Jeneratör Kontrol Çizelgesi

Bu araç, binanın ya da tesisin yedek güç jeneratörü için yapılan rutin kontrolü "JENERATÖR KONTROL ÇİZELGESİ" başlıklı bir belgeye döker. Jeneratörün marka, model, seri numarası, gücü (kVA) ve çalışma saati sayacı üst bilgilerde yer alır. Ortadaki tabloda yakıt, akü, yağ, soğutma suyu, egzoz, transfer paneli, deneme çalıştırması, jeneratör odası ve genel durum sonuçları bulunur. Belge kontrol edenin imzasıyla kapanır.

Jeneratör çoğu zaman yalnız elektrik kesildiğinde hatırlanır. O an çalışmazsa hastanede, veri merkezinde, asansörde ya da soğuk zincirde ciddi sorunlar çıkar. Düzenli kontrol ve deneme çalıştırması, sorunun kesinti anında değil, önceden fark edilmesini sağlar. Çizelge de bu kontrollerin yapıldığını ve bulunan eksiklerin bildirildiğini gösterir.

Jeneratör kontrol çizelgesi nasıl hazırlanır?

1. Kurum / işyeri adı ve Bina / tesis adı alanlarını doldur.
2. Kontrol tarihi ve Sonraki kontrol tarihi gir.
3. Jeneratör markası, Modeli, Seri numarası, Gücü (kVA) ve Çalışma saati sayacı alanlarını doldur. Sayaç 0 ise belgede gösterilmez.
4. Yakıt türü (dizel, benzin, doğal gaz, LPG) ve Yakıt seviyesi (%) gir.
5. Akü durumu (iyi, orta, zayıf, değişim gerekli), Yağ seviyesi (tam, eksik, değişim gerekli) ve Soğutma suyu (tam, eksik, yok) seç.
6. Egzoz sistemi (normal, kaçak var, servis gerekli) ve Transfer paneli (çalışıyor, hata var, servis gerekli) seç.
7. Deneme yaptıysan Deneme çalıştırması yapıldı kutusunu işaretle ve Çalıştırma süresi (dakika) gir.
8. Oda yangına dayanıklıysa ve içinden su ya da yakıt tesisatı geçmiyorsa Jeneratör odası uygun kutusunu işaretli bırak.
9. Genel durum (uygun, bakım gerekli, servis gerekli, arıza var) seç; Kontrol eden ve Unvanı alanlarını doldur. Gerekirse açıklama ekle ve belgeyi yazdır.

Mevzuatta ne var, ne yok?

Jeneratör kontrolünün hangi sıklıkla yapılacağını gösteren bir mevzuat hükmü bu çalışmada bulunamadı. Araç bu yüzden her çizelgede şu notu gösterir: mevzuatta jeneratör için ayrı bir kontrol sıklığı belirlenmemiştir; imalatçının bakım talimatı ve kurumunun bakım planı esas alınır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin jeneratörü periyodik kontrol listesine alıp almadığı da doğrulanamadı; bu konuda iş güvenliği uzmanına danışmak gerekir.

Doğrulanan hüküm, jeneratörün bulunduğu odayla ilgilidir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.66'ya göre bina içindeki jeneratör odasının duvar, taban ve tavanı en az 120 dakika yangına dayanıklı olmalı, odadan su, yanıcı sıvı ve gaz tesisatı geçmemelidir. "Jeneratör odası uygun" kutusunu kaldırırsan araç bu kuralı uyarı olarak gösterir.

Araç hangi durumlarda uyarır?

Yakıt eşiği olan %50, mevzuattan değil, aracın ihtiyat hatırlatmasından gelir. Kurumunun bakım planında farklı bir asgari seviye varsa onu esas al.

Her kontrolde neye bakılır?

• Yakıt: Depo seviyesi, sızıntı izi, yakıt hortumlarının durumu.
• Akü: Kutup başlarında oksitlenme, şarj göstergesi, akünün yaşı.
• Yağ: Çubukta seviye, renk ve kirlilik; değişim zamanı (servis etiketine bak).
• Soğutma suyu: Genleşme kabındaki seviye, hortumlarda kaçak.
• Egzoz: Bağlantılarda kaçak, is, aşırı ses; egzoz çıkışının kapalı alana yönelmemesi.
• Transfer paneli: Otomatik devreye girme sisteminde hata ışığı ya da mesaj.
• Deneme çalıştırması: Jeneratörün çalışıp çalışmadığı, kaç dakika çalıştırıldığı, çalışırken olağandışı ses ya da titreşim.
• Oda: Kapının kapalı tutulması, odada yanıcı malzeme bulunmaması, havalandırmanın açık olması.

Kontrol sıklığını nasıl belirlersin?

Mevzuat bir sıklık koymadığı için planı sen ve kurumun yaparsınız. Planı kurarken şu üç kaynağa bak:

• İmalatçının bakım talimatı: Yağ, filtre ve soğutma suyu değişimlerini çoğu zaman çalışma saatine ya da takvim süresine bağlar. Talimattaki aralıkları bakım planına aynen aktar.
• Jeneratörün kullanım yeri: Hastane, veri merkezi ya da asansörlü yüksek bina gibi kesintiye duyarlı yerlerde ara kontrolleri ve deneme çalıştırmalarını daha sık yapmak mantıklıdır.
• Geçmiş kayıtlar: Önceki çizelgelerde sık tekrarlayan bir sorun varsa (ör. akü zayıflığı) o kalemin kontrolünü sıklaştır.

Planı belirledikten sonra her çizelgede Sonraki kontrol tarihi alanını doldur. Böylece bir sonraki kontrolün tarihi hem belgede hem de sonuç bölümünde görünür. Çalışma saati sayacını her kontrolde yazmak, saat bazlı bakım aralıklarının kaçırılmasını önler; iki çizelge arasındaki farkı alarak jeneratörün ne kadar çalıştığını da görürsün.

Muhatap ve teslim

Çizelge bir makama hitap etmez. Kontrol eden imzalar ve çizelge tesisin bakım dosyasında saklanır. İşlem gereken durumlarda yetkili servise yazılı bildirim yapılır; servis raporu çizelgeye eklenir. Denetim ya da sigorta incelemesinde bakım geçmişini göstermek için bu çizelgeler kullanılabilir.

Gerekli ekler

• Yetkili servisin son bakım raporu
• İmalatçının bakım talimatı ya da bakım takvimi
• Yakıt ikmal kayıtları
• Arıza durumunda arıza tespit tutanağı

Örnek çizelge

Bilgi satırları: "Jeneratör: Örnek Marka GX-100, 100 kVA", "Seri no: GX12345", "Çalışma saati sayacı: 1250 saat", "Sonraki kontrol: 14.11.2026". Tablo:

Bu örnekte yakıt %50'nin altında olduğu için araç ikmal uyarısı verir.

Sık yapılan hatalar

• Deneme çalıştırmasını atlamak. Jeneratör çalıştırılmadan sorunsuz olduğu bilinemez.
• Çalışma saatini yazmamak. Bakım aralıkları çoğu zaman saat sayacına göre belirlenir.
• Odayı depo gibi kullanmak. Jeneratör odasında yanıcı malzeme bulunmamalı.
• Transfer panelini kontrol etmemek. Jeneratör çalışır ama yükü otomatik almazsa kesintide işe yaramaz.
• Uyarıyı kayda geçirip bildirmemek. Eksikler servise yazılı bildirilmelidir.

Sonrası

Genel durum uygunsa bir sonraki kontrol tarihine kadar rutin devam eder. Bakım ya da servis gerekiyorsa yetkili servise yazılı bildirim yap ve servis raporunu dosyaya ekle. Jeneratör arızalanırsa durumu arıza ve hasar tespit tutanağı ile kayda geçir. Aynı binadaki diğer güvenlik ekipmanları için yangın tüpü kontrol çizelgesi ve asansör kontrol çizelgesi araçlarını kullanabilirsin. Durumuna özel sorular için yetkili servise ya da iş güvenliği uzmanına danış.

Kaynaklar

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Sıkça sorulan sorular

Jeneratör ne sıklıkla kontrol edilmeli?

Mevzuatta jeneratör için ayrı bir kontrol sıklığı belirlenmemiştir. İmalatçının bakım talimatı ve kurumunun bakım planı esas alınır. Sonraki kontrol tarihi alanına planındaki tarihi yazabilirsin.

Jeneratör odası için bir kural var mı?

Var. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.66'ya göre bina içindeki jeneratör odasının duvar, taban ve tavanı en az 120 dakika yangına dayanıklı olmalı, odadan su, yanıcı sıvı ve gaz tesisatı geçmemelidir.

Deneme çalıştırması ne kadar sürmeli?

Mevzuatta bir süre yazılı değildir; imalatçının talimatına uy. Araçta varsayılan olarak 15 dakika yazılıdır; gerçekte kaç dakika çalıştırdıysan onu gir.

Yakıt seviyesi uyarısı neden %50'de çıkıyor?

Bu eşik mevzuattan değil, aracın ihtiyat hatırlatmasından gelir. Amacı, uzun bir kesintide jeneratörün yakıtsız kalmamasıdır. Kurumunun bakım planında farklı bir seviye varsa onu esas al.

Transfer paneli nedir?

Şebeke elektriği kesildiğinde jeneratörü devreye alan ve yükü ona aktaran otomatik sistemdir. Panel arızalıysa jeneratör çalışsa bile bina elektriksiz kalabilir. Bu yüzden çizelgede ayrı bir satır olarak kontrol edilir.

Bu çizelge servis bakımının yerine geçer mi?

Geçmez. Bakım ve onarımı yetkili servise yaptır. Çizelge, aradaki kontrolleri ve servise bildirilecek eksikleri kayda geçirir.

Akü zayıfsa jeneratörü kullanabilir miyim?

Araç bu durumda jeneratörün kesintide çalışmayabileceğini uyarır. Akünün şarj edilmesi ya da değiştirilmesi için servise haber ver; değişene kadar deneme çalıştırmalarını sıklaştırabilirsin.

Çizelgeyi kim doldurmalı?

Tesisin teknik sorumlusu, bina yöneticisi ya da kurumun görevlendirdiği personel doldurabilir. Kontrol eden kişinin adı ve unvanı belgenin imza bölümüne yazılır. Teknik müdahale gerektiren işler ise yetkili servise bırakılır.