- Yarım gün çalışma birinci doğumda 2, ikinci doğumda 4, üçüncü ve sonraki doğumlarda 6 aydır.
- Çoğul doğumda süreye 1 ay eklenir; çocuk engelliyse süre 12 ay olur.
- Yarım gün çalışma analık izninin bittiği günün ertesinde başlar; bu sürede ayrıca süt izni verilmez.
- Ardından istenirse 24 aya kadar aylıksız izin kullanılabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. İzni onaylayan birim kendi uygulamasına göre ek belge isteyebilir; mevzuat değişebilir, güncel metni mevzuat.gov.tr'den ve okul yönetiminden teyit et.
Doğumdan sonra işe dönüş planı yapan öğretmenlerin en çok sorduğu iki şey var: yarım gün kaç ay çalışabilirim ve ondan sonra aylıksız izne çıkabilir miyim? İkisinin de cevabı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda. Bu yazıda süreleri, nasıl art arda dizildiklerini ve dilekçenin nasıl yazılacağını anlatıyorum. Tarihleri ve dilekçeni aşağıdaki araçla hazırlayabilirsin.
Yarım gün çalışma süresi
657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (F) fıkrasına göre doğum yapan kadın memur, analık izni bittikten sonra isteği hâlinde ve çocuğu hayattaysa günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir.
| Durum | Süre |
|---|---|
| Birinci doğum | 2 ay |
| İkinci doğum | 4 ay |
| Üçüncü ve sonraki doğumlar | 6 ay |
| Çoğul doğum | Yukarıdaki sürelere 1 ay eklenir |
| Çocuk engelli doğarsa ya da 12 ay içinde engelliliği tespit edilirse | 12 ay |
Üç yaşından küçük bir çocuğu evlat edinen memur da sekiz haftalık evlat edinme izninden sonra aynı haktan yararlanır. Eşi doğum yapan erkek memurun ise yarım gün çalışma hakkı yok; onun hakkı doğum tarihinden başlayan aylıksız izin.
Önce analık izninin bitişini bul
Yarım gün çalışma analık izninin bittiği günün ertesinde başlar. Bu yüzden önce analık izninin ne zaman bittiğini bilmen gerekir. 657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin (A) fıkrasına göre analık izni doğumdan önce 8, sonra 16 hafta, toplam 24 haftadır. Çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir.
Burada bir ayrıntı var: doktor raporuyla doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilirsin. Çalıştığın haftalar doğum sonrasına eklenir. Doğum erken olursa kullanamadığın doğum öncesi haftalar da doğum sonrasına eklenir. Yani analık izninin bitişi doğumdan önce kaç hafta izin kullandığına bağlıdır.
Örnek: 10 Kasım'da doğum yaptın ve doğumdan önce 8 haftanın tamamını kullandın. Doğum sonrası 16 hafta 1 Mart'ta biter. Doğumdan önce yalnız 2 hafta izin kullanmış olsaydın 6 hafta doğum sonrasına eklenir, izin 12 Nisan'da biterdi.
Ardından aylıksız izin
657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (B) fıkrasına göre doğum yapan memura analık izninin ya da yarım gün çalışma süresinin bitiminden başlayarak isteği üzerine 24 aya kadar aylıksız izin verilir. Eşi doğum yapan memur için başlangıç doğum tarihidir.
İkisini birlikte kullanırsan sıra şöyle olur:
- Analık izni.
- Yarım gün çalışma.
- Aylıksız izin.
- Aylıksız izin bittikten sonraki ilk iş günü tam gün göreve dönüş.
İkinci doğumunu 10 Kasım'da yapan ve 12 ay aylıksız izin isteyen bir öğretmen için tarihler kabaca şöyledir: analık izni 1 Mart'ta biter, yarım gün çalışma 2 Mart–1 Temmuz arasında sürer, aylıksız izin 2 Temmuz'da başlar ve ertesi yılın 1 Temmuz'unda biter. Bitiş günü hafta sonuna denk gelirse dönüş pazartesidir.
Süt izni ne olacak?
Yarım gün çalışılan sürede ayrıca süt izni verilmez. Kanun bunu açıkça yazar. Yarım gün çalışmayı seçmezsen süt izni analık izninin bitiminden başlar: ilk altı ay günde üç saat, ikinci altı ay günde bir buçuk saat (104/D). Hangisinin sana uygun olduğunu düşünürken okulundaki ders programını da hesaba kat; yarım gün çalışmada çalışacağın saatleri kurum belirler.
Dilekçe nasıl yazılır?
Dilekçe okul müdürlüğüne ya da okul aracılığıyla ilçe millî eğitim müdürlüğüne yazılır. İçinde şunlar olsun:
- Görevin ve doğum tarihin; kaçıncı doğum olduğu.
- Analık izninin bittiği gün.
- Talep: hangi fıkraya göre, hangi tarihler arasında ne istediğin.
- Ek: doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği.
Aşağıdaki ad ve tarihler uydurmadır.
Okulunuzda Sınıf öğretmeni olarak görev yapmaktayım.
10.11.2026 tarihinde ikinci doğumumu yaptım. Doğum sonrası analık iznim 01.03.2027 tarihinde sona ermektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104 üncü maddesinin (F) fıkrası uyarınca, analık izninin bitiminden başlayarak 02.03.2027–01.07.2027 tarihleri arasında 4 (dört) ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışmak istiyorum.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
Aylıksız izni de aynı dilekçede istiyorsan araçta "İkisi" seçeneğini işaretle; ikinci talep paragrafı 108 inci maddenin (B) fıkrasıyla eklenir.
Aylıksız izinden dönüş
Aylıksız izin bitmeden mazeretin ortadan kalkarsa on gün içinde göreve dönmen gerekir. İzin bitiminde ya da bu on gün içinde dönmeyen memur memuriyetten çekilmiş sayılır (108/F). Dönüş gününü takvimine yaz ve okul yönetimine birkaç hafta önceden haber ver; ders dağıtımı buna göre yapılır.
Akılda tutulacaklar
- Yarım gün çalışma bir haktır ama başvurman gerekir; kendiliğinden başlamaz.
- Analık izninin bitişini doğru hesapla; doğumdan önce kullandığın hafta sayısı bitişi değiştirir.
- Yarım gün çalışma ile süt izni birlikte kullanılmaz.
- Aylıksız iznin dönüş günü için hafta sonları ve resmî tatiller atlanır.
Mazeret, babalık ya da süt izni için öğretmen izin dilekçesi aracını, izin dönüşünde göreve başlama dilekçesi aracını kullanabilirsin.
