İYEP Nedir, Hangi Öğrenciler Katılır? ÖBA, ÖDA, Veli İzni ve Süre

Okulda "çocuğunuz İYEP'e alındı" diye bir not ya da telefon geldiğinde birçok veli önce endişelenir. Oysa İYEP bir ceza ya da sınıf tekrarı değildir; çocuğun okuma yazma, okuduğunu anlama ya da temel matematikteki eksiklerini kendi okulunda, kendi öğretmeniyle kapatması için kurulmuş bir destek programıdır. Bu yazıda programın kimler için olduğunu, katılıma nasıl karar verildiğini ve velinin bilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

İYEP ne demek, kimler için var?

İYEP, İlkokullarda Yetiştirme Programı'nın kısaltmasıdır. Öğretim programına göre hedef kitle, ilkokulda Türkçe ve matematik derslerinin öğrenme çıktılarını yeterli düzeyde edinemeyen öğrencilerdir. Program bu grubun içinde özellikle şu çocukları anar:

• sığınmacı, göçmen, göçer ve yarı göçer ailelerin çocukları,
• geçici koruma altındaki çocuklar,
• mevsimlik tarım işçilerinin çocukları.

Özel eğitime ihtiyaç duyan öğrenciler İYEP'in kapsamında değildir; onların desteği özel eğitim hizmetleriyle yürür.

Hangi sınıflarda uygulanıyor?

Eski programda İYEP yalnız 3. sınıflardaydı ve içerik modüllere bölünmüştü. Yeni programda 2. ve 3. sınıflar var. Program Talim ve Terbiye Kurulunun 1 Ekim 2026 tarihli ve 119 sayılı kararıyla kabul edildi ve MEB Tebliğler Dergisi'nin Ekim 2026 sayısında yayımlandı. Aynı kararla 6 Mayıs 2019 tarihli ve 11 sayılı kararla kabul edilen eski program 2026-2027 yılından itibaren uygulamadan kaldırıldı. 2. sınıfta Türkçe ilk okuma yazmaya ağırlık verir; 3. sınıfta okuduğunu ve dinlediğini anlamaya. Matematikte iki sınıf da sayılar ile toplama-çıkarmadan başlayıp çarpma ve bölmeye uzanan dört temayı izler.

Türkçe çalışmaları dört beceriye yayılır: dinleme, konuşma, okuma ve yazma. 2. sınıftaki çocuk dinlediğinden anlam çıkarmayı, okuma sürecini yönetmeyi ve yazma kurallarını uygulamayı çalışır. 3. sınıfta buna okuduğunu çözümlemek ve kendi okumasını, yazmasını değerlendirmek eklenir. Matematikte 20'ye kadar sayılarla başlanır, 100'e kadar sayılar, iki basamaklı sayıların çözümlenmesi, günlük yaşam problemleri ve toplamaya dayanan çarpma ile bölmeye gidilir.

ÖBA nedir, çocuğum neden sınava girdi?

ÖBA, Öğrenci Belirleme Aracı'dır. Bakanlığın belirlediği takvimde sınıfta uygulanır ve öğretmen, Bakanlığın gönderdiği yönergedeki puanlama anahtarına göre değerlendirir. Sonuçlar e-Okul'a işlenir. Bu bir not sınavı değildir, karneye yansımaz. Amacı Türkçe ya da matematikte desteğe ihtiyacı olan öğrenciyi bulmaktır.

ÖBA'da bir dersten eksiği görünen öğrenci, okuldaki İYEP Okul Komisyonu'nun kararıyla o dersten programa alınır. Komisyon, ÖBA'da yeterli görünse de öğretmeninin gözlemine göre desteğe ihtiyacı olan bir öğrenciyi de programa ekleyebilir. Yani çocuk yalnız Türkçeden, yalnız matematikten ya da iki dersten birden İYEP'e katılabilir.

Veli izni gerekiyor mu?

e-Okul'daki İYEP ekranında programa katılmama nedenleri arasında "veli izni yok" seçeneği vardır. Yani veli kabul etmezse öğrenci programa katılmaz ve bu durum e-Okul'a o nedenle işlenir. Diğer nedenler sürekli devamsızlık, özel eğitim tanısı ve komisyonun öğrenciyi programdan çıkarmasıdır.

Karar vermeden önce sınıf öğretmeniyle konuşmak iyi olur. Programın ücretsiz olduğunu, çocuğun kendi okulunda kalacağını ve akranlarından ayrışmış hissetmemesi için önlem alınacağını programın kendisi yazar. Çoğu zaman dersleri çocuğun zaten tanıdığı sınıf öğretmeni verir.

İYEP ne kadar sürer, haftada kaç saat?

Dersler okulun normal ders saatleri dışında yapılır. Program üç sınır koyar:

Toplam süre seçilen derse göre değişir. 2. sınıf Türkçe 68, 3. sınıf Türkçe 26 ders saatidir; matematik dört tema toplam 66 ders saati sürer. Haftada 5 saat Türkçe yapan bir 3. sınıf grubu Türkçe alanını tatilsiz bir takvimde altı haftada bitirir. Matematik aynı tempoyla on dört hafta kadar sürer.

ÖDA nedir, program sonunda ne olur?

ÖDA, Öğrenci Değerlendirme Aracı'dır. Program sonunda Bakanlığın takvimiyle uygulanır ve çocuğun programdan ne kadar yararlandığını gösterir. Program boyunca öğretmen de çocuğu izler: her öğrenme alanında ve temada en az bir performans görevi yapılır, gözlemler ve çalışma kâğıtları toplanır. Bu değerlendirme geliştirici niteliktedir, yani amaç not vermek değil, çocuğun nerede zorlandığını görüp ona göre çalışmaktır. Değerler ve sosyal-duygusal beceriler de izlenir ama notla değerlendirilmez.

Sınıf öğretmeni hangi evrakı hazırlar?

Öğretmen tarafında üç belge öne çıkar: komisyonun öğrenci belirleme tutanağı, öğrenme alanı ve temaların ilerleme çizelgesi (eskiden "modül takip çizelgesi" denen belge) ve öğrenci değerlendirme formu. Üçünü öğrenci listesinden ve haftalık programdan aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin. Araç haftalık programı MEB takvimine yayar, sınırları aşan bir gün varsa uyarır.

Tutanağın nasıl doldurulduğunu ve ilerleme tarihlerinin nasıl hesaplandığını örnekle görmek için İYEP öğrenci belirleme, ilerleme ve değerlendirme sayfasına bak. Ortaokul ve lisedeki benzer destek kursları için DYK kurs planı, yoklama ve puantaj aracı var.

Veliler için kısa kontrol listesi

• Çocuğun hangi dersten programa alındığını öğretmenine sor.
• Derslerin gün ve saatini öğren; okul çıkışı ve hafta sonu saatlerine göre ulaşımı planla.
• Katılmayı kabul etmiyorsan bunu okula açıkça bildir.
• Program bitiminde ÖDA sonucunu ve öğretmenin gözlemlerini konuşmak için randevu iste.

Evde de küçük şeyler işe yarar. Akşamları birlikte kısa bir hikâye okuyup ne anladığını sormak, alışverişte para üstünü hesaplatmak ya da masadaki nesneleri saydırmak çocuğun İYEP'te çalıştığı becerilerle örtüşür. Önemli olan baskı kurmadan, düzenli ve kısa tutmak.

Kaynaklar: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 01.10.2026 tarihli ve 119 sayılı karar, MEB Tebliğler Dergisi, Ekim 2026, Sayı 2827; İYEP Öğretim Programı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, iyep.meb.gov.tr; İYEP duyurusu, iyep.meb.gov.tr; e-Okul İYEP İşlemleri Modülü Kullanım Rehberi, iyep.meb.gov.tr.