Komisyon Hesaplama

İşlem tutarını ve komisyon oranını yazdığında araç sana komisyon tutarını, net tutarı ve komisyon eklenirse ödenecek toplamı gösterir. Komisyon faturasına KDV ekleniyorsa KDV oranını da yazarsan KDV dahil komisyonu ve her şey düşüldükten sonra eline kalan net tutarı görürsün. Satışta, aracılıkta, pazaryerinde ya da ödeme işlemlerinde sonucu çabucak kontrol etmek için işine yarar.

Komisyon nedir?

Komisyon, bir aracının (satıcı, acente, emlakçı, pazaryeri, ödeme kuruluşu, banka vb.) yaptığı işlem karşılığında aldığı paydır. Çoğu zaman işlem tutarının belli bir yüzdesi olarak belirlenir; bazen sabit bir tutar ya da kademeli bir tarife de olabilir. Komisyon oranı sözleşmede ya da platformun tarifesinde yazılıdır; hesaplayıcı oranı senin yazdığın değer olarak kullanır.

Komisyon nerelerde karşımıza çıkar?

Pazaryeri ve e-ticaret platformlarında satış bedelinden kesilen hizmet bedeli, emlak ve araç satışındaki aracılık ücreti, sigorta ve finans ürünlerindeki acente payı, satış temsilcilerinin prim sistemi, kart ve ödeme işlemlerinde işlem başına alınan pay ve dövizdeki alım satım farkı bu kapsama girer. Hepsinde hesabın mantığı aynı: işlem tutarı × oran.

Komisyon nasıl hesaplanır? (Adım adım)

1. İşlem tutarını belirle (satış bedeli, işlem hacmi vb.).
2. Komisyon oranını yüzde olarak yaz.
3. Tutarı oranla çarpıp 100'e bölerek komisyon tutarını bul.
4. Komisyon kesiliyorsa net tutarı bulmak için tutardan komisyonu çıkar.
5. Komisyon müşteriye ayrıca ekleniyorsa toplamı bulmak için tutara komisyonu ekle.
6. Komisyona KDV ekleniyorsa komisyonu KDV oranıyla çarp, sonra komisyonun KDV dahil tutarını ya da KDV sonrası net tutarı hesapla.

Komisyon formülü

Komisyon = Tutar × Oran / 100
Net tutar = Tutar − Komisyon
Toplam (komisyon üstüne eklenirse) = Tutar + Komisyon
Komisyon KDV = Komisyon × KDV oranı / 100
Komisyon (KDV dahil) = Komisyon + Komisyon KDV
Net (KDV sonrası) = Tutar − Komisyon − Komisyon KDV

Örnek hesaplama: 10.000 ₺ işlem, %2,5 komisyon

10.000 ₺'lik bir işlemde komisyon oranı %2,5 ise komisyon 10.000 × 2,5 / 100 = 250 ₺ olur. Komisyon satıcıdan kesiliyorsa net tutar 9.750 ₺. Komisyon alıcıya ayrıca ekleniyorsa ödenecek toplam 10.250 ₺ olur.

Aynı örnek, komisyona %20 KDV eklenirse

Komisyon faturasına %20 KDV uygulanıyorsa komisyon üzerindeki KDV 250 × 20 / 100 = 50 ₺ olur. Komisyon KDV dahil 300 ₺'ye çıkar; komisyon ve KDV düşüldükten sonra da net tutar 10.000 − 250 − 50 = 9.700 ₺ kalır. KDV'nin hangi oranla ve kimin üzerinden hesaplanacağı faturaya ve mevzuata bağlıdır; güncel uygulama için GİB kaynaklarına ve mali müşavirine başvur. KDV'nin kendisini ayrıca hesaplamak istersen KDV hesaplama aracını kullanabilirsin.

Komisyon       = 10.000 × 2,5 / 100 = 250 ₺
Komisyon KDV   = 250 × 20 / 100    = 50 ₺
KDV dahil kom. = 250 + 50          = 300 ₺
Net            = 10.000 − 250 − 50 = 9.700 ₺

Pazaryeri satışında komisyon hesabı

Bir pazaryerinde 1.250 ₺'ye ürün sattığını ve platformun %12 komisyonla birlikte %20 KDV uyguladığını varsay (oranlar örnek; kendi platformunun tarifesini yaz). Komisyon 1.250 × 12 / 100 = 150 ₺, KDV 30 ₺, KDV dahil komisyon 180 ₺ olur. Komisyon ve KDV düşüldükten sonra eline 1.070 ₺ kalır. Satıcı olarak ürün maliyetini ve kargo gibi giderleri bu net tutardan çıkarınca kârını hesaplayabilirsin; bunun için kâr hesaplama ve ürün maliyeti araçlarını kullan.

Küçük oran farkı büyük hacimde ne kadar eder?

Komisyon oranındaki iki puanlık bir fark tek işlemde küçük görünür, ama hacim arttıkça büyür. 1.250 ₺'lik satışta %12 yerine %10 komisyon 25 ₺ fark yaratır; bu tutar 1.000 satışta 25.000 ₺ eder. Bu yüzden pazaryeri, bayi ya da acentelerle anlaşırken oranı pazarlık etmek ya da farklı kanalların toplam maliyetini karşılaştırmak, kârı artırmada çoğu zaman fiyat artışından daha çok işe yarar. Karşılaştırmayı yaparken komisyonun yanına kargo, iade ve reklam giderlerini de kat.

Komisyon türleri ve varyantları

Kesinti komisyonu ve ilave komisyon

Kesinti komisyonunda komisyon işlem tutarından düşülür ve satıcının eline net tutar geçer. İlave komisyonda ise komisyon alıcının ödemesine eklenir ve toplam artar. Aynı oran iki durumda da aynı komisyon tutarını verir; fark yalnızca kimin ödediğinde. Sözleşmede hangi yöntemin geçerli olduğunu mutlaka kontrol et.

