Egzersiz Planı ve Puantajı

Egzersiz planı ve puantajı aracı, okulunda ders saatleri dışında yapılan sportif, sanatsal ve bilimsel çalışmaların programını ve aylık saat çizelgesini birlikte hazırlar. Her egzersiz grubunu bir satır olarak girersin: öğretmen, çalışma dalı, öğrenci sayısı, yer ve haftanın hangi günü kaç saat çalışıldığı. Araç bu bilgilerden millî eğitim müdürlüğünün onayına gidecek programı çıkarır, seçtiğin ay için gün gün puantajı oluşturur, tatil günlerini MEB çalışma takviminden düşer ve her öğretmenin ödenebilecek saatini hesaplar. Program ve puantaj A4 yatay olarak PDF, Word ve Excel biçiminde iner.

Mevzuatta bu çalışmaların adı "ders dışı eğitim çalışmaları"; okullarda kısaca egzersiz deniyor. Dayanak, MEB Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 17. maddesi. Madde ücretin nasıl ödeneceğini ve sınırları yazıyor, ama programın biçimini belirlemiyor. Araçtaki düzen okulların kullandığı programların ortak yapısıdır.

Egzersiz programı nasıl hazırlanır?

1. Grupları gir. Her grup için öğretmenin adını, branşını, çalışma dalını (izcilik, beden eğitimi ve spor, halk oyunları, güzel sanatlar, TÜBİTAK bilim olimpiyatları ve proje çalışmaları), varsa takım adını, öğrenci sayısını, çalışma yerini ve saat aralığını yaz. Aynı öğretmenin birden çok grubu olabilir.
2. Haftalık saatleri yaz. Tabloda satırlar gruplar, sütunlar pazartesiden pazara günlerdir. Hafta sonu çalışan takımlar için cumartesi ve pazar sütunlarını kullan.
3. Çalışma dönemini seç. "1. dönem", "2. dönem" ya da "Bütün yıl" düğmeleri MEB çalışma takvimindeki tarihleri getirir; kendi tarihlerini de yazabilirsin.
4. Okulun yıllık toplam ders saatini biliyorsan yaz. Araç yüzde 6 sınırını bu sayıya göre denetler.
5. Çıktıyı seç: yalnız program, yalnız aylık puantaj ya da ikisi birlikte. Puantaj için ayı seç, gerekiyorsa hücreleri düzelt ve indir.

Hangi çalışmalar egzersiz sayılır?

Karar m.17'ye göre ücret şu alanlarda fiilen çalışma yaptıran öğretmenlere ödenir:

Bakanlığın 2010/49 sayılı genelgesiyle bu listeye oryantiring, model uçak ve model roket gibi dallar da eklendi. Her etkinlik için aranacak en az öğrenci sayısını ve öğretmende aranan nitelikleri Bakanlık belirler; okulunun bağlı olduğu il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünün o yılki yazısını kontrol et.

Haftalık 6 saat sınırı nasıl uygulanır?

Bir öğretmene egzersiz karşılığında haftada en çok 6 saat ek ders ücreti ödenir. Ücret gündüz göstergesi üzerinden hesaplanır; çalışma akşam ya da hafta sonu yapılsa bile gece ücreti uygulanmaz. Bu saatler öğretmenin aylık karşılığı, ek ders ve hazırlık-planlama saatlerinden bağımsızdır.

Araç sınırı iki yerde uygular:

• Programda her öğretmenin haftalık toplamını gösterir. Toplam 6'yı geçerse "en çok 6 saati ödenir" uyarısı çıkar.
• Puantajda her takvim haftası için ayrı hesap yapar: o haftanın toplamı 6'yı geçerse ödenecek saat 6'da kesilir.

Örnek: Beden eğitimi öğretmeni Selin, voleybol takımıyla salı ve perşembe 2'şer saat, futbol takımıyla cumartesi 4 saat çalışıyor. Haftalık toplamı 8 saat, ödenebilir saati 6. Ekim 2026'da salı 4 kez, perşembe 5 kez, cumartesi 5 kez geliyor; yapılan çalışma 8 + 10 + 20 = 38 saat. Ama ayın her haftası 6 saatle sınırlandığı için ödenecek saat 30'dur. 29 Ekim perşembe millî bayram olduğu için çalışma yapılmış sayılır.

Okulun yıllık yüzde 6 sınırı

Karar m.17, bir ders yılında egzersiz için ödenecek toplam saatin okulun o yılki toplam ders saatinin yüzde 5'ini geçemeyeceğini söyler. Toplu sözleşmeyle bu oran yüzde 6 olarak uygulanıyor. Okulun yıllık ders saatini (bütün şubelerin haftalık ders saatlerinin ders yılındaki toplamı) yazdığında araç sınırı hesaplar. Örneğin yıllık 20.000 saat ders yapılan bir okulda sınır 1.200 saattir.

Araç programındaki ödenebilir saati çalışma dönemine göre hesaplar: haftalık saatleri seçtiğin tarih aralığındaki ders günlerine yayar, tatil günlerini düşer ve her öğretmen için haftalık 6 saat sınırını uygular. Bu toplam yıllık sınırı geçerse uyarı verir. Okulda birden çok program hazırlanıyorsa (örneğin ikinci dönem yeni gruplar açıldıysa) bütün programların toplamını ayrıca kontrol etmen gerekir.

Yöneticiler egzersiz yaptırabilir mi?

Karar m.17/2 açık: vekâleten atananlar dahil yöneticilere bu madde kapsamında ek ders görevi verilmez. Müdür ya da müdür yardımcısı bir takımı çalıştırabilir ama bunun için egzersiz ücreti alamaz. Grubun öğretmeni yöneticiyse "Öğretmen yönetici" seçeneğini aç; araç o grubun ödenebilir saatini sıfır sayar ve uyarı yazar.

Program kimin onayına gider?

Madde, etkinlik programlarının okul müdürlüklerince hazırlanacağını ve millî eğitim müdürlüklerince onaylanacağını söyler. Bu yüzden programın imza bölümünde üç imza var:

• Düzenleyen: genellikle egzersizlerden sorumlu müdür yardımcısı.
• Teklif eden: okul müdürü.
• OLUR: ilçe millî eğitim müdürü (unvanı değiştirebilirsin; il merkezindeki bazı okullar il müdürlüğüne gönderir).

Onaylı program okulda dosyalanır; aylık puantaj ise ek ders ödemesine dayanak olur. Puantajda ödenecek saat, ek ders puantajındaki "Egzersiz" satırına da yazılır.

Puantajı elle düzeltmek

Puantaj haftalık saatlerden otomatik oluşur, ama gerçek hayatta bir çalışma iptal edilebilir ya da turnuva öncesi fazladan çalışma yapılabilir. Aylık tabloda bir hücreye 0 yazarsan o günün çalışması düşer; başka bir sayı yazarsan o gün için o saat sayılır. Ara tatil ve dini bayram günleri "-" ile gelir. Elle yaptığın düzeltmeleri tek düğmeyle geri alabilirsin.

Egzersiz puantajı ile ek ders puantajı nasıl birleşir?

Okulda ek ders ödemesi tek bir aylık puantajla yapılır; egzersiz saatleri de o puantajın bir satırıdır. Bu araçtaki aylık egzersiz puantajı, öğretmen başına "yapılan" ve "ödenecek" saati ayrı gösterir. Ödenecek saat, haftalık 6 saat sınırı uygulanmış hâlidir ve ek ders puantajındaki egzersiz satırına bu sayı yazılır. Ek ders puantaj çizelgesi aracında öğretmene "Egzersiz" türünü ekleyip haftalık saatleri girersen araç orada da 6 saat sınırını denetler; iki çizelgenin toplamları aynı çıkmalıdır.

Programla puantaj arasında fark çıkmasının iki olağan nedeni var: ara tatil ve bayram haftaları (çalışma yapılmaz) ile iptal edilen ya da öne alınan çalışmalar. İkinci durumda puantajdaki hücreyi düzeltirsin; programı değiştirmen gerekmez. Programdaki gün ya da saat kalıcı olarak değişiyorsa yeni programı onaya göndermen gerekir.

Programı onaya göndermeden önce kontrol listesi

• Her grubun öğretmeni, dalı, öğrenci sayısı ve çalışma yeri yazılı mı?
• Saat aralıkları ders saatleriyle çakışıyor mu? Egzersiz ders saatleri dışında yapılır.
• Bir öğretmenin haftalık toplamı 6'yı geçiyorsa fazlasının ödenmeyeceğini öğretmen biliyor mu?
• Okulun yıllık yüzde 6 sınırı aşılıyor mu?
• Yönetici olan öğretmenler işaretlendi mi?
• Onay makamının unvanı doğru mu?

Sıkça sorulan sorular

Egzersiz ücreti gece ücretinden mi ödenir?

Hayır. Karar m.17 ücretin "gündüz ücreti üzerinden" ödeneceğini söyler. Çalışma saat 18.00'den sonra ya da cumartesi yapılsa da gösterge 140'tır.

Bir öğretmen iki ayrı dalda egzersiz yaptırabilir mi?

Yaptırabilir, ama iki dalın toplamı için de haftada en çok 6 saat ödenir. Araç aynı adla girilen bütün grupları tek öğretmen sayar ve sınırı toplam üzerinden uygular.

Egzersiz programı ne zaman hazırlanır?

Programlar genellikle ekim başında hazırlanıp onaya gönderilir; ikinci dönem için yeniden gözden geçirilir. Çalışmalar onay tarihinden sonra başlar ve ödeme onaylı programa göre yapılır.

Öğrenci sayısı kaç olmalı?

Her etkinlik için aranacak en az öğrenci sayısını Bakanlık belirler (Karar m.17/1). Sayı alana göre değiştiği ve yıllar içinde güncellendiği için il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğünün o yılki egzersiz yazısındaki sayıyı esas al.

Excel dosyasında ne var?

İki sayfa: programdaki gruplar (haftalık toplam SUM formülüyle) ve aylık puantaj (satır toplamları formülle). Excel'de değişiklik yaparsan toplamlar yeniden hesaplanır.

Kaynaklar: Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar (Bakanlar Kurulu Kararı 2006/11350) m.17 ve toplu sözleşmenin ders dışı eğitim çalışmalarına ilişkin hükmü (yüzde 6 sınırı); MEB 2010/49 sayılı Ders Dışı Eğitim Çalışmalarına Dair Esaslar genelgesi; MEB 2026-2027 çalışma takvimi.

İlgili araçlar: ek ders puantaj çizelgesi, ek ders ücreti, sosyal kulüp yıllık planı, öğretmen görev dağılım çizelgesi ve okul takvimi. Okul belgelerinin tamamı öğretmen evrakları sayfasında.