir kitap okuma.

Ay sonu değerlendirmesi

Değerlendirme planın en kişisel bölümü. Program bunu üç boyutta ister:

• Çocuk açısından: katılım, öğrenme çıktılarındaki ilerleme, desteğe ihtiyaç duyulan alanlar, eğilimler ve değerlerin davranışa yansıması.
• Program açısından: etkinliklerin yaşa ve ihtiyaca uygunluğu, alanların dengesi, süre, farklılaştırma ve aile katılımının yeterliliği.
• Öğretmen açısından: planlama ve uygulamanın etkililiği, iletişim, öğrenme ortamı, esneklik, kendi güçlü ve geliştirilecek yönlerin.

Program her boyut için örnek ölçütler verir ve cümlelerin kısa, açık ve gözleme dayalı olmasını ister. "Çocuklar etkinliklere katıldı" cümlesi bir şey söylemez. Şuna benzer cümleler daha işe yarar:

• "Çocukların büyük bölümü on nesneye kadar birebir sayabiliyor; dört çocuk sayı sözcüğüyle miktarı eşleştirmede desteğe ihtiyaç duyuyor."
• "Bireysel etkinliklerde süre aşımı yaşandı; gelecek ay bireysel çalışmalar kısaltılacak."
• "Etkinlik akışında planlanan sürece fazla bağlı kaldım; çocukların anlık ilgisine göre daha esnek davranmayı hedefliyorum."

Bu değerlendirme bir sonraki ayın planının dayanağıdır. Desteğe ihtiyaç duyulan alanı, gelecek ayın çıktı seçiminde ve farklılaştırma notunda kullan.

Sık yapılan hatalar

• Eski programın kazanım ve göstergelerini kullanmak. Maarif Modeli okul öncesi programında öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri var.
• Yaş grubunu yanlış seçmek. 36-48 ay tablosunda bazı çıktılar hiç yok.
• Değerlendirmeyi ayın başında, planla birlikte doldurmak. Değerlendirme ay sonunda yapılır.
• Belirli gün ve haftaları programın listesinin dışında rastgele çoğaltmak. Program, yönetmelikten çocukların gelişim özelliklerine göre ekleme yapılabileceğini söyler; ekleyeceklerini bu ölçüyle seç.

Yılın bütününü görmek için okul öncesi yıllık plan aracına, aylık planın ayrıntılı anlatımı için okul öncesi aylık eğitim planı sayfasına, okul öncesi belgelerinin hepsi için okul öncesi sayfasına bakabilirsin.