- Mazeret izni 657 sayılı Kanunun 104. maddesinin (C) fıkrasına dayanır: birim amirinin muvafakati ve izin vermeye yetkili amirin takdiriyle yılda toptan ya da bölümler hâlinde 10 güne kadar verilir.
- Zaruret hâlinde, öğretmenler hariç, aynı usulle 10 gün daha verilebilir; ikinci kez verilen bu izin yıllık izinden düşülür.
- 657 sayılı Kanunda "saatlik izin" diye ayrı bir izin türü yoktur; kurumlar saatlik izni birim amirinin onayıyla verir ve çoğunlukla mazeret ya da yıllık izinden düşer.
- Yakınına ağır kaza ya da uzun tedavi nedeniyle aylarca refakat gerekiyorsa bu form değil, sağlık kurulu raporuyla refakat izni (m.105) kullanılır.
Saatlik ve Mazeret İzin Formu aracı, kısa süreli izinler için kurumlarda kullanılan izin pusulasını hazırlar. Mazeretini (doktor randevusu, yakınına refakat, resmî kurum işlemi, çocuğunun okuluyla ilgili iş, banka / noterlik işlemi ya da zorunlu mazeret) ve izin biçimini (saatlik ya da günlük) seçersin. Saatlik izinde başlangıç ve bitiş saatini girersin; araç süreyi saat ve dakika olarak hesaplar. Günlük izinde gün sayısını girersin.
Belgenin adı seçimine göre değişir: refakat seçilirse "Refakat İçin Mazeret İzni Pusulası", günlük izinde "Mazeret İzni Pusulası", saatlik izinde "Saatlik İzin Formu". Pusulanın üstünde kurum adı ve belge başlığı, ortasında bilgi tablosu, altında üç imza alanı bulunur: İzin İsteyen, Uygun Görüş (Birim Amiri) ve OLUR (izin vermeye yetkili amir).
Saatlik izin formu nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgilerini gir. Ad soyad ve diğer kimlik bilgileri; pusulada ad soyad, unvan ve birim satırları görünür.
- Kurum adını, birimini ve unvanını yaz. Kurum adı pusulanın başlığına büyük harfle basılır.
- Mazereti seç. Altı seçenek vardır; "yakınıma refakat" seçilirse refakat edilecek kişi, yakınlığı ve sağlık kuruluşu alanları açılır.
- İzin biçimini seç. Saatlik ya da günlük.
- İzin tarihini seç.
- Saatlik izinde başlangıç ve bitiş saatini gir. Araç farkı hesaplar; bitiş başlangıçtan önceyse ya da süre 8 saati aşarsa uyarır.
- Günlük izinde gün sayısını gir. 1 ile 10 arasında bir değer girilir.
- Düşüleceği izni seç. "Mazeret izninden (657 m.104/C)", "Yıllık izinden" ya da "Kurum uygulamasına göre".
- Açıklama, yerine bakacak personel, birim amiri ve onaylayacak amirin adını yaz.
- Belgeyi indir, imzala ve birim amirine onaya sun.
Hukuki dayanak ve şartlar
657 sayılı Kanunun 104/C fıkrasına göre (A) ve (B) fıkralarındaki hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan ya da bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara 10 gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç aynı usulle 10 gün daha mazeret izni verilebilir; bu ikinci izin yıllık izinden düşülür.
Kanunda saat bazında izin tanımlanmadığı için kurumlar kısa süreli ayrılışları kendi uygulamalarıyla yönetir. Araç bu yüzden "Düşüleceği izin" alanını açık bırakır ve pusulaya dayanak olarak "657 s. DMK m.104/C (mazeret izni)" yazar.
| İzin | Süre | Kim verir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mazeret izni | Yılda 10 güne kadar; zaruret hâlinde 10 gün daha (ikincisi yıllık izinden düşer, öğretmenler hariç) | Birim amirinin muvafakatiyle yetkili amir | 657 m.104/C |
| Saatlik izin | Kurum uygulaması | Birim amiri | Kanunda ayrı tür yok |
| Yıllık izin | Hizmeti 10 yıla kadar olana 20 gün, 10 yıldan fazla olana 30 gün | Amir | 657 m.102 |
| Babalık izni | 10 gün | İstek üzerine | 657 m.104/B |
| Evlenme ve ölüm izni | 7 gün | İstek üzerine | 657 m.104/B |
Evlenme, ölüm ya da eşin doğumu gibi hâller 104/B kapsamındadır ve bu formdaki genel mazeret izninden ayrıdır; bunlar için yıllık izin formu aracındaki izin türlerini kullan.
Süre hesabı
Araç saatlik izinde süreyi başlangıç ve bitiş saati arasındaki fark olarak hesaplar. Örnek: 09:30–12:00 arası izin "2 saat 30 dakika" olarak görünür ve pusulada "… günü saat 09:30–12:00 (2 saat 30 dakika)" yazar. Süre bir iş gününü (8 saati) aşarsa araç "izin biçimini 'Günlük' seçin" uyarısı verir. Günlük izinde pusula "… tarihinden başlayarak 2 (iki) gün" der.
Saatlik izinlerin hangi oranla mazeret ya da yıllık izinden düşüleceği kurumdan kuruma değişir. Kurumunun uygulamasını personel biriminden öğren ve formda "Düşüleceği izin" alanını buna göre seç.
Onay alınmadan görev yerinden ayrılmak devamsızlık sayılabilir. Pusulayı ayrılmadan önce birim amirine imzalat ve yetkili amirin onayını bekle. Acil bir durumda en azından birim amirine haber ver ve pusulayı ilk fırsatta tamamla.
Yakınına refakat için kısa izin
Mazeret olarak "yakınıma refakat (muayene, tahlil, tedavi)" seçersen pusulaya refakat edilecek kişi, yakınlığı ve sağlık kuruluşu satırları eklenir; beyan cümlesi de "yakınıma sağlık kuruluşunda refakat etmem gerektiğinden" diye değişir. Bu seçenek kısa süreli refakatler içindir. Ağır kaza ya da uzun tedavi gerektiren hastalıkta sağlık kurulu raporuyla 3 aya kadar refakat izni için araç seni refakat izni dilekçesi aracına yönlendirir. Engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanmasında ise yılda 10 güne kadar ayrı bir mazeret izni (m.104/E) vardır.
Muhatap ve teslim
Pusula bir dilekçe değildir; kimseye hitap etmez. Önce birim amirine sunarsın; amir "Uygun Görüş" alanını imzalar. Ardından izin vermeye yetkili amir "OLUR" alanını imzalar. İmzalı pusula personel birimine iletilir ve iznin düşüleceği kayda işlenir. Kurumun elektronik izin sistemi kullanıyorsa pusulayı oradan da isteyebilirsin.
Gerekli ekler
Pusulaya ek konması zorunlu değildir. Doktor randevusu ya da refakatte, dönüşte sağlık kuruluşundan alınan bir belge (muayene ya da refakatçi belgesi) istenebilir; kurumunun uygulamasına uy.
Örnek pusula metni
ANKARA DEFTERDARLIĞI · SAATLİK İZİN FORMU Adı soyadı: Ayşe Yılmaz · Unvanı: Memur · Birimi: Muhasebe Müdürlüğü · İzin süresi: 03.11.2026 günü saat 09:30–12:00 (2 saat 30 dakika) · Mazeret: Sağlık / doktor randevusu · Düşüleceği izin: Kurum uygulamasına göre · Yerine bakacak personel: Mehmet Kaya · Dayanak: 657 s. DMK m.104/C (mazeret izni) Yukarıda belirtilen mazeretim nedeniyle belirtilen saatler arasında izinli sayılmamı arz ederim. İzin İsteyen · Uygun Görüş (Birim Amiri) · OLUR
Sık yapılan hatalar
- Saatlik izni kanuni bir hak sanmak. Kanunda ayrı bir saatlik izin yoktur; kurum uygulamasıdır.
- Onaysız ayrılmak. Pusula imzalanmadan görev yerinden ayrılma.
- Uzun refakatler için pusula kullanmak. Aylarca sürecek refakat için m.105 refakat izni gerekir.
- Düşüleceği izni belirtmemek. Sonradan yıllık izninden beklemediğin bir düşüş çıkabilir.
- Yerine bakacak kişiyi yazmamak. Özellikle tek kişilik görevlerde amir onayını kolaylaştırır.
Sonrası
Onaylanan pusula personel birimine gider ve izin kayıtlarına işlenir. Yıl içinde kullandığın mazeret izinlerini kendin de takip et; 10 günü aşan talepler zaruret şartına ve yıllık izinden düşülmeye bağlıdır. Yıllık izin bakiyeni görmek için yıllık izin hesaplama sayfasına bakabilirsin. Durumuna özel sorular için kurumunun personel birimine danış.
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (m.102, m.104, m.105)
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
Sıkça sorulan sorular
Memurlara saatlik izin verilir mi?
657 sayılı Kanunda "saatlik izin" diye ayrı bir izin türü yoktur. Kurumlar kısa süreli ayrılışları birim amirinin onayıyla verir ve çoğunlukla mazeret ya da yıllık izinden düşer. Kurumunun uygulamasını personel biriminden öğren.
Memurun yıllık mazeret izni kaç gün?
Mazeret izni bir yıl içinde toptan ya da bölümler hâlinde 10 güne kadar verilir (657 m.104/C). Zaruret hâlinde, öğretmenler hariç, 10 gün daha verilebilir; bu ikinci izin yıllık izinden düşülür.
Mazeret iznini kim onaylar?
Kanuna göre merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam birim amirinin muvafakatiyle verir. Pusulada bu yüzden "Uygun Görüş (Birim Amiri)" ve "OLUR" imza alanları vardır.
Annemi hastaneye götürmek için hangi izni almalıyım?
Birkaç saatlik ya da birkaç günlük eşlik için bu formda "yakınıma refakat" mazeretini seçebilirsin. Ağır kaza ya da uzun tedavi gerektiren hastalıkta sağlık kurulu raporuyla 3 aya kadar refakat izni (m.105) kullanılır.
Saatlik izin yıllık izinden düşer mi?
Bu kurum uygulamasına bağlıdır. Formda "Düşüleceği izin" alanında mazeret izni, yıllık izin ya da kurum uygulaması seçeneklerinden birini seçersin. Seçimini kurumunun uygulamasına göre yap.
İzin süresi 8 saati geçerse ne olur?
Araç saatlik izinde süre bir iş gününü aşarsa izin biçimini "Günlük" seçmeni önerir. Günlük izinde gün sayısını girersin ve pusula "… tarihinden başlayarak … gün" der.
Pusulayı izinden sonra doldurabilir miyim?
İzin, ayrılmadan önce alınmalıdır; onaysız ayrılmak devamsızlık sayılabilir. Acil durumda birim amirine hemen haber verip pusulayı ilk fırsatta tamamlaman gerekir.
Öğretmenler ikinci 10 günlük mazeret iznini alabilir mi?
Hayır. Kanuna göre zaruret hâlinde verilen ikinci 10 günlük mazeret izni öğretmenler hariç tutularak düzenlenmiştir (657 m.104/C). Öğretmenler için ilk 10 günlük mazeret izni geçerlidir.