- Defter, Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu'ndaki kuralları ortaokul düzeyinde sekiz konu ve 21 sayfada toplar; her kuralın yanında doğru ve yanlış örnek vardır.
- Beş çalışma modu var: Konular, Kartlar, Kırmızı Kalem, Test ve A4 Çalışma Kâğıdı. Okuduğun sayfayı "Öğrendim" diye işaretledikçe halka dolar.
- En çok puan kaybettiren konular de/da ile ki'nin yazımı, büyük harf ve birleşik kelimelerdir; test ve hata avı bu konulardan daha çok soru sorar.
- Çalışma kâğıdı 28 soruluk tek A4 sayfadır, cevap anahtarı ayrı sayfada gelir; yazdırabilir ya da PDF olarak kaydedebilirsin.
Yazım Kuralları Defteri, ortaokul Türkçe dersinin yazım konularını okul defteri görünümünde tek sayfaya toplayan bir çalışma aracıdır. Kurallar Türk Dil Kurumunun güncel Yazım Kılavuzu'na göre düzenlendi; her kural kısa bir açıklama, iki üç doğru örnek ve en sık yapılan yanlışla birlikte verilir. Önce konuyu okur, sonra kartlarla tekrar eder, kırmızı kalemle cümledeki yanlışı bulur ve testle kendini sınarsın. Öğretmenler ise aynı içerikten dakikalar içinde yazdırılabilir bir çalışma kâğıdı hazırlayabilir.
Defter nasıl kullanılır?
- Adım 1
Konular
Sekiz konu kutusundan birine dokun; o konunun sayfaları açılır. Her sayfanın sağ üstündeki "Öğrendim" düğmesi ilerleme halkasını doldurur.
- Adım 2
Kartlar
Kartın önünde kuralın adı, arkasında açıklama ve örnekler vardır. Karta dokununca ya da boşluk tuşuna basınca çevrilir; ok tuşlarıyla ilerlersin.
- Adım 3
Kırmızı Kalem
On cümlenin her birinde tek bir yazım yanlışı saklıdır. Yanlış kelimeye ilk dokunuşta bulursan puan alırsın; "Göster" düğmesi cevabı verir ama puan vermez.
- Adım 4
Test
On soruluk "hangisi doğru yazılmış?" testi. 1 ve 2 tuşlarıyla da cevaplanır; sonunda yanlışların gerekçesiyle listelenir, en iyi puanın saklanır.
- Adım 5
A4 Çalışma Kâğıdı
28 soruluk kâğıt ve ayrı sayfada cevap anahtarı. "Yeni sorular" her seferinde farklı bir kâğıt üretir; "Yazdır / PDF" düğmesi yazdırma penceresini açar.
Konular sekmesindeki arama kutusu bütün sayfalarda arar. "Kesme" yazdığında kesme işaretiyle ilgili kuralların geçtiği sayfalar, "mahalle" yazdığında yer adlarının yazımı gelir. Arama kutusu kuralın adında, açıklamasında ve örneklerinde arar; bu yüzden ödev yaparken takıldığın kelimeyi yazman yeterlidir.
Defterde hangi konular var?
| Konu | Sayfa | Neyi öğretir | Örnek |
|---|---|---|---|
| Büyük Harfler | 6 | Kişi, yer, kurum adları; tarihler; eser adları | Van Gölü, Ayşe teyze, 29 Ekim 1923 Pazartesi |
| Sayıların Yazımı | 2 | Saat, ondalık sayı, sıra ve üleştirme sayıları | 14.30, 3,5, 5'inci, beşer |
| Kısaltmalar | 2 | Noktalı ve noktasız kısaltmalar, kısaltmaya gelen ekler | TRT'ye, vb., kg |
| De · Ki · Mi | 3 | Bağlaç mı, ek mi? | Elif de geldi, evdeki, geldin mi |
| İkileme ve Pekiştirme | 1 | Çizgisiz ikilemeler, pekiştirmeli sıfatlar | yavaş yavaş, masmavi |
| Birleşik Kelimeler | 4 | Bitişik ve ayrı yazılan birleşik kelimeler | yayınevi, arz etmek, birkaç |
| Yazımı Karıştırılanlar | 2 | Sık yanlış yazılan kelimeler | yalnız, herkes, sürpriz |
| Anlama Göre Yazım | 1 | Anlam değişince yazım da değişir | birtakım / bir takım |
Yazımı karıştırılan kelimelerin iki sayfası kural değil kelime listesidir. Kelimeye dokununca sık yapılan yanlış yazım üstü çizili olarak görünür; kart modunda bu kelimeler "hangisi doğru?" sorusuna dönüşür.
Büyük harflerin yazımı
Büyük harf konusu altı sayfayla defterin en uzun bölümüdür, çünkü hataların çoğu burada toplanır. Kişi adları ve soyadları, kişi adıyla birlikte kullanılan unvan ve saygı sözleri (Murat Bey, Doktor Selin) büyük harfle başlar. Akrabalık adları ise küçük harfle yazılır: Ayşe teyze, Ahmet amca. Akrabalık sözü lakap ya da unvan olarak kullanılıyorsa büyük harfe geçilir: Nene Hatun, Gül Baba.
Yer adlarında kural, tür adının özel ada dâhil olup olmadığına bağlıdır. Van Gölü, Erciyes Dağı, İstiklal Caddesi ve Atatürk Mahallesi örneklerinde göl, dağ, cadde ve mahalle sözleri adın parçasıdır ve büyük yazılır. Van ili, Tuşba ilçesi örneklerinde ise il ve ilçe sözleri ada dâhil değildir, küçük kalır. Gün ve ay adları belirli bir tarihi gösteriyorsa büyük harfle başlar (29 Ekim 1923 Pazartesi), genel anlamda kullanıldığında küçük yazılır (her pazartesi, ekim ayında).
Kitap, dergi ve film adlarında her kelime büyük harfle başlar; ancak ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de, mi gibi bağlaç ve ekler küçük yazılır: Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun. Kurum ve kuruluş adlarının her kelimesi büyük harfle başlar: Türk Dil Kurumu, Millî Eğitim Bakanlığı.
Sayılar ve kısaltmalar
Saat ve dakika arasına nokta konur: 14.30. Ondalık sayılarda ayırıcı virgüldür: 3,5 kilogram. Basamakları ayırmak için nokta kullanılır: 1.250.000. Sıra sayıları ya nokta ile (5. sınıf) ya da ek ile (5'inci sınıf) yazılır; ikisi birden kullanılmaz. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılır: beşer, altışar, yedişer. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır (on beş, yüz yirmi iki); yalnızca çek ve senet gibi belgelerde bitişik yazılır.
Büyük harfli kısaltmalara gelen ek, kısaltmanın okunuşuna uyar ve kesme işaretiyle ayrılır: TRT'ye, TDK'nin, BM'nin. Küçük harfli kısaltmaların sonuna nokta konur: vb., bk., s. Ölçü birimlerinin simgeleri nokta almaz: cm, kg, m. Bu üç ayrım testte ve çalışma kâğıdında sık sorulur.
De, ki ve mi
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır, hâl eki olan -de/-da bitişik: "Elif de geldi" ile "evde kaldı" cümlelerini karşılaştır. Bağlaç olan de cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz; ek çıkarılırsa cümle bozulur. Bağlaç olan de hiçbir zaman te/ta biçimine girmez: "Ahmet de geldi" doğru, "Ahmet te geldi" yanlıştır.
Ki bağlacı ayrı yazılır ("Duydum ki unutmuşsun"), aitlik eki -ki bitişik yazılır ("evdeki, yarınki"). Kalıplaşmış birkaç kelime bu kuralın dışındadır ve bitişik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki. Soru eki mi kendinden önceki kelimeden ayrı, kendinden sonra gelen eklerle bitişik yazılır: geldin mi, gelir misin, okuyor muyuz.
Birleşik kelimeler ve pekiştirmeler
Ses düşmesi ya da ses türemesi olan birleşik fiiller bitişik yazılır: hissetmek, affetmek, kaybolmak. Ses değişimi olmayan yardımcı fiilli birleşikler ayrı yazılır: arz etmek, terk etmek, yardım etmek. Ev kelimesiyle kurulan birleşikler bitişiktir: yayınevi, huzurevi, aşevi. Birçok, birkaç, birtakım, hiçbir ve herhangi bitişik; her şey, bir şey, hiç kimse, pek çok, pek az ayrı yazılır.
Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: masmavi, sapasağlam, yemyeşil. İkilemeler ise ayrı yazılır ve aralarına çizgi konmaz: yavaş yavaş, eş dost, ağır aksak. Bu iki kural birbirine karıştırılır; defterdeki "Dikkat!" kutuları tam bu noktalara yerleştirildi.
Sık karıştırılan kelimeler
| Doğru | Sık yapılan yanlış |
|---|---|
| yalnız | yanlız |
| yanlış | yalnış |
| herkes | herkez |
| sürpriz | süpriz |
| şoför | şöför |
| kirpik | kiprik |
| orijinal | orjinal |
| egzoz | egzos |
| meyve | meyva |
| profesör | profösör |
Bu kelimeler tek tek ezberlenir, kuralla türetilmez. Kart modunda "Yazımı Karıştırılanlar" konusunu seçersen yalnızca bu kelimeler gelir; sınav öncesi beş dakikalık tekrar için yeterlidir.
Çalışma kâğıdı ve puanlama
| Bölüm | Soru | Puan | Ne ister |
|---|---|---|---|
| A | 12 | 12 × 3 = 36 | İki seçenekten doğru yazılmış olanı işaretle |
| B | 8 | 8 × 4 = 32 | Cümledeki yazım yanlışının altını çiz, doğrusunu yaz |
| C | 8 | 8 × 4 = 32 | Kural cümlesi doğruysa D, yanlışsa Y |
Toplam 100 puandır. Kâğıt A4 dikey tasarlandı; üstte ad soyad, sınıf, numara, tarih ve puan alanları vardır. Cevap anahtarı ikinci sayfada gelir ve A bölümünde her sorunun gerekçesini de yazar; öğrenciler kâğıdı birbirleriyle değiştirip kontrol edebilir. Yazdırma penceresinde "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle kâğıdı dosya olarak da saklayabilirsin. Dört işlem ve harf yazma kâğıtlarını hazırlayan araçlar gibi bu kâğıt da her seferinde farklı sorular seçer; aynı sınıfa iki farklı kâğıt dağıtmak için "Yeni sorular" düğmesine iki kez basman yeterlidir.
Öğretmenler ve veliler için öneriler
Dersin başında konu kutusunu akıllı tahtaya yansıtıp sayfayı birlikte okumak, ardından Kırmızı Kalem modunu sınıfça oynamak sık kullanılan bir akıştır. Öğrenciler yanlış kelimeyi tahtaya gelip bulur; cümlenin düzeltilmiş hâli kırmızı el yazısıyla kelimenin üstünde belirir. Evde çalışan öğrenci için en verimli sıra şudur: bir konu kutusunu bitir, aynı konuyu kart modunda seç, sonra test çöz. Testin sonundaki "Tekrar et" listesi yanlış cevaplanan soruların kuralını hatırlatır.
Noktalama ile yazım aynı sınavlarda birlikte sorulur. Virgül, kesme ve tırnak işaretleri için ayrı bir defter var: Noktalama İşaretleri Defteri. Kelime oyunlarıyla tekrar yapmak isteyenler Adam Asmaca oyununda günün kelimesini bulabilir.
Kaynaklar
- Türk Dil Kurumu, Yazım Kuralları
- Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu
- Millî Eğitim Bakanlığı, Türkçe Dersi Öğretim Programı
Sıkça sorulan sorular
Defterdeki kurallar hangi kaynağa göre hazırlandı?
Türk Dil Kurumunun güncel Yazım Kılavuzu'na göre. Kılavuz zaman zaman güncellenir; tereddüt ettiğin bir kelimeyi TDK'nin sozluk.gov.tr adresinden kontrol etmen en sağlıklısıdır.
De/da bağlacı ile -de/-da ekini nasıl ayırt ederim?
Kelimeyi cümleden çıkar. Anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır: "Elif de geldi". Çıkarınca cümle bozuluyorsa hâl ekidir ve bitişik yazılır: "evde kaldı". Bağlaç hiçbir zaman te/ta olmaz.
İlerlemem neden sıfırlandı?
"Öğrendim" işaretleri ve en iyi test puanı kullandığın tarayıcıda tutulur. Tarayıcı verilerini temizlediğinde, gizli pencerede ya da başka bir cihazda açtığında ilerleme sıfırdan başlar.
Çalışma kâğıdını PDF olarak nasıl indiririm?
A4 Çalışma Kâğıdı sekmesinde "Yazdır / PDF" düğmesine bas; açılan yazdırma penceresinde yazıcı yerine "PDF olarak kaydet" seçeneğini seç. Kâğıt ve cevap anahtarı iki sayfa olarak kaydedilir.
Testteki sorular her seferinde aynı mı?
Hayır. 46 soruluk havuzdan her testte 10 soru rastgele seçilir, seçeneklerin sırası da değişir. Kırmızı Kalem 32 cümleden 10'unu, çalışma kâğıdı ise test, hata avı ve doğru/yanlış havuzlarından 28 soruyu yeniden seçer.
Defter hangi sınıflar için uygun?
İçerik 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe dersinin yazım kazanımlarına göre düzenlendi. LGS'ye hazırlanan öğrenciler için test ve çalışma kâğıdı, daha küçük sınıflar için konu sayfaları ve kartlar daha uygundur.
Telefonda da çalışır mı?
Evet. Konu sayfaları tek sütuna iner, kartlar dokunarak çevrilir, çalışma kâğıdı ekrana sığacak biçimde küçülerek önizlenir. Yazdırmak için telefonun paylaşım ya da yazdırma menüsü kullanılır.