- Destek eğitim odası kararını okuldaki BEP geliştirme birimi verir ve veli bu birimin üyesidir (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği m.47/2-ç).
- Odaya yol RAM'daki eğitsel değerlendirme ve tanılamayla başlar; ilk başvuruyu veli de okul yönetimi de yapabilir (m.7/2).
- Veli, RAM'ın tanılama ya da yerleştirme kararına tebliğden itibaren 30 iş günü içinde il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebilir (m.42).
- Yabancı dil muafiyeti, motor beceri gerektiren uygulamalardan muafiyet ve ilkokulda bir defalık sınıf tekrarı velinin yazılı talebiyle başlar (m.24).
- Çocuğun başarısı BEP'e göre değerlendirilir; yeniden değerlendirme veli ya da okulun yazılı talebiyle istenebilir (m.7/5).
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Destek eğitim odası uygulaması Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'ne ve il, ilçe ile RAM yazılarına bağlıdır, değişebilir; okulunun uyguladığı usulü okul yönetimi ve rehberlik servisinle teyit et.
Okul, çocuğunun destek eğitim odasına alınmasını önerdiğinde veli olarak kararın içindesin: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği velinin BEP geliştirme biriminin üyesi olduğunu açıkça yazar. Karara katılabilir, sorularını sorabilir, kabul etmeyebilir, RAM kararına itiraz edebilir ve bazı düzenlemeleri yazılı olarak isteyebilirsin. Bu yazı süreci velinin gözünden anlatıyor: karar nereden geliyor, sende hangi haklar var, toplantıda neyi sormalısın.
Okulun hazırladığı onay ya da ret yazısı için destek eğitim odası veli onay dilekçesi aracı kullanılabilir.
Destek eğitim odasına giden yol nereden başlar?
Destek eğitim odası, tam zamanlı kaynaştırma ya da bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrenciler için açılır (m.25/1). Yani çocuğun odaya gidebilmesi için önce özel eğitim ihtiyacının resmî olarak belirlenmiş olması gerekir. Sıra kabaca şöyle:
| Adım | Kim yapar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Eğitsel değerlendirme başvurusu | Okul yönetimi ya da veli | m.7/2, m.8 |
| Eğitsel değerlendirme ve tanılama | RAM'daki özel eğitim değerlendirme kurulu | m.7/1 |
| Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ve yönlendirme | Aynı kurul | m.7/3-b |
| BEP'in hazırlanması | Okuldaki BEP geliştirme birimi | m.47, m.48 |
| Destek eğitim odası kararı (öğrenci, ders, saat) | BEP geliştirme birimi | m.25/1-a, m.48/1-d |
Okula kayıtlı öğrenciler için başvuruda Eğitsel Değerlendirme İstek Formu (yönetmeliğin EK-3'ü) ile velinin ya da okul yönetiminin yazılı talebi istenir (m.8). Değerlendirmeyi okulun bulunduğu bölgedeki RAM yapar (m.7/4). Yönetmelik bu süreçte bireyin ya da velinin görüşünün alınacağını ayrıca yazar (m.7/9).
Kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okullarda BEP geliştirme birimi kurmak zorunludur (m.22/4). Odaya kimin gideceğine, hangi derslerden ve haftada kaç saat alınacağına bu birim karar verir; toplam süre öğrencinin haftalık ders saatinin yüzde 40'ını geçemez (m.25/1-a).
BEP geliştirme biriminde velinin yeri
Birim, okul müdürü ya da görevlendireceği müdür yardımcısının başkanlığında şu kişilerden oluşur (m.47/2): rehberlik öğretmeni, öğrencinin sınıf öğretmeni, dersini okutan alan öğretmenleri, öğrencinin velisi ve öğrencinin kendisi. Gerektiğinde RAM'daki özel eğitim değerlendirme kurulundan bir üye de görüşü alınmak üzere katılır (m.47/3).
Bu, destek eğitim odası kararının sana sonradan bildirilen bir karar olmadığı anlamına gelir. Toplantıya çağrılırsın ve kararın tarafısın. Toplantıya katılamadıysan, okulun sonradan imzana sunduğu onay yazısı kararın sana bildirildiğini gösteren belge olur. Bu yüzden imzalamadan önce yazıdaki dersleri, saatleri ve zamanı okumak senin hakkın.
Birimin çalışma usul ve esaslarını okul yönetimi belirler (m.47/5). Toplantı saatinin sana uymaması gibi durumlarda okul yönetimiyle konuşabilirsin.
Toplantıda velinin sorabileceği sorular
Toplantıda sorulacak soruların çoğunun cevabı yönetmelikte var. Aşağıdakileri not alıp toplantıya götürmek işini kolaylaştırır:
- Hangi derslerden, haftada kaç saat? Toplam, çocuğun haftalık ders saatinin yüzde 40'ını geçemez.
- Hangi saatlerde? Destek eğitim ders saatleri içinde ya da dışında, gerektiğinde hafta sonu planlanabilir. Ders saati içindeyse çocuk, odada o saatteki derse ilişkin eğitim alır (m.25/1-d). Yani matematik saatinde odaya gidiyorsa odada da matematik çalışır.
- Bire bir mi, grup mu? Esas bire bir eğitimdir; birim karar verirse aynı seviyedeki en fazla 3 öğrenciyle grup eğitimi yapılabilir (m.25/1-ç).
- Odada kim ders verecek? Özel eğitim, okul öncesi, sınıf ya da alan öğretmenleri il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünce görevlendirilir; okul müdürü ve müdür yardımcıları odada görevlendirilmez (m.25/1-f, ğ).
- Çocuğumun ilerlemesi nasıl ölçülecek? Kaynaştırma yoluyla eğitim alan öğrencilerin başarısı BEP'lerine göre değerlendirilir (m.24/1-a). BEP'teki hedefleri görmek isteyebilirsin.
- Sınavlarda ne değişecek? Ölçme ve değerlendirmede süre, ortam, yöntem, cihaz ve materyalde düzenleme yapılabilir (m.24/1-b).
Velinin yazılı talebiyle başlayan düzenlemeler
Bazı düzenlemeler velinin yazılı talebiyle başlar. Yönetmeliğin 24. maddesi bunları sayar:
| Düzenleme | Kimler için | Nasıl başlar? |
|---|---|---|
| Yabancı dil dersinden muafiyet | İşitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği ya da otizmi olan öğrenciler | Velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı (m.24/1-ç) |
| Motor beceri gerektiren derslerin uygulamalı bölümlerinden muafiyet | Motor becerilerde yetersizliği olan öğrenciler | Velinin yazılı talebi (m.24/1-e) |
| İlkokulda bir defaya mahsus sınıf tekrarı | Kaynaştırma yoluyla eğitim alan ilkokul öğrencileri | Velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı (m.24/1-f) |
| Eğitsel değerlendirmenin tekrarlanması | Her öğrenci | Velinin ya da okulun yazılı talebi (m.7/5) |
Yabancı dil muafiyeti verilen öğrenciler merkezi sistem sınavlarında da yabancı dil sınavından muaf tutulur ve muafiyet okul yönetimince e-Okul'a işlenir (m.24/1-ç). Velinin bu dilekçeleri okul müdürlüğüne yazması yeterli; genel kalıp için veli dilekçesi aracına bakabilirsin. Sınıf tekrarı konusu için ilkokulda sınıf tekrarı nasıl yapılır yazısı ayrıntılı.
Onay vermemek ile itiraz etmek arasındaki fark
İki durum sık karıştırılır.
Destek eğitim odasına onay vermemek, okuldaki BEP geliştirme biriminin kararıyla ilgilidir. Çocuğunun şu an için odaya gitmesini istemiyorsan bunu okula yazılı olarak bildirirsin; ret yazısı da dosyada saklanır ve fikrini değiştirirsen yeni bir onay verebilirsin. Bu karar özel eğitim ihtiyacının varlığını değiştirmez; çocuğun BEP'i ve kaynaştırma yoluyla eğitimi sürer.
İtiraz ise RAM'ın kararıyla ilgilidir. Yönetmeliğin 42. maddesine göre veli, eğitsel değerlendirme ve tanılama ya da yerleştirme kararlarına, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz iş günü içinde itiraz edebilir. İtiraz il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılır ve kurula ulaştığı günden itibaren en geç otuz iş günü içinde sonuçlandırılır; sonuç veliye, okula ve RAM'a yazılı bildirilir. Okul yönetimi de yerleştirme kararına, öğrencinin kayıt tarihinden itibaren en az otuz iş günü izleme süreci sonunda itiraz edebilir.
Özel yetenekli öğrencinin velisi için farklar
Destek eğitim odası özel yetenekli öğrencilere de hizmet verir. Bu öğrencilerin yetenek alanlarındaki dersleri odada zenginleştirme ve hızlandırma yoluyla farklılaştırılarak verilir ve program, öğrencinin okulundaki eğitim programıyla bütünlük oluşturacak biçimde planlanır (m.25/1-e). İlkokul ve ortaokullarda bu öğrencilere ders vermek üzere üst kademelerde görev yapan alan öğretmenleri de görevlendirilebilir (m.25/1-g).
Özel yetenekli olarak BİLSEM'e aday gösterilen öğrencilerin tanılaması ise Bakanlığın yayımladığı kılavuzdaki takvime göre yapılır (m.7/8). Bu velilerin en sık sorduğu soru, çocuğun sınıf dersinden alınmasının onu geri bırakıp bırakmayacağıdır. Yönetmelik eğitimin ders saatleri dışında ve gerektiğinde hafta sonu da planlanabileceğini söylediği için bu seçeneği toplantıda istemek mümkün.
Okulda destek eğitim odası yoksa
Yönetmelik, tam zamanlı kaynaştırma yoluyla eğitim yapılan okullarda özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için uygun ortam düzenlemelerinin yapılacağını ve destek eğitim odası açılacağını yazar (m.23/1-c). Odayı okul kendisi açmaz: il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifi doğrultusunda il veya ilçe millî eğitim müdürlüğü açar (m.25/1). Öğrenci sayısına göre bir okulda birden fazla oda da açılabilir (m.25/1-c).
Çocuğunun okulunda oda yoksa ya da odadaki öğretmen görevlendirmesi gecikiyorsa bunu önce okul yönetimine sor. Odanın açılması ve öğretmen görevlendirmesi okulun teklifiyle millî eğitim müdürlüğünün işi olduğu için, okul yönetiminin ilçeye yazı yazıp yazmadığını öğrenmek sürecin nerede beklediğini gösterir. Bu sırada sınıf içindeki ortam düzenlemeleri ve BEP'teki hedefler uygulanmaya devam eder.
Yıl içinde ve kademe geçişinde ne olur?
BEP geliştirme birimi, öğrencinin gelişimine göre BEP'te değişiklik yapmakla görevlidir (m.48/1-b). Odadaki ders ya da saat değişirse okulun yeni bir onay yazısı istemesi bu yüzdendir; eski yazıyla yeni kararın çelişmemesi gerekir.
Eğitsel değerlendirme ve tanılama, eğitimin her tür ve kademesindeki geçişlerde yeniden yapılır (m.7/5, m.9/1-a). İlkokuldan ortaokula ya da ortaokuldan liseye geçecek öğrencilerin RAM'a yönlendirilmesini kayıtlı oldukları okul yürütür (m.9/1-ç). Yeni okulda BEP birimi yeniden toplanır ve destek eğitim odası kararı orada yeniden verilir.
Öğretmen tarafında süreç için BEP nasıl hazırlanır, birim toplantısının işleyişi için BEP geliştirme birimi toplantısı, odanın haftalık çizelgesi için destek eğitim odası programı sayfalarına bakabilirsin.
Kaynaklar
- Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 07.07.2018/30471; son değişiklik 25.10.2022): m.7, m.8, m.9, m.22, m.24, m.25, m.42, m.47, m.48 (mevzuat.gov.tr).
