İndirim (İskonto) Hesaplama

Bu araçla bir liste fiyatına yüzde indirim uygulayıp net fiyatı ve indirim tutarını bulursun. Art arda en fazla üç iskonto (zincirli iskonto) girebilir, bunların birleşik etkisini, yani etkin toplam iskonto oranını görebilirsin. Mağaza kampanyası, toptan alım, bayi iskontosu ya da sepet indirimi gibi durumlarda yüzde indirimi doğru hesaplamak için kullanabilirsin.

İndirim (iskonto) nedir?

İndirim, bir ürün veya hizmetin liste fiyatından düşülen paydır. Yüzde olarak söylendiğinde "%25 indirim", liste fiyatının dörtte birinin düşüleceği anlamına gelir. Ticarette aynı kavram iskonto diye de geçer ve çoğu zaman peş peşe uygulanan birden fazla iskonto biçimindedir; örneğin bayiye %20, ardından hacim için ek %10. Bu durumda iskontolar toplanmaz, sırayla uygulanır.

İndirim nasıl hesaplanır? (Adım adım)

1. İndirim öncesi liste fiyatını yaz.
2. İndirim oranını yüzde olarak gir. Tek indirim varsa öteki iki iskonto alanını 0 bırak.
3. İndirim tutarını bulmak için fiyatı oranla çarpıp 100'e böl.
4. Net fiyatı bulmak için liste fiyatından indirim tutarını çıkar.
5. Birden fazla iskonto varsa her indirimi bir önceki indirimli fiyata uygula; yani çarpanları (1 − oran) birbiriyle çarp.

İndirim formülü

Tek indirim:
İndirim tutarı = Liste fiyatı × Oran / 100
Net fiyat = Liste fiyatı − İndirim tutarı

Zincirli iskonto:
Net fiyat = Liste × (1 − i1) × (1 − i2) × (1 − i3)
Etkin toplam iskonto = (1 − (1 − i1)(1 − i2)(1 − i3)) × 100

Formüldeki i1, i2 ve i3 iskonto oranlarının ondalık hâlidir; %20 için 0,20 kullanılır. Zincirli iskontoda etkin oran çarpımla bulunur, toplamayla bulunmaz. Bu yüzden iki iskontonun toplamı birleşik iskontodan her zaman büyük çıkar.

Örnek hesaplama: 200 ₺ ürün, %25 indirim

Liste fiyatı 200 ₺ olan bir üründe %25 indirim 200 × 25 / 100 = 50 ₺ eder. Net fiyat 200 − 50 = 150 ₺ olur. Aynı sonucu çarpanla da bulursun: 200 × 0,75 = 150 ₺.

Zincirli iskonto nasıl hesaplanır?

1.000 ₺'lik bir liste fiyatına önce %20, ardından %10 iskonto uygulandığını düşün. İlk iskontodan sonra fiyat 1.000 × 0,80 = 800 ₺ olur. İkinci iskonto bu 800 ₺'ye uygulanır: 800 × 0,90 = 720 ₺. Toplam indirim 280 ₺, etkin iskonto oranı da %28'dir. Oran %30 olsaydı net fiyat 700 ₺ çıkardı.

1.000 × (1 − 0,20) × (1 − 0,10) = 720 ₺
İndirim tutarı = 1.000 − 720 = 280 ₺
Etkin iskonto = %28 (toplama ile %30 değil)

Üç iskontoyu birlikte uygulamak

Aynı 1.000 ₺'ye %20, %10 ve %5 iskontoyu sırayla uygularsan net fiyat 1.000 × 0,80 × 0,90 × 0,95 = 684 ₺ olur. İndirim tutarı 316 ₺, etkin iskonto %31,6'dır. İskontoları toplasaydın %35 bulurdun; aradaki fark 34 ₺. Faturalarda ya da bayi sözleşmelerinde "20+10+5" diye yazılan iskonto bu çarpımsal yöntemle okunur.

Sıra değişirse sonuç değişir mi?

Hayır. Çarpmada sıra sonucu etkilemediği için önce %10, sonra %20 uygulamak da aynı 720 ₺'yi verir. Değişen, iskontoların tek tek tutarıdır: önce %20 uygularsan ilk indirim 200 ₺, önce %10 uygularsan 100 ₺ olur. Toplam indirim iki durumda da 280 ₺.

Başka bir örnek: 2.500 ₺, %15 ve ek %10

2.500 ₺'lik bir ürüne mağazada %15, sepette ek %10 indirim uygulanıyorsa net fiyat 2.500 × 0,85 × 0,90 = 1.912,50 ₺ olur. İndirim tutarı 587,50 ₺, etkin iskonto %23,5. Reklamlarda "%15 + %10" diye duyurulan kampanyanın etkisinin %25 olmadığını, %23,5'te kaldığını bu hesapla görebilirsin.

İki teklifi karşılaştırma: hangi iskonto daha avantajlı?

Toptan alımda iki tedarikçinin 5.000 ₺'lik aynı ürün için farklı iskonto sunduğunu düşün. A tedarikçisi "20+10+10" yazıyor, B tedarikçisi tek seferde %35 diyor. A'da net fiyat 5.000 × 0,80 × 0,90 × 0,90 = 3.240 ₺, etkin iskonto %35,2. B'de net fiyat 5.000 × 0,65 = 3.250 ₺. Rakamlar birbirine çok yakın, ama A toplamda 10 ₺ daha ucuz. Teklifleri oranları toplayarak kıyaslarsan yanılırsın; doğru karar için etkin orana ve net fiyata bak. Ödeme vadesi, nakliye ve diğer koşullar da net maliyeti etkileyebilir, onları ayrıca değerlendir.

İndirimli fiyattan orijinal fiyata nasıl dönülür?

İndirimli fiyatı ve oranı biliyorsan orijinal fiyat = indirimli fiyat / (1 − oran) formülüyle bulunur. %25 indirimle 150 ₺'ye satılan ürünün liste fiyatı 150 / 0,75 = 200 ₺'dir. Zincirli iskontoda etkin oranı kullan: %28 etkin iskontoyla 720 ₺ olan fiyatın liste fiyatı 720 / 0,72 = 1.000 ₺'dir. Hesaplayıcı bu ters işlemi doğrudan yapmaz; formülü elle uygulayıp sonucu aracı çalıştırarak doğrulayabilirsin.

İndirim ve zam birbirinin tersi değildir

200 ₺'yi %25 indirip 150 ₺ yaptıktan sonra %25 zam yaparsan 200 ₺'ye dönmezsin, 187,50 ₺ bulursun. Çünkü zam, indirimden sonraki daha küçük fiyata uygulanır. Fiyatı eski hâline getirmek için gereken zam oranı %33,33'tür (50 / 150). Zam hesabı için zam hesaplama aracına bak.

Hedef fiyat için gereken iskonto

Bazen net fiyat bellidir ve kaç yüzde iskonto gerektiğini bulman gerekir. Gereken oran = (1 − hedef fiyat / liste fiyatı) × 100. 1.000 ₺'lik ürünü 600 ₺'ye indirmek için (1 − 600 / 1.000) × 100 = %40 iskonto gerekir. Üründe zaten %20 iskonto varsa fiyat 800 ₺'dir; ek iskonto bu 800 ₺ üzerinden hesaplanır: (1 − 600 / 800) × 100 = %25. Sağlamasını araçta yapabilirsin: liste fiyatına 1.000, ilk iskontoya 20, ikinci iskontoya 25 yazınca net fiyat 600 ₺ çıkar.

Üçten fazla iskonto ve girdi sınırları

Araçta üç iskonto alanı var. Dördüncü bir iskonto varsa önce ilk üçünü uygula, çıkan net fiyatı liste fiyatı olarak yaz ve dördüncüyü ilk alana gir. "20+10+5+5" iskontoda ilk turun sonucu 684 ₺, ikinci turun sonucu 684 × 0,95 = 649,80 ₺ olur; etkin iskonto %35,02'dir. Her iskonto alanı 0 ile %100 arasında kabul edilir ve alanlardan birine 100 yazarsan net fiyat 0 ₺ çıkar. Liste fiyatı sıfırdan büyük olmalı ve en çok 1 trilyon TL girilebilir.

KDV ve indirim

Hesaplayıcı KDV dahil ya da hariç ayrımı yapmaz; girdiğin fiyata indirimi aynen uygular. Oran sabit kaldığı sürece KDV dahil bir fiyata yüzde indirim uygulamak ile KDV hariç fiyata uygulayıp sonra KDV eklemek aynı net sonucu verir. Faturada hangi tutar üzerinden iskonto gösterileceği ve KDV matrahının nasıl belirleneceği ise mevzuata ve fatura düzenine bağlıdır; bunun için mali müşavirine ya da GİB kaynaklarına başvur. KDV'yi ayrıca hesaplamak için KDV hesaplama aracını kullanabilirsin.

İndirim hesabında sık yapılan hatalar

• Zincirli iskontoları toplamak. %20 ve %10 birlikte %30 değil %28 eder, çünkü iskontolar toplanmaz, çarpılır.
• İndirim oranını net fiyata uygulamak. İndirim, indirimli fiyat üzerinden hesaplanmaz; her zaman liste fiyatı esas alınır.
• İndirim ile zammı birbirini götüren işlemler sanmak. %25 indirimden sonra %25 zam fiyatı eski hâline getirmez.
• Oranı ondalık yazmak. %25 için 0,25 yazma, 25 yaz.
• Kullanılmayan iskonto alanını boş bırakmak. İkinci ve üçüncü iskontoyu kullanmıyorsan 0 yaz.

Sıkça sorulan sorular

Yüzde indirim nasıl hesaplanır?

İndirim tutarı = fiyat × oran / 100; net fiyat = fiyat − indirim tutarı. 200 ₺'ye %25 indirim 50 ₺ eder, net fiyat 150 ₺'dir.

İki indirim neden toplanmaz?

İkinci indirim, ilk indirimden sonraki daha küçük fiyata uygulanır. Bu yüzden %20 ve %10 birlikte %28 eder.

Etkin toplam iskonto oranı nedir?

Zincirli iskontoların tek bir indirim gibi yazılmış hâlidir: (1 − (1 − i1)(1 − i2)(1 − i3)) × 100. Örneğin %20 + %10'un etkin karşılığı %28'dir.

İndirimli fiyattan orijinal fiyatı nasıl bulurum?

İndirimli fiyatı (1 − oran) ile böl. %25 indirimle 150 ₺ olan ürünün liste fiyatı 200 ₺'dir.

İndirim hesaplama aracını nasıl kullanırım?

Liste fiyatını ve ilk iskonto oranını yaz; zincirli iskonto varsa ikinci ve üçüncü alanları da doldur. Net fiyat, indirim tutarı ve etkin toplam iskonto oranı hemen görünür. Genel yüzde işlemleri için yüzde hesaplama, satış fiyatı planı için fiyat, aracı kurum ya da platform payı için komisyon aracını birlikte kullanabilirsin.