- Söndürme cihazlarının periyodik kontrolü ve bakımı TS ISO 11602-2'ye göre, dolum ve servis yeterlilik belgesi olan firmaca yapılır (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.99).
- Cihazlar yılda bir kez yerinde genel kontrolden geçer; 4. yılın sonunda söndürücü madde yenilenir ve hidrostatik test yapılır (m.99).
- Servis, bakıma aldığı cihazların yerine aynı özellikte ve sayıda kullanıma hazır cihaz bırakır.
- Cihaza ulaşma mesafesi en çok 25 m olmalı; kapı arkasına, kapalı dolaplara ve ısıtıcı yakınına konmamalıdır.
Bu araç, bir binadaki yangın söndürme cihazlarının (yangın tüplerinin) kontrolünü "YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI KONTROL ÇİZELGESİ" başlıklı tek bir belgede toplar. Her cihaz için numara, konum, tür, ağırlık, son dolum tarihi ve dört kontrol sonucu (basınç, pim / mühür, hortum, erişim) tabloya yazılır. Araç, işlem gereken cihazları sayar ve son dolumunun üzerinden dört yıl geçmiş görünen cihazları ayrıca uyarır.
Bu çizelge, yetkili servisin yıllık bakımının yerine geçmez. Bina yönetimi, iş güvenliği sorumlusu ya da kurum görevlisi tarafından aralarda yapılan göz kontrolünü kayda geçirmek için kullanılır. Böylece bir tüpün basıncı düştüğünde, pimi çıktığında ya da önü kapandığında bir sonraki servis ziyaretini beklemeden fark edilir.
Yangın tüpü kontrol çizelgesi nasıl hazırlanır?
- Kurum / işyeri adı ve Bina / tesis adı alanlarını doldur.
- Kontrol tarihi ve Sonraki kontrol tarihi gir. Sonraki kontrol tarihi sonuç bölümünde ve belgede gösterilir.
- Kontrol eden adını ve Unvanı / görevi yaz.
- Varsa Bakım yapan servis firması alanını doldur.
- Söndürme cihazları tablosuna her cihazı ayrı satır olarak gir: cihaz no, konum, tür (ör. kuru kimyevi toz ABC), ağırlık (kg), son dolum (ay/yıl), basınç uygun, pim ve mühür yerinde, hortum sağlam, görünür ve erişilebilir, durum ve açıklama. En çok 200 cihaz girilebilir.
- Durum sütununda uygun, dolum gerekli, servis gerekli ya da hurdaya ayrıldı değerlerinden birini seç.
- Gerekirse Açıklama ekle. Sonuç bölümünde toplam, uygun ve işlem gereken cihaz sayısına bak, belgeyi yazdır ve imzala.
Hukuki dayanak
Yangın söndürme cihazlarının bakım ve kontrol kuralları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.99'dadır. Araç bu maddeden şu kuralları kullanır:
| Kural | Araçtaki karşılığı |
|---|---|
| Kontrol ve bakım TS ISO 11602-2'ye göre, dolum ve servis yeterlilik belgeli firmaca yapılır | Her çizelgede gösterilen not |
| Yılda bir kez yerinde genel kontrol yapılır | Aynı not |
| 4. yılın sonunda söndürücü madde yenilenir ve hidrostatik test yapılır | Son dolum yılına göre uyarı |
| Servis bakıma aldığı cihazın yerine aynı özellikte ve sayıda cihaz bırakır | İşlem gereken cihaz varsa uyarı |
| Cihazlar görünür, kolay ulaşılır yerde; kapı arkası, kapalı dolap ve ısıtıcı yakını olmaz; ulaşma mesafesi en çok 25 m | Erişim "Değil" işaretlenirse uyarı |
Yönetmelik bu bakımı yeterlilik belgeli firmalara bırakır. Senin çizelgen yönetmeliğin istediği yıllık genel kontrolün yerine geçmez; ara kontrol kaydıdır.
Dört yıllık dolum uyarısı nasıl hesaplanır?
Araç, kontrol tarihinin yılından her cihazın son dolum yılını çıkarır. Fark 4 ya da daha fazlaysa o cihazı sayar ve "… cihazın son dolumunun üzerinden dört yıl geçmiş görünüyor; söndürücü madde yenilemesi ve hidrostatik test zamanı gelmiş olabilir" uyarısını verir. Hesap yalnız yıl üzerinden yapılır; ay dikkate alınmaz. Bu yüzden uyarı bir hatırlatmadır, kesin tarih değildir.
| Kontrol tarihi | Son dolum | Yıl farkı | Uyarı |
|---|---|---|---|
| 14.10.2026 | 03/2023 | 3 | Yok |
| 14.10.2026 | 11/2022 | 4 | Var |
| 14.10.2026 | 2021 | 5 | Var |
Son dolum sütununa yılı mutlaka yaz (ör. "03/2023" ya da "2023"). Yıl okunamazsa araç o cihaz için hesap yapmaz.
Her kontrolde neye bakılır?
Belgedeki açıklama cümlesi, bir cihazın hangi durumda "Uygun" sayıldığını tanımlar: basınç göstergesi yeşil alanda, pim ve mühür yerinde, hortum ve etiket sağlam, cihaz görünür ve kolay ulaşılır yerde. Kontrol sırasında şunlara bak:
- Basınç göstergesi: İbre yeşil alanda mı? Kırmızı alanda ise "Dolum gerekli" ya da "Servis gerekli" seç.
- Pim ve mühür: Pim takılı ve mühür sağlam mı? Mühür yoksa cihaz kullanılmış olabilir.
- Hortum: Çatlak, tıkanma ya da kopma var mı?
- Etiket: Servis etiketi okunuyor mu, son dolum tarihi görülüyor mu?
- Erişim: Cihazın önünde eşya, koli ya da mobilya var mı? Askısında mı?
- Gövde: Pas, ezik ya da hasar var mı?
Cihaz türleri ve konum seçimi
Tür sütununa cihazın üzerindeki etikette yazan söndürücü maddeyi yaz. Araçta varsayılan olarak "Kuru kimyevi toz (ABC)" ve 6 kg gelir; farklı bir cihazın varsa değiştir. Binalarda sık görülen türler kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli (CO2) ve köpüklü cihazlardır. Hangi alana hangi türün konacağı yangın sınıfına ve binanın kullanımına göre belirlenir; bu karar yangın güvenliği projesinin ve yetkili servisin işidir, çizelge yalnız mevcut durumu kaydeder.
Konum sütununu herkesin anlayacağı biçimde yaz: kat, koridor, oda adı ya da kapı numarası. "Koridor" yazmak yetmez; "2. kat doğu koridoru, merdiven yanı" gibi bir tarif, bir sonraki kontrolü yapan kişinin cihazı bulmasını kolaylaştırır. Cihaz numaralarını (ör. YT-01) cihazın üzerine de yapıştırırsan çizelge ile cihaz birebir eşleşir. Bir cihaz yerinden alınıp başka yere konduysa konumu güncelle ve açıklama sütununa not düş.
Muhatap ve teslim
Çizelge bir makama hitap etmez. Kontrol eden imzalar ve çizelge bina ya da işyerinin yangın güvenliği dosyasında saklanır. İşlem gereken cihazlar için servis firmasına haber verilir; servis cihazı bakıma alırken yerine yedek cihaz bırakmalıdır. Denetimlerde bu çizelgeler, servis bakım raporlarıyla birlikte gösterilebilir.
Gerekli ekler
- Yetkili servisin son yıllık bakım raporu
- Servis firmasının dolum ve servis yeterlilik belgesinin örneği
- Binanın yangın söndürme cihazı yerleşim planı (varsa)
- Hurdaya ayrılan cihazlar için servis tutanağı
Örnek çizelge satırı
| No | Konum | Tür / kg | Son dolum | Basınç | Pim / mühür | Hortum | Erişim | Durum |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| YT-01 | Zemin kat koridor | Kuru kimyevi toz (ABC) / 6 kg | 03/2023 | Uygun | Uygun | Uygun | Uygun | Uygun |
| YT-02 | Kazan dairesi girişi | Kuru kimyevi toz (ABC) / 6 kg | 11/2022 | Değil | Uygun | Uygun | Uygun | Dolum gerekli — ibre kırmızıda |
Bu örnekte sonuç bölümü toplam 2, uygun 1, işlem gereken 1 cihaz gösterir. YT-02 için hem servis uyarısı hem de dört yıllık dolum uyarısı çıkar.
Sık yapılan hatalar
- Çizelgeyi yıllık bakım sanmak. Yıllık genel kontrol yeterlilik belgeli firmaca yapılır.
- Son dolumu yazmamak. Dört yıllık hatırlatma çalışmaz.
- Önü kapalı tüpü uygun saymak. Erişim de bir kontrol kalemidir.
- Bakıma giden tüpün yerini boş bırakmak. Servis yedek cihaz bırakmalıdır.
- Kullanılan tüpü yerine koymak. Pimi çekilmiş ya da mührü kopmuş cihaz servise gitmelidir.
Sonrası
İşlem gereken cihazlar servise bildirilir ve bakımdan dönünce bir sonraki kontrolde "Uygun" olarak işaretlenir. Sonraki kontrol tarihini takvimine yaz. Binanda jeneratör ve asansör de varsa onların ara kontrolleri için jeneratör kontrol çizelgesi ve asansör kontrol çizelgesi araçlarını kullanabilirsin. Kontrolde bir hasar fark edersen arıza ve hasar tespit tutanağı düzenleyebilirsin. Durumuna özel sorular için yetkili servis firmasına ya da itfaiyeye danış.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Yangın tüpleri ne sıklıkla kontrol edilir?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.99'a göre yılda bir kez yerinde genel kontrol yapılır. Bu kontrol ve bakım TS ISO 11602-2'ye göre, dolum ve servis yeterlilik belgesi olan firmaca yapılır. Aradaki göz kontrollerini bu çizelgeyle kayda geçirebilirsin.
Yangın tüpü kaç yılda bir dolum yapılır?
Yönetmeliğe göre 4. yılın sonunda söndürücü madde yenilenir ve hidrostatik test yapılır. Cihaz kullanıldıysa ya da basıncı düştüyse bu süreyi beklemeden dolum gerekir.
Bu çizelge servis bakımının yerine geçer mi?
Geçmez. Yıllık genel kontrol ve bakım yeterlilik belgeli firmaca yapılır. Bu çizelge aradaki ara kontrolleri ve servise bildirilecek eksikleri kayda geçirir.
Tüp ne kadar uzaklıkta olmalı?
Cihaza ulaşma mesafesi en çok 25 m olmalıdır. Cihaz görünür ve kolay ulaşılır yerde bulunmalı; kapı arkasına, kapalı dolaplara ve ısıtıcı yakınına konmamalıdır.
Servis tüpü bakıma alırsa bina korumasız mı kalır?
Kalmamalı. Servis, bakıma aldığı cihazların yerine aynı özellikte ve sayıda kullanıma hazır cihaz bırakmak zorundadır. İşlem gereken cihaz olduğunda araç bunu hatırlatır.
Dört yıl uyarısı neden bazen erken çıkıyor?
Araç hesabı yalnız yıl üzerinden yapar; ayı dikkate almaz. Örneğin 11/2022 dolumlu bir cihaz, 2026'daki her kontrolde uyarı verir. Uyarıyı bir hatırlatma olarak kullan ve kesin tarihi servis etiketinden kontrol et.
Durum sütunundaki seçenekler ne anlama gelir?
"Uygun" cihazın kullanıma hazır olduğunu, "Dolum gerekli" basınç ya da madde eksikliğini, "Servis gerekli" pim, hortum ya da gövde sorununu, "Hurdaya ayrıldı" cihazın kullanımdan çıkarıldığını gösterir. Uygun dışındaki her seçenek işlem gereken cihaz olarak sayılır.