Ders İzlencesi (Syllabus) Oluşturucu

Ders izlencesi oluşturucu, üniversitede verdiğin bir dersin izlencesini (syllabus) adım adım hazırlar: ders bilgileri, dersin amacı ve içeriği, öğrenme çıktıları, 14 haftalık konu planı, değerlendirme etkinlikleri ve AKTS iş yükü tablosu. Değerlendirme ağırlıklarını yazarken toplamı canlı olarak görürsün; %100'e ulaşmayan bir tabloyu araç kırmızıyla işaretler. İş yükü tablosundaki her satırı (adet × saat) toplar ve dersin AKTS kredisini hesaplar. Sonuç A4 bir belge olarak PDF, Word ve Excel biçiminde iner.

İzlencenin YÖK tarafından belirlenmiş tek bir resmî formu yok. Üniversiteler Bologna süreciyle birlikte "ders bilgi paketi" adıyla benzer bölümler kullanmaya başladı; içerik çoğu üniversitede aynı başlıklardan oluşur ama tablonun düzeni değişir. Araç bu ortak başlıkları kullanır. Kendi üniversitenin şablonu varsa Word çıktısını o şablona göre düzenleyebilirsin.

Ders izlencesi nasıl hazırlanır?

1. Ders bilgilerini yaz: ders kodu ve adı, düzey (ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora), zorunlu ya da seçmeli olduğu, haftalık teorik, uygulama ve laboratuvar saatleri, yerel kredi, öğretim dili, ön koşul, öğretim elemanı, e-posta ve görüşme saatleri.
2. Dersin amacını ve içeriğini birkaç cümleyle yaz. Amaç dersin neden verildiğini, içerik hangi konuları kapsadığını anlatır.
3. Öğrenme çıktılarını listele. Her çıktı, dersi başarıyla bitiren öğrencinin yapabileceği bir şeydir.
4. Haftalık konuları gir. Araç 14 haftalık boş bir plan açar; hafta ekleyip çıkarabilir, sırasını sürükleyerek değiştirebilirsin. Her haftaya bir ön hazırlık ya da okuma notu da ekleyebilirsin.
5. Değerlendirme etkinliklerini ve katkı yüzdelerini yaz. Ara sınav, ödev, proje, kısa sınav ve yarıyıl sonu sınavı gibi. Hangisinin yarıyıl sonu değerlendirmesi olduğunu işaretle.
6. AKTS iş yükü tablosunu doldur. Her etkinlik için kaç kez yapıldığını ve bir seferinin kaç saat sürdüğünü yaz.
7. Kaynakları ve ders politikalarını ekle, tarihi seç ve belgeyi indir.

Öğrenme çıktısı nasıl yazılır?

Öğrenme çıktısı, dersin sonunda öğrencinin bildiği, yapabildiği ya da gösterebildiği şeydir. İyi bir çıktı ölçülebilir bir fiille başlar ve tek bir davranışı anlatır. "Pazarlamayı öğrenir" ölçülemez; "pazarlama karmasının dört öğesini bir ürün örneği üzerinde açıklar" ölçülebilir, çünkü sınavda ya da ödevde bunu yapıp yapamadığını görebilirsin.

Sık kullanılan fiiller düzeye göre değişir:

Bir ders için genellikle 4-8 çıktı yeterlidir. Çok fazla çıktı yazmak hem ölçmeyi zorlaştırır hem de değerlendirme tablosuyla bağlantıyı koparır. Her çıktının en az bir değerlendirme etkinliğiyle ölçüldüğünden emin ol.

Değerlendirme ağırlıkları neden %100 olmalı?

Öğrencinin ham başarı notu, izlencedeki ağırlıklarla hesaplanır. Ara sınav %40, final %60 ise ham not = ara sınav × 0,40 + final × 0,60 olur. Ağırlıkların toplamı %100 değilse not 100 üzerinden çıkmaz ve öğrenci notunu kendisi hesaplayamaz. Araç değerlendirme adımında toplamı her yazışında yeniden hesaplar, yarıyıl içi ve yarıyıl sonu toplamlarını ayrı gösterir. Toplam %100 değilse hem ekranda uyarı çıkar hem de belgenin altına bir not düşülür.

Örneğin şu dağılımın toplamı %90,5'tir ve düzeltilmesi gerekir:

Birçok üniversitenin sınav yönetmeliği yarıyıl sonu sınavının katkısı için bir alt ya da üst sınır koyar (örneğin en az %40, en çok %60). İzlenceyi hazırlamadan önce kendi yönetmeliğine bak. Öğrencilerin kendi notlarını bu ağırlıklarla hesaplamak için kullanabileceği araç vize final ortalama aracıdır.

AKTS kredisi nasıl hesaplanır?

AKTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi, ECTS), dersin öğrenciye yüklediği toplam çalışma süresini ölçer. Yalnız sınıftaki saat değil, ders dışı çalışma, ödev, proje ve sınava hazırlık da sayılır. ECTS Kullanıcı Kılavuzu'na (2015) göre tam zamanlı bir akademik yıl 60 AKTS'dir ve genellikle 1.500 ile 1.800 saatlik iş yüküne karşılık gelir. Bu yüzden 1 AKTS 25 ile 30 saat arasındadır. Her üniversite bu aralıkta kendi sayısını seçer.

AKTS = toplam öğrenci iş yükü (saat) ÷ 1 AKTS'nin saati

Araçta 25 ya da 30 saati seçebilirsin; varsayılan 30. Sonuç en yakın tam sayıya yuvarlanır ve buçuk yukarı gider (4,5 → 5).

Örnek iş yükü tablosu

Haftada 3 saatlik, 14 haftalık bir ders için araç şu tabloyla açılır:

150 saat ÷ 30 = 5 AKTS. Aynı tablo 25 saatle 6 AKTS eder. Programdaki AKTS değerini ayrıca yazarsan araç iki sayıyı karşılaştırır: program 6 AKTS diyorsa ve 30 saat kullanılıyorsa iş yükünün 180 saat olması gerekir; tablo 150 saat veriyorsa uyarı görürsün. Bu karşılaştırma, akreditasyon ve program değerlendirmelerinde en sık sorulan sorudur.

Haftalık konu planı ve hafta sayısı

Türkiye'deki üniversitelerin çoğunda bir yarıyıl 14 hafta derstir; ara sınav ve yarıyıl sonu sınavı haftaları bunun dışında ya da içinde sayılabilir. Araç 14 boş haftayla açılır. Ara sınav haftasını ayrı bir satır olarak yazmak istiyorsan bir hafta ekle. En çok 20 hafta girebilirsin.

Her haftanın yanına bir ön hazırlık ya da okuma notu yazmak izlencenin en çok okunan bölümünü oluşturur. Öğrenci derse gelmeden hangi bölümü okuyacağını buradan görür. Okuma notları kısa olsun: kitabın adı ve bölüm numarası yeter.

İzlence öğrencilerle nasıl paylaşılır?

İzlencenin en çok işe yaradığı an dönemin ilk dersidir. İlk derste izlenceyi öğrencilerle birlikte gözden geçirmek, dönem içinde sorulacak soruların çoğunu baştan yanıtlar: sınavlar ne zaman, ödevler kaç puan, devam şartı nedir, hangi kaynaktan çalışılacak. Belgeyi PDF olarak dersin çevrim içi sayfasına yükle; öğrenciler dönem boyunca oraya döner.

Dönem içinde bir şey değişirse (örneğin bir ödev kaldırılır ya da ara sınavın tarihi kayarsa) izlencenin yeni sürümünü tarihle birlikte yeniden paylaş. Değerlendirme ağırlıklarını dönem ortasında değiştirmek çoğu üniversitede bölüm onayı gerektirir ve öğrencilerin itirazına yol açabilir; bu yüzden ağırlıkları baştan dikkatle belirlemek önemlidir.

Bölüm ya da akreditasyon komisyonu izlenceleri bir arada isteyebilir. Word çıktısı, kurumun şablonuna aktarmak için; Excel çıktısı ise değerlendirme ve iş yükü tablolarını bir program değerlendirme tablosunda toplamak için kullanışlıdır. Aynı dersi birden fazla öğretim elemanı veriyorsa ortak bir izlence üzerinde anlaşmak, öğrencilerin şubeye göre farklı kurallarla karşılaşmasını önler.

Ders politikaları bölümüne ne yazılır?

Bu bölüm isteğe bağlıdır ama ileride çıkacak tartışmaları önler. Genellikle şunlar yazılır:

• Devam şartı ve yoklama nasıl alınır.
• Geç teslim edilen ödevlere ne olur.
• Kopya ve intihal durumunda uygulanacak kural (üniversitenin disiplin yönetmeliğine atıf).
• Mazeret sınavına kimlerin girebileceği.
• Ders materyallerinin ve duyuruların nereden paylaşıldığı.

Sıkça sorulan sorular

Ders izlencesi ile ders bilgi paketi aynı şey mi?

Büyük ölçüde evet. Ders bilgi paketi, Bologna süreciyle üniversitelerin web sitesinde yayımladığı resmî ders tanımıdır; izlence ise öğretim elemanının o dönem için öğrencilere verdiği ayrıntılı plandır. İzlencede tarih, görüşme saati ve ders politikası gibi döneme özgü bilgiler de bulunur.

1 AKTS kaç saattir?

ECTS Kullanıcı Kılavuzu'na göre 25-30 saat öğrenci iş yüküdür. Türkiye'deki üniversitelerin çoğu bu aralıkta 25 ya da 30 saati kullanır.

Bir yarıyıl kaç AKTS olmalı?

Tam zamanlı bir yarıyıl 30 AKTS'dir, akademik yıl 60 AKTS. Bir programın bir dönemindeki derslerin AKTS'leri toplandığında 30 etmesi beklenir.

Değerlendirme toplamı %100 olmazsa belge iner mi?

İner, ama ekranda uyarı görürsün ve belgenin altına toplamın %100 olmadığı yazılır. Böylece eksik bir izlence fark edilmeden dağıtılmaz.

Yerel kredi nasıl hesaplanır?

Yerel (ulusal) kredi her üniversitenin kendi kuralıyla belirlenir; çoğunda haftalık teorik saate uygulama saatinin bir kısmı eklenir. Araç yerel krediyi hesaplamaz, programdaki değeri yazmanı ister.

İzlenceyi her dönem yeniden mi hazırlamalıyım?

Çıktılar ve iş yükü genellikle aynı kalır; tarih, haftalık plan ve görüşme saatleri değişir. Araç taslağı bu cihazda saklar, bir sonraki dönemde yalnız değişen yerleri düzeltirsin.

Kaynaklar

• ECTS Users' Guide 2015 (Avrupa Komisyonu; Bologna süreci bakanlar konferansında kabul edildi), bölüm 3.2: 60 AKTS = 1.500-1.800 saat, 1 AKTS = 25-30 saat (op.europa.eu).
• Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi ve üniversitelerin Bologna bilgi paketleri (ders tanımı başlıkları).

Öğrencilerin harf notlarını hesaplamak için bağıl değerlendirme, sınav günü için sınav yoklama tutanağı aracına bakabilirsin. Diğer üniversite araçları üniversite sayfasında.