Net tutardan geriye doğru komisyon hesabı

Bazen eline belli bir net tutar geçmesini istersin ve komisyonu da içeren brüt tutarı bulman gerekir. Komisyon brüt tutarın yüzdesi olarak kesiliyorsa brüt = net / (1 − oran) formülü kullanılır. Örneğin %15 komisyon kesen bir platformda 8.000 ₺ net almak için brüt tutar 8.000 / 0,85 = 9.411,76 ₺ olmalı. Kontrol: 9.411,76 × %15 = 1.411,76 ₺ komisyon ve 9.411,76 − 1.411,76 = 8.000 ₺. Hesaplayıcı bu ters hesabı doğrudan yapmaz; formülü elle uygulayabilir ya da sonucu tutar alanında deneme yaparak doğrulayabilirsin.

Komisyona KDV eklenince etkin kesinti oranı

Komisyon KDV'li fatura ediliyorsa satış tutarından giden pay komisyon oranından büyüktür. Etkin kesinti oranı = komisyon oranı × (1 + KDV oranı / 100). Pazaryeri örneğinde %12 komisyon ve %20 KDV, 12 × 1,20 = %14,4'lük bir toplam kesinti demektir: 1.250 ₺'nin %14,4'ü 180 ₺ eder, bu da yukarıdaki KDV dahil komisyonla aynıdır.

Geriye doğru hesapta da bu etkin oranı kullanırsın: brüt = net / (1 − etkin oran). %15 komisyon ve %20 KDV uygulayan bir platformda etkin oran %18 olur. 8.000 ₺ net almak için brüt tutar 8.000 / 0,82 = yaklaşık 9.756,10 ₺ olmalıdır. Kontrol: komisyon 1.463,42 ₺, KDV 292,68 ₺, ikisi düşülünce 8.000 ₺ kalır. Yalnız komisyon oranıyla hesaplanan 9.411,76 ₺'lik brüt tutar, KDV kesildiğinde 8.000 ₺'nin altında kalır.

Araçta komisyon oranı ve KDV oranı 0 ile 100 arasında kabul edilir, işlem tutarı sıfırdan büyük olmalı ve en çok 1 trilyon TL yazılabilir.

Kademeli komisyon

Bazı tarifelerde oran işlem tutarına göre kademelidir; örneğin ilk 10.000 ₺ için %3, üzeri için %2 gibi. Böyle bir tarifede 25.000 ₺'lik işlemde komisyon, 10.000 × %3 = 300 ₺ ile 15.000 × %2 = 300 ₺'nin toplamı olan 600 ₺ eder. Hesaplayıcı tek oran kullanır; kademeli tarifede her dilimi ayrı hesaplayıp toplaman gerekir.

Komisyon oranı ile komisyon puanını karıştırma

Bir işlemde oran yüzde olarak ifade edilir; "puan" ise iki oran arasındaki farktır. Komisyon %2,5'ten %3'e çıkarsa artış yarım puandır, ama komisyon tutarındaki göreli artış %20 olur. Yüzde hesaplarında emin olmak için yüzde hesaplama aracına bak.

Komisyon hesabında sık yapılan hatalar

• Oranı ondalık yazmak. Hesaplayıcı yüzde bekler: %2,5 için 0,025 yerine 2,5 yaz.
• KDV'yi tutara eklemek. Komisyon KDV'si işlem tutarı üzerinden hesaplanmaz, komisyon üzerinden hesaplanır.
• Net tutarla brüt tutarı karıştırmak. Komisyonun hangi tutar üzerinden hesaplandığını sözleşmede netleştir.
• Diğer kesintileri unutmak. Stopaj, kargo, iade ya da ödeme kuruluşu masrafları gibi kalemler hesaplayıcıya dahil değil.
• Kademeli tarifeyi tek oranla hesaplamak. Tutarı dilimlere ayırıp her dilimin komisyonunu topla.

Sıkça sorulan sorular

Komisyon yüzdesi nasıl hesaplanır?

Komisyon = işlem tutarı × oran / 100. 10.000 ₺ için %2,5 komisyon 250 ₺ eder.

Net tutar ile toplam arasındaki fark nedir?

Net tutar, komisyon düşüldükten sonra eline kalan para; toplam ise komisyon işlem tutarına eklenirse ödenecek tutar.

Komisyona KDV uygulanır mı?

Komisyon faturasına KDV ekleniyorsa uygulanır. KDV oranını yazarsan hesaplayıcı KDV dahil komisyonu ve net tutarı gösterir; 0 bırakırsan KDV hesaba katılmaz. Güncel oranı GİB kaynaklarından doğrula.

Komisyonu geriye doğru nasıl hesaplarım?

Eline geçmesini istediğin net tutarı 1 eksi oranla böl: brüt = net / (1 − oran). %15 komisyonda 8.000 ₺ net için brüt tutar 9.411,76 ₺ çıkar.

Komisyon hesaplama aracını nasıl kullanırım?

İşlem tutarını ve komisyon oranını yaz; komisyon KDV'li fatura ediliyorsa KDV oranını da gir. Komisyon tutarı, net tutar ve komisyon eklenirse ödenecek toplam tutar anında görünür. Satış fiyatını belirlerken sonucu fiyat aracıyla, indirimli satışlarda da indirim aracıyla birlikte kullanabilirsin. Stopaj gibi diğer kesintiler hesaba dahil edilmez. Esas alınacak tutar komisyon faturasındaki tutardır.