Satış Fiyatı Hesaplama

Satış fiyatı hesaplama nedir?

Satış fiyatı hesaplamak, bir ürünün ya da hizmetin birim maliyetinden başlayıp hedeflediğin kârı ekleyerek KDV hariç satış fiyatını, ardından KDV'yi uygulayıp müşterinin ödeyeceği KDV dahil etiket fiyatını bulmak demektir. Araç üç bilgiyle çalışır: birim maliyet, kârın nasıl ekleneceği (maliyet üzerine kâr oranı ya da satış üzerinden kâr marjı) ve KDV oranı. Sonuçta KDV hariç satış fiyatı, birim kâr, kâr oranı, kâr marjı, KDV tutarı ve etiket fiyatı yan yana görünür.

Bu araç kâr hesaplama aracının tersini yapar. Kâr aracına maliyeti ve satış fiyatını girersin, sana marjı söyler. Burada ise maliyeti ve istediğin marjı girersin, araç sana fiyatı söyler. Yalnızca bir tutarın KDV dahil ve hariç karşılığını arıyorsan KDV hesaplama aracına geç.

Fiyatlamanın sırası

Fiyat belirlerken hangi adımı önce attığın sonucu değiştirir. Sıra şöyle olmalı:

1. Birim maliyeti bul: alış ya da üretim bedeli, işçilik, ambalaj, kargo, pazaryeri komisyonu ve ürün başına düşen diğer giderler.
2. Hedef kârı ekle; çıkan tutar KDV hariç satış fiyatıdır.
3. KDV'yi bu hariç fiyata uygula; çıkan tutar etiket fiyatıdır.

KDV kârın bir parçası sayılmaz. Satıcı tahsil ettiği KDV'yi devlete aktarır, bu yüzden kâr hesabı her zaman KDV hariç tutarlar üzerinden yapılır. Maliyeti KDV dahil girip üstüne bir de KDV eklersen vergiyi fiyata iki kez yansıtmış olursun.

Formül: mark-up ve marj

Kârı eklemenin iki yolu var ve aynı yüzde bu iki yolda farklı fiyat verir.

Mark-up (maliyet üzerine kâr oranı):  KDV hariç fiyat = maliyet × (1 + oran)
Marj (satış üzerinden kâr marjı):     KDV hariç fiyat = maliyet ÷ (1 − marj)
KDV tutarı      = KDV hariç fiyat × KDV oranı
Etiket fiyatı   = KDV hariç fiyat + KDV tutarı

Mark-up kârı maliyete göre ölçer; "maliyetin üzerine yüzde 25 koydum" dediğinde kastettiğin budur. Marj kârı satış fiyatına göre ölçer; "satışın yüzde 25'i kâr kalsın" dediğinde kastettiğin de budur. Marj yüzde 100'e ulaşamaz, çünkü bu satış fiyatının tamamının kâr olması, yani maliyetin sıfır olması anlamına gelir. Araç bu yüzden marj yönteminde yüzde 100 ve üzerini kabul etmez. Mark-up ise yüzde 100'ü rahatça aşabilir: maliyetin iki katına satmak yüzde 100 mark-up demektir.

Örnek satış fiyatı hesapları

Örneklerdeki değerleri yalnızca hesabı göstermek için seçtim; KDV oranını yüzde 20 aldım.

Yüzde 25 mark-up

Birim maliyet 800 TL, maliyet üzerine yüzde 25 kâr:

KDV hariç fiyat = 800 × 1,25 = 1.000 TL
Birim kâr       = 1.000 − 800 = 200 TL
Kâr marjı       = 200 ÷ 1.000 = %20
KDV             = 1.000 × 0,20 = 200 TL
Etiket fiyatı   = 1.200 TL

Yüzde 25 marj

Aynı maliyette bu kez satışın yüzde 25'i kâr kalsın:

KDV hariç fiyat = 800 ÷ 0,75 = 1.066,67 TL
Birim kâr       = 266,67 TL
Kâr oranı       = 266,67 ÷ 800 = %33,33
KDV             = 213,33 TL
Etiket fiyatı   = 1.280 TL

İki örnek arasındaki 80 TL'lik etiket farkının tek sebebi, yüzdenin hangi tabana göre okunduğu. Fiyat listesi hazırlarken ekipte "yüzde 25" denince hangisinin kastedildiğini baştan netleştir.

Farklı maliyet ve hedefler

Son iki satır, yüzde yükseldikçe iki yöntem arasındaki farkın ne kadar açıldığını gösteriyor: aynı "yüzde 50" bir yöntemde 180 TL, ötekinde 240 TL KDV hariç fiyat veriyor.

Mark-up ile marj arasında dönüşüm

İki yüzde birbirine çevrilebilir. Mark-up oranı m ise marj m ÷ (1 + m), marj k ise mark-up k ÷ (1 − k) olur.

%25 mark-up  → marj  = 0,25 ÷ 1,25 = %20
%25 marj     → mark-up = 0,25 ÷ 0,75 = %33,33
%50 marj     → mark-up = 0,50 ÷ 0,50 = %100

Araç sonuçta iki yüzdeyi birlikte gösterdiği için bu dönüşümü ayrıca yapman gerekmez. Örneğin tedarikçin "yüzde 30 marjla satıyoruz" diyorsa, bunun maliyete göre yaklaşık yüzde 42,86 mark-up ettiğini sonuçta doğrudan görürsün.

Maliyete neler eklenmeli?

Satış fiyatı ancak birim maliyet eksiksizse sağlıklı çıkar. Sık unutulan kalemler şunlar:

• Kargo ve ambalaj. Ücretsiz kargo sunuyorsan bedeli senin maliyetindir. Desi ve birim ücretle hesap için kargo ücreti aracına bak.
• Komisyon. Pazaryeri ya da ödeme kuruluşu satış tutarından pay alır. Komisyon satış fiyatına bağlı olduğu için ayrıntılı net kâr hesabını pazaryeri komisyon ve net kâr aracıyla yaparsan daha doğru sonuç alırsın.
• İade ve fire. İade edilen ya da bozulan ürünlerin payını satılan ürünlerin maliyetine dağıtman gerekir.
• Genel giderler. Kira, personel ve reklam gibi giderlerin ürün başına düşen payı da maliyete girer.

Birden fazla gider kalemini tek bir birim maliyette toplamak için ürün maliyeti aracını kullanabilirsin.

İndirim ve kampanya planlarken

Etiket fiyatını belirledikten sonra indirim yapacaksan, indirimli fiyatta kâr kalıp kalmadığını önceden kontrol et. Yüzde 25 mark-up ile 1.000 TL'ye (KDV hariç) satılan 800 TL maliyetli bir ürüne yüzde 20 indirim uygularsan KDV hariç fiyat 800 TL'ye iner ve kâr sıfırlanır. Kampanya fiyatını indirim hesaplama aracıyla bulup kâr hesaplama aracına girersen kalan marjı görürsün. Fiyat artışında yeni fiyatı zam hesaplama aracı verir.

Satış fiyatı hesabında sık yapılan hatalar

Marj hedefini maliyete eklemek

Yüzde 25 marj isteyip maliyete yüzde 25 eklersen elinde gerçekte yüzde 20 marj kalır. Hedefin marjsa araçta "Satış üzerinden kâr marjı" yöntemini seç.

KDV'yi kâra ya da maliyete katmak

KDV satış fiyatının dışında kalır ve en son eklenir. KDV'yi maliyete ekleyip üstüne kâr koyarsan devlete aktaracağın tutardan da kâr payı istemiş olursun; fiyat da gereksiz yere yükselir.

Farklı KDV oranlı ürünleri tek oranla hesaplamak

Gıda, giyim, hizmet ve diğer ürün grupları farklı KDV oranlarına tabi olabilir. Her ürünü kendi oranıyla hesapla; güncel oran için GİB duyurularına bak.

Komisyonu sabit tutar sanmak

Komisyon çoğu zaman satış fiyatının yüzdesidir; fiyat yükseldikçe komisyon da artar. Bu yüzden komisyonlu kanallarda fiyatı birkaç kez deneyip net kârı ayrıca kontrol etmen gerekir.

Sıkça sorulan sorular

Satış fiyatı nasıl hesaplanır?

Birim maliyete hedef kârı ekleyip KDV hariç satış fiyatını bul, sonra KDV oranını bu tutara uygula. Mark-up için maliyet × (1 + oran), marj için maliyet ÷ (1 − marj) kullanılır.

Yüzde 30 kâr marjı için maliyete yüzde kaç eklenmeli?

Yaklaşık yüzde 42,86. Formül marj ÷ (1 − marj) = 0,30 ÷ 0,70'tir. 100 TL maliyetli ürün 142,86 TL'ye satıldığında kâr 42,86 TL olur; bu da satışın yüzde 30'u eder.

KDV satış fiyatına mı, kâra mı eklenir?

KDV, kâr eklenmiş KDV hariç satış fiyatına eklenir. Kâr KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır; KDV kâr sayılmaz.

Mark-up yüzde 100'ü geçebilir mi?

Evet. Mark-up maliyete göre ölçüldüğü için maliyetin iki katına satmak yüzde 100, üç katına satmak yüzde 200 mark-up'tır. Marj ise satışa göre ölçüldüğünden her zaman yüzde 100'ün altında kalır.

Bu araç net kârı verir mi?

Araç, maliyete eklediğin kalemler kadar doğru sonuç verir. Komisyon, kargo ve genel giderleri birim maliyete katarsan sonuçtaki kâr net kâra yaklaşır; katmazsan brüt kârı görürsün. Gelir ve kurumlar vergisi hesaba girmez.

Satış fiyatı aracını nasıl kullanırım?

Birim maliyeti KDV hariç olarak gir. Kârı nasıl ekleyeceğini seç: maliyet üzerine kâr oranı (mark-up) ya da satış üzerinden kâr marjı. Kâr yüzdesini ve ürünün KDV oranını yaz; yaygın değerleri hazır düğmelerle de seçebilirsin. Araç KDV hariç satış fiyatını, birim kârı, kâr oranını, kâr marjını, KDV tutarını ve KDV dahil etiket fiyatını aynı anda gösterir. İki yöntemi kıyaslamak için yöntem seçimini değiştirmen yeterli.