Fazla Çalışma Çizelgesi

Bu araç, memurun bir dönem içindeki fazla çalışmalarını tarih, başlangıç ve bitiş saatiyle tabloya döker. Her satırın saatini başlangıç ve bitişten kendisi hesaplar, toplamı bulur ve toplam saati 8'e bölerek hak edilen izin gününü gösterir. Çizelgenin altına "… saat fazla çalışma karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca … gün izin hakkı doğmuştur." cümlesini ve çalışan ile onaylayan amir için iki imza alanını ekler.

Çizelge; mesai saatleri dışında ya da hafta sonu amirinin talimatıyla çalıştığında, bu çalışmanın kayda geçmesi ve karşılığında izin kullanabilmen için gerekir. Kurumunda fazla çalışma için ayrı bir form ya da elektronik kayıt varsa onu kullan; bu çizelge o kayda temel olacak dökümü hazırlar.

Fazla çalışma çizelgesi nasıl hazırlanır?

1. Kurum adı alanına kurumunu yaz; belge başlığında "T.C. / KURUM ADI / FAZLA ÇALIŞMA ÇİZELGESİ" olarak çıkar.
2. Birim, Adı soyadı ve Unvan alanlarını doldur.
3. Dönem alanına ayı ve yılı yaz (ör. "Ekim 2026").
4. Fazla çalışma günleri tablosuna her gün için bir satır ekle: Tarih, Başlangıç (SS:DD), Bitiş (SS:DD). En çok 31 satır girebilirsin.
5. Saat sütununu 0 bırakırsan araç saatlerden hesaplar. Bitiş saati başlangıçtan küçükse (ör. 22:00–02:00) gece yarısını geçtiği kabul edilir ve 4 saat sayılır. Saati elle yazarsan araç onu kullanır.
6. Onaylayan amir alanını doldur; boş bırakırsan araç uyarır.
7. İstersen Açıklama alanına fazla çalışmanın nedenini yaz (ör. "yıl sonu sayım çalışması, … tarihli görevlendirme yazısı").
8. PDF ya da Word olarak indir, imzala ve amirine onaylat.

Hukuki dayanak

Haftalık çalışma süresi (m.99). Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir ve cumartesi ile pazar tatil olacak şekilde düzenlenir. Kanunlar ya da yönetmeliklerle kurum ve hizmetin özelliğine göre farklı süreler belirlenebilir. Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valilerce belirlenir (m.100).

Ücretsiz fazla çalışma ve izin (m.178/B). Kurumlar gerektiğinde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeden çalıştırabilir. Bu durumda her 8 saatlik fazla çalışma için 1 gün izin verilir. Bu iznin en çok 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir. Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri ilgili bakanlıklarca birlikte belirlenir.

Ücretli fazla çalışma (m.178/A). Yalnız iki hâlde ücretle karşılanır:

Sağlık, emniyet gibi kurumlarda nöbet ve fazla çalışma kendi özel mevzuatlarıyla ayrıca düzenlenir; bu kurumlarda çalışıyorsan kurumunun mevzuatını kontrol et. Araç ücret hesaplamaz; yalnız m.178/B'ye göre izin gününü bulur.

İzin günü nasıl hesaplanır?

Araç tüm satırların saatlerini toplar ve 8'e böler; küsurat bir sonraki güne yuvarlanmaz, aşağı atılır. Örnek dönem:

17,5 saat ÷ 8 = 2 gün izin. Kalan 1,5 saat bu çizelgede izne dönüşmez; kurumun saatleri dönemler arasında nasıl devrettiğini personel biriminden öğren.

Fazla çalışma, nöbet ve geçici görev farkı

Bu üç kavram sık karıştırılır ve her birinin karşılığı farklıdır:

• Fazla çalışma, günlük çalışma saatlerinin dışında, normal görev yerinde yapılan ek çalışmadır. Karşılığı kural olarak her 8 saat için 1 gün izindir (m.178/B).
• Nöbet, günün 24 saatinde süren hizmetlerde (hastane, emniyet, cezaevi gibi) kurumun düzenlediği çalışma biçimidir. Çalışma saat ve şekilleri kurumlarca belirlenir (m.101); nöbet ücreti ve nöbet sonrası izin kurumun özel mevzuatına göre değişir.
• Geçici görev, memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilmektir. Karşılığı fazla çalışma izni değil, 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre yol masrafı ve gündeliktir.

Bir gün içinde hem geçici görevde bulunup hem de mesai dışında çalıştıysan, hangi kaydın tutulacağını kurumunun uygulamasına göre personel biriminden öğren. Aynı saatleri iki ayrı belgede göstermek tartışmaya yol açar.

Fazla çalışma iznini nasıl kullanırsın?

Çizelge onaylandıktan sonra izin hakkın doğar, ama izin kendiliğinden başlamaz. İzni kullanmak istediğin tarihleri amirine yazılı bildirip onay alırsın. Kanun, bu iznin en çok 10 gününün yıllık izinle birleştirilebileceğini ve yılı içinde kullandırılabileceğini söyler; bu nedenle dönem dönem biriken saatleri yıl sonunu beklemeden kullanmak hak kaybı riskini azaltır. İznin hangi sürede kullanılması gerektiğine ilişkin ayrıntılar kurumların iç düzenlemelerinde yer alabilir; kurumunun yazılı uygulamasını personel biriminden iste.

Muhatap ve teslim

Çizelge, fazla çalışmayı yaptıran birim amirinin onayına sunulur. Onaylanan çizelgeyi personel birimine ya da izin kayıtlarını tutan birime ilet; izinlerin özlük kaydına işlenmesi bu birimin işidir. Dönem sonunda (ör. ay sonunda) teslim etmek, saatlerin unutulmasını ve tartışma çıkmasını önler.

Gerekli ekler

Zorunlu bir ek yoktur. Fazla çalışmayı gerektiren görevlendirme yazısı, amir talimatı ya da olayın tutanağı varsa tarih ve sayısını açıklama alanına yaz ya da çizelgeye ekle. Elektronik giriş-çıkış kaydı kullanan kurumlarda bu kayıtlar saatleri doğrular.

Örnek çizelge metni

T.C. / ANKARA VALİLİĞİ / FAZLA ÇALIŞMA ÇİZELGESİ

Birim: İl Afet ve Acil Durum Şube · Adı soyadı / unvan: Zeynep Arslan / Memur · Dönem: Ekim 2026

Yukarıda gösterilen toplam 17,5 saat fazla çalışma karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca 2 gün izin hakkı doğmuştur.

Sık yapılan hatalar

• Fazla çalışmanın her durumda ücretli olduğunu sanmak. Ücret yalnız m.178/A'daki iki hâlde ödenir; diğer durumlarda karşılık izindir.
• İzni yıllık izinle sınırsız birleştirmek. Yıllık izinle birleştirilebilecek kısım en çok 10 gündür ve yılı içinde kullandırılır.
• Saatleri yuvarlamak. 17:00–19:30 arası 2,5 saattir; araç dakikayı hesaba katar.
• Gece yarısını geçen çalışmayı iki satıra bölmek. Tek satırda 22:00–02:00 yazman yeterlidir.
• Amir onayı almamak. İmzasız çizelge kayda girmez.

Sonrası

Onaylanan çizelgeye göre hak ettiğin izin günleri kaydına işlenir. İzni kullanmak istediğinde amirine ayrıca izin dilekçesi verirsin; yıllık izinle birleştireceksen bunu yıllık izin formu aracıyla hazırlayacağın dilekçede belirt. Nöbet usulüyle çalışan birimlerde fazla çalışmayı nöbet düzeniyle karıştırma; nöbet için aylık nöbet çizelgesi ayrı bir belgedir. Durumuna özel sorular için kurumunun personel birimine danış.

Kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
• Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi

Sıkça sorulan sorular

Memurlara fazla mesai ücreti ödenir mi?

Genel kural ücret değil izindir. Ücretli fazla çalışma yalnız salgın hastalık ve doğal afet gibi olağanüstü hâllerde ya da işçiyle birlikte çalışmanın zorunlu olduğu işyerlerinde mümkündür; süre ve saat ücreti Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (657 sayılı Kanun m.178/A).

Kaç saat fazla çalışma 1 gün izin eder?

Her 8 saat fazla çalışma için 1 gün izin verilir (m.178/B). Araç toplam saati 8'e böler ve küsuratı aşağı atar.

Fazla çalışma iznini yıllık izinle birleştirebilir miyim?

Evet, ama en çok 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir (m.178/B).

Gece yarısını geçen çalışmayı nasıl yazarım?

Tek satırda başlangıç ve bitiş saatini yaz; bitiş başlangıçtan küçükse araç gece yarısının geçildiğini kabul eder. Örneğin 22:00–02:00 dört saat sayılır.

Çizelgeyi kim onaylar?

Fazla çalışmayı yaptıran birim amiri onaylar. Araç çalışan ve onaylayan amir için iki imza alanı koyar; amir adı boşsa uyarı verir.

Memurun haftalık çalışma süresi kaç saattir?

Genel olarak 40 saattir ve cumartesi ile pazar tatil olacak şekilde düzenlenir (m.99). Kurum ve hizmetin özelliğine göre mevzuatla farklı süreler belirlenebilir.

Sağlık çalışanları bu çizelgeyi kullanabilir mi?

Kullanabilir; ama sağlık ve emniyet gibi kurumlarda nöbet ve fazla çalışma kendi özel mevzuatlarıyla ayrıca düzenlenir. Ücret ve izin hakkın o mevzuata göre belirlenir.

Fazla çalışma izni ertesi yıla devreder mi?

Kanun, bu iznin en çok 10 gününün yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabileceğini söyler. Devir konusunda kurumunun uygulamasını personel biriminden öğren ve biriken izni yıl bitmeden kullanmaya çalış.