Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

Arabuluculuk nedir ve ücret neden önemlidir?

Arabuluculuk, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin, yani arabulucunun, uyuşmazlığın taraflarını aynı masaya oturtup kendi çözümlerini bulmalarına yardım ettiği, gönüllülüğe dayanan bir çözüm yoludur. Arabulucu karar vermez, hüküm kurmaz ve taraflara çözüm dayatamaz. Görevi iletişimi kolaylaştırmak, tarafların gerçek çıkarlarını ortaya çıkarmak ve uzlaşma ihtimalini artırmaktır. Hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuğun genel çerçevesini 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çizer.

Arabuluculuğu cazip yapan, mahkemeye göre daha hızlı ve daha az masraflı olabilmesidir. Ama arabulucunun da emeğinin bir karşılığı var ve bu karşılığın nasıl belirlendiği, özellikle dava şartı arabuluculukta tarafların karşılaştığı ilk somut maliyet sorusu. Ücreti baştan tahmin edebilirsen uzlaşma kararını da bilerek verirsin. Bu rehberde ücretin mantığını, aracın nasıl çalıştığını ve hesabın hangi noktalarda yetersiz kalabileceğini anlattım.

İhtiyari arabuluculuk ve dava şartı arabuluculuk

İhtiyari arabuluculuk

Taraflar dava açmadan önce ya da dava sürerken kendi istekleriyle arabulucuya başvurabilir. Bu yola ihtiyari arabuluculuk denir. Burada taraflar arabulucuyu birlikte seçer, ücreti ve nasıl paylaşılacağını kendi aralarında kararlaştırır. Anlaşma çıkmazsa arabuluculuk sonuçsuz kalır ve herkes hukuki yollara dönebilir.

Dava şartı arabuluculuk

Bazı uyuşmazlık türlerinde kanun, dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı zorunlu tutar. Bu durumda arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilebilir. Hangi uyuşmazlıkların bu kapsamda olduğu kanunlarda sayılır. Uygulamada işçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri, ticari nitelikteki belirli para alacakları, tüketici uyuşmazlıkları ve kira ilişkisinden doğan bazı talepler sık anılan örneklerdir. Kapsam zaman içinde genişleyip değişebildiği için kendi uyuşmazlığının dava şartına tabi olup olmadığını güncel mevzuattan ve bir avukattan teyit etmelisin.

Dava şartı arabuluculukta başvuru, görevlendirilen arabulucuyla yapılan görüşmeler ve sonunda düzenlenen son tutanak ayrı aşamalardır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir ve mahkeme yolu açılır. Tutanak düzenlendikten sonra dava açma süresi kısa olabilir ve bu süreyi kaçırmak hak kaybı doğurabilir. Süreyi Hukuki Süre aracımızla hesaplayabilirsin, ama kesin tarihi yine de avukatınla doğrula.

Arabuluculuk ücreti nasıl belirlenir?

Arabulucunun ücreti öncelikle taraflarla arabulucu arasında yapılan ücret sözleşmesiyle belirlenir. Böyle bir sözleşme yoksa ya da sözleşmede ücret yazmıyorsa her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi devreye girer. Tarife, yayımlandığı yılın değerleriyle bağlayıcıdır ve bir sonraki yıl yenilenir. Aşağıdaki "Aracın 2026 tarifesiyle örnekler" bölümü 2026 tarifesiyle hesaplandı. Tarife her yıl değişir; güncel tutarı araçtan al, gerekirse Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı sayfasından ve Resmî Gazete'den teyit et.

Tarife iki ana yöntem kullanır. Uyuşmazlığın konusu para ya da parayla ölçülebilen bir değerse ve taraflar anlaşırsa, ücret anlaşılan tutarın dilimlerine yüzde uygulanarak bulunur. Konusu para olmayan uyuşmazlıklarda ise çoğunlukla süreye bağlı maktu bir tutar öngörülür. Bu ikinci hesap araçta yok. Birinci tür hesap, vergi hesaplarına benzer şekilde marjinal dilim mantığıyla çalışır: tutarın her dilimi kendi oranıyla çarpılır ve sonuçlar toplanır.

Asgari ücret ne demektir?

Tarifenin verdiği tutar bir alt sınırdır. Arabulucu ve taraflar daha yüksek bir ücrette yazılı olarak anlaşabilir, ama tarifenin altına inmek kural olarak mümkün değildir. Aracın gösterdiği rakam da bu yüzden asgari ücrettir. Gerçek ücret arabulucunun deneyimine, işin karmaşıklığına ve ücret sözleşmesine göre daha yüksek olabilir.

Ücreti kim öder?

Anlaşma sağlanırsa, aksi kararlaştırılmadıkça ücreti taraflar eşit olarak karşılar. Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ücretin bir bölümünün devlet bütçesinden karşılanması gibi özel düzenlemeler olabilir. Bu düzenlemelerin ayrıntısı mevzuatta değişebildiği için, kendi durumunda kimin ne ödeyeceğini arabulucundan ve avukatından yazılı olarak öğren. Arabulucu görüşme giderlerini de ayrıca isteyebilir; bu giderler ücretten ayrı değerlendirilir.

Aracın hesaplama mantığı

Araç, girdiğin anlaşma ya da uyuşmazlık tutarını içinde tanımlı güncel tarife dilimlerine böler. Her dilimin tutarı o dilimin oranıyla çarpılır, sonra bütün dilim sonuçları toplanarak asgari arabuluculuk ücreti bulunur. Ekranda ayrıca dilim dökümü görünür; böylece sonucun hangi dilimden ne kadar geldiğini kontrol edebilirsin.

Aracın bir sınırı var: yalnızca tarifede doğrulanabilen ilk dilimleri kapsıyor. Girdiğin tutar bu dilimlerin toplamını aşıyorsa aşan kısım ücrete katılmaz ve "tarifede doğrulanmayan üst tutar" alanında ayrıca gösterilir. Bu alan sıfırdan büyükse sonuç bir alt sınırdır; gerçek asgari ücret daha yüksektir. Aracı bilerek temkinli kurdum: doğrulanmamış bir oranı tahmin edip yanlış bir rakam göstermek yerine, eksik kalan kısmı açıkça belirtiyor.

Dilimli ücret hesabına varsayımsal örnek

Aşağıdaki örnekteki sayılar yalnızca hesap mantığını göstermek için uydurulmuştur. Gerçek tarife değildir ve güncel değildir. Tarifenin ilk diliminin 100.000 TL ve oranının %10, ikinci dilimin sonraki 100.000 TL ve oranının %5 olduğunu varsayalım. Anlaşılan tutar da 150.000 TL olsun.

Varsayımsal, güncel değil:
İlk 100.000 TL x %10 = 10.000 TL
Sonraki 50.000 TL x %5 = 2.500 TL
Toplam = 12.500 TL

Gerçek tarifede dilim sayısı, sınırları ve oranlar farklıdır. Sonucu belirleyen, tutarın hangi dilimlere düştüğüdür. Araç güncel değerleri kendisi uygular; senin yalnızca tutarı girmen yeterli. Yukarıdaki örnek rakamları gerçek bir hesapta kullanma.

Güncel tarifeyle arabuluculuk ücreti örnekleri

Yukarıdaki örnek uydurmaydı. Araç ise 2026 tarifesinin doğrulanabilen ilk dört dilimini kullanır: ilk 600.000 TL için yüzde 6, sonraki 960.000 TL için yüzde 5, sonraki 1.560.000 TL için yüzde 4, sonraki 1.880.000 TL için yüzde 3. Dört dilim toplam 5.000.000 TL'yi kapsar. Bu değerlerle birkaç hesap:

• 500.000 TL'lik anlaşmanın tamamı ilk dilimde kalır: 500.000 x %6 = 30.000 TL.
• 1.000.000 TL'lik anlaşmada ilk 600.000 TL'den 36.000 TL, kalan 400.000 TL'den yüzde 5 ile 20.000 TL gelir. Asgari ücret 56.000 TL olur.
• 6.000.000 TL'lik anlaşmada dört dilimin ücretleri sırasıyla 36.000 TL, 48.000 TL, 62.400 TL ve 56.400 TL'dir; toplam 202.800 TL. Kalan 1.000.000 TL "tarifede doğrulanmayan üst tutar" alanına yazılır ve gerçek asgari ücret 202.800 TL'den yüksektir.

İkinci örnekte etkin oran yüzde 5,6'dır (56.000 / 1.000.000). Tutar büyüdükçe