Kazanım ve Öğrenme Çıktısı Değerlendirme Çizelgesi

Kazanım ve öğrenme çıktısı değerlendirme çizelgesi, sınıfındaki her öğrenciyi dersin her öğrenme çıktısında (4, 8 ve 12. sınıfta her kazanımda) puanladığın bir tablo hazırlar. Öğrenci listeni yapıştırırsın, dersi seçersin, araç MEB'in yıllık planından o dönemin öğrenme çıktılarını getirir. Hücrelere 1-3, 0-4, 1-5, 100'lük puan ya da +/− yazarsın; araç her öğrencinin ortalamasını, yüzdesini ve düzeyini (çok iyi, iyi, yeterli, geliştirilmeli) hesaplar, her öğrenme çıktısının sınıf ortalamasını çıkarır. Sonuç A4 yatay, imzalı bir çizelge olarak PDF ya da Word, aynı veriler de Excel dosyası olarak iner.

Bu çizelgenin Bakanlıkça yayımlanmış zorunlu bir biçimi yok. Okulda tutulacak dosyalar arasında "kazanım değerlendirme dosyası" sayılır (Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği EK-16), ama içindeki tablonun düzeni okula ve zümreye bırakılmıştır. Öğretmenlerin yıllardır kullandığı Excel şablonları da bu yüzden okuldan okula farklıdır. Araç bu şablonların ortak hesabını izler ve formülü sayfada açıkça gösterir.

Kazanım değerlendirme çizelgesi nasıl hazırlanır?

1. Sınıfı ve dersi seç. Kademeyi, sınıfı (lisede okul türünü de) ve dersi seçtiğinde araç o dersin MEB çerçeve yıllık planını yükler. Dönemi seç (1. dönem, 2. dönem ya da yıl sonu) ve "Öğrenme çıktılarını listeye al" düğmesine bas. O dönemde ilk kez işlenen çıktılar listeye gelir.
2. Öğrencileri gir. e-Okul'dan ya da Excel'den kopyaladığın listeyi yapıştır ya da CSV dosyasından al. Bilgilerim kartında "Kendi sınıfım" olarak bir liste kaydettiysen araç onu kendiliğinden açar.
3. Öğrenme çıktılarını düzenle. Plandan gelen kod ve metinleri değiştirebilir, sırayı kaydırabilir, kendi maddeni ekleyebilirsin. Planı olmayan bir ders için maddeleri elle yazabilirsin.
4. Ölçeği seç. 1-3 ölçeğinde düzey ortalamanın değerinden bulunur; diğer ölçeklerde yüzde eşiklerinden. Eşikleri zümre kararına göre değiştirebilirsin.
5. Puanla. Öğrenci × öğrenme çıktısı tablosuna değerleri yaz. Excel'den bir blok kopyalayıp tek hücreye yapıştırırsan blok yerine oturur; ok tuşlarıyla ve Enter ile hücreler arasında gezersin. "Boşları 3 ile doldur" düğmesi, eski Excel şablonlarındaki gibi bütün boş hücreleri en yüksek değerle doldurur; sonra yalnız düşük olanları değiştirirsin.
6. Çıktıyı al. Çizelgeyi, öğrenme çıktıları listesini ve sınıf özetini ayrı ayrı açıp kapatabilirsin. Yazdır, PDF, Word ve Excel düğmeleri önizlemenin üstünde.

Öğrenme çıktısı mı, kazanım mı?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde eski "kazanım" yerine "öğrenme çıktısı" terimi kullanılıyor; her çıktının altında da "süreç bileşenleri" var. Örneğin 1. sınıf Türkçede T.D.1.2 "Dinledikleri/izledikleri ile ilgili anlam oluşturabilme" bir öğrenme çıktısıdır. Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.20/1-b de artık ölçme ve değerlendirmenin "öğrenme çıktıları esas alınarak" yapılacağını söylüyor.

Yeni programlar her yıl birkaç sınıfa geçiyor. MEB'in taslak çerçeve planları sayfasına göre 2026-2027 ders yılında Maarif Modeli 1, 2, 3, 5, 6 ve 7. sınıflarda, ortaöğretimde hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıflarda uygulanıyor. 4, 8 ve 12. sınıflar önceki (2018/2019) programda kaldı ve bu sınıflarda "kazanım" demek doğru. Araç bu ayrımı kendisi yapar: 4. sınıf matematik seçtiğinde liste M.4.1.1.1 gibi kazanım kodlarıyla gelir ve belgenin başlığı "KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇİZELGESİ" olur; 3. sınıfta aynı yerde "ÖĞRENME ÇIKTISI" yazar.

Ölçek seçimi: 1-3, 0-4, 1-5, 100'lük ve +/−

1-3 ölçeğinde de istersen yüzde eşiklerine geçebilirsin. Ölçeği değiştirdiğinde girilmiş değerler silinir, çünkü 0-4 ölçeğindeki bir "4" 1-3 ölçeğinde geçersizdir; araç geçersiz değeri tahminle düzeltmez.

Düzey ve yüzde formülü

Araç iki hesap kullanır. İkisi de öğretmenlerin Excel şablonlarındaki formüllerle aynı sonucu verir.

Ortalama = öğrencinin puanlarının toplamı ÷ puanlanan madde sayısı

Yüzde = puanların toplamı × 100 ÷ (ölçeğin en yüksek değeri × madde sayısı)

1-3 ölçeğinde düzey, ortalamanın en yakın tam sayıya yuvarlanmasıyla bulunur. Yarım değer yukarı yuvarlanır (Excel'deki YUVARLA işlevi gibi): 1,5 ortalama "İyi", 2,5 ortalama "Çok iyi" olur. Diğer ölçeklerde düzey yüzdeye bakar. Varsayılan eşikler 85, 70 ve 50: %85 ve üstü çok iyi, %70-84,99 iyi, %50-69,99 yeterli, altı geliştirilmeli. Bu dört basamak yönetmelikte ilkokul karnesi için sayılan dört ifadeyle aynı (m.20/2); eşik rakamları ise yaygın uygulamadan geliyor, resmî bir dayanağı yok. Bölme virgülden sonra dört basamağa kadar yürütülür ve kesilir; 84,9999 hiçbir zaman 85 gibi gösterilmez.

Boş hücre ne olur?

Varsayılan ayarda boş hücre hesaba girmez: öğrenci 10 maddeden 8'inde puanlandıysa ortalama 8 madde üzerinden alınır. Bu, Excel'deki ORTALAMA işlevinin davranışıdır. Bazı 4. sınıf şablonlarında ise not karşılığı TOPLAM × 100 ÷ (4 × madde sayısı) formülüyle bütün madde sayısına bölünür; boş hücre bu durumda 0 sayılmış olur. "Boş hücreyi 0 say" seçeneğini açarsan araç bu ikinci hesabı yapar.

Örnek sınıf ile hesap

Kurgusal bir 3/A sınıfı, matematikte üç öğrenme çıktısı, 1-3 ölçeği:

Elif'in ortalaması 8 ÷ 3 = 2,6666; en yakın tam sayı 3, düzey "Çok iyi". Mert'te 4 ÷ 3 = 1,3333, yuvarlanınca 1, düzey "Geliştirilmeli". Can yalnız bir maddede puanlandığı için ortalaması 2 ve düzeyi "İyi"; araç onun boş hücrelerini sınıf özetinde "boş hücre" olarak sayar ki unutma.

Aynı sınıfı 0-4 ölçeğiyle ve 10 maddeyle düşünelim. Bir öğrencinin toplamı 30 ise yüzdesi 30 × 100 ÷ (4 × 10) = %75 olur, düzeyi "İyi". 39 maddelik bir formda toplam 120 ise 120 × 100 ÷ 156 = %76,923.

Sınıf özeti ve en zayıf öğrenme çıktıları

Çizelgenin altında iki tablo daha var. İlki öğrenme çıktıları listesi: her maddenin kodu, metni, sınıf ortalaması ve sınıf yüzdesi. Sınıf ortalaması yalnız o maddede puanlanan öğrencilerden hesaplanır. İkincisi düzey dağılımı: kaç öğrencinin çok iyi, iyi, yeterli ya da geliştirilmeli olduğu ve sınıfa oranı. Araç ayrıca sınıf ortalaması en düşük üç öğrenme çıktısını listeler; destekleme ve zenginleştirme etkinliklerini planlarken buradan başlayabilirsin.

Bu özet öğrencileri sıralamaz. Her öğrenci kendi satırında, girdiğin sırayla durur.

Excel çıktısı ve formüller

Excel düğmesi üç sayfalık bir dosya indirir: "Çizelge" (öğrenci × öğrenme çıktısı tablosu, ortalama, yüzde ve düzey), öğrenme çıktıları listesi ve "Özet". Başlık satırı ve ad sütunu sabittir; uzun listede kaydırırken öğrencinin adı görünür kalır. Sayfa A4 yatay, genişliğe sığdırılmış olarak yazdırılır ve başlık satırı her sayfada tekrar eder.

Çıktı adımında "Excel dosyasına formül yaz" seçeneğini açarsan ortalama, yüzde ve düzey hücreleri formülle gelir (ORTALAMA, TOPLA, EĞER). Excel'de bir puanı değiştirdiğinde sonuç da değişir. Seçenek kapalıyken hücrelerde yalnız hesaplanmış değerler olur; dosyayı başka biri açtığında yanlışlıkla bir formülü bozma riski kalmaz.

Kazanım analizinden farkı

Kazanım analizi yazılı sınavdan sonra kullanılır: soruları kazanımlara bağlarsın, soru puanlarından her kazanımın başarı yüzdesi çıkar. Bu çizelge ise sınava bağlı değil. Ders içi gözlemini, etkinliklere katılımı, çalışma kâğıdını ya da performans görevini doğrudan öğrenci ve öğrenme çıktısı bazında puanlarsın. İlkokulda hiçbir ad altında sınav yapılmadığı için (Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi) sınıf öğretmeninin kullanacağı araç bu çizelgedir. Ortaokulda ve lisede ikisi birlikte kullanılabilir: yazılıdan sonra kazanım analizi, dönem boyunca bu çizelge.

Tek bir performans görevini ölçütleriyle puanlamak istiyorsan rubrik oluşturucu ya da süreç değerlendirme ölçeği daha uygun. Onlar ölçüt başına düzey tanımı yazmana izin verir; bu çizelge çok sayıda maddeyi tek ölçekle hızlıca puanlamak için.

Öğrenci verisi ve kayıt

Çizelgede öğrenci adları ve puanları bulunur. Varsayılan ayarda yazdıkların sayfa açıkken durur; sayfayı yenilediğinde ya da kapattığında silinir. Taslağı sonra devam etmek için tutmak istersen sayfanın üstündeki kartta "Bu cihazda sakla" seçeneğini açabilir ya da çizelgeyi dosya olarak indirip sonra geri yükleyebilirsin. Ortak kullanılan bir bilgisayarda kayıt seçeneğini kapalı bırak.

Okul adı, müdür, ders yılı ve kendi sınıf listen Bilgilerim kartından gelir. Onları bir kez girersen sınıf listesi, yıllık plan ve diğer öğretmen belgelerinde de kendiliğinden dolar.

Sıkça sorulan sorular

Kazanım değerlendirme formu zorunlu mu?

Yönetmeliğin EK-16 listesinde okulda tutulacak dosyalar arasında "kazanım değerlendirme dosyası" var. Formun tek bir resmî biçimi yok; zümrenin kararlaştırdığı ölçek ve düzende tutabilirsin.

1-3 ölçeğinde 2,5 ortalama hangi düzey?

Ortalama en yakın tam sayıya yuvarlanır ve yarım yukarı gider: 2,5 ortalama 3'e yuvarlanır, düzey "Çok iyi" olur. 2,49 ise 2'ye yuvarlanır ve "İyi" olur.

4. sınıfta neden "öğrenme çıktısı" yazmıyor?

1. sınıf 2026-2027 ders yılında Maarif Modeli'ne geçmedi, önceki programın kazanımları geçerli. Araç planın programına bakar ve başlığı "KAZANIM" olarak yazar.

Eşikleri değiştirebilir miyim?

Evet. Ölçek adımında her düzeyin en düşük yüzdesini yazarsın; eşikler büyükten küçüğe sıralı olmalı. "Varsayılana dön" 85, 70, 50'ye geri getirir.

Boş bıraktığım hücreler sıfır mı sayılır?

Varsayılanda hayır, boş hücre hesaba girmez. "Boş hücreyi 0 say" seçeneğini açarsan 0 sayılır ve yüzde bütün madde sayısına bölünür.

Çizelgeyi e-Okul'a aktarabilir miyim?

e-Okul'a bu çizelgeyi yükleyen bir alan yok. Çizelge gelişim raporu ve karne değerlendirmesini hazırlarken senin dayanağın olur; düzeyleri e-Okul'a ayrıca girersin.

Kaynaklar: Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği (RG 09.09.2023/32304) m.5/1-i; Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği m.20/1-b, m.20/2 ve EK-16 (mevzuat.gov.tr, son değişiklik RG 28.07.2026/33323); Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni 1.4.2 ve 1.4.7 (tymm.meb.gov.tr); MEB taslak çerçeve planları, temel eğitim ve ortaöğretim (tymm.meb.gov.tr/taslak-cerceve-planlari).

Kademene göre bütün öğretmen belgelerini ilkokul, ortaokul ve lise sayfalarında, türüne göre ise öğretmen evrakları sayfasında bulabilirsin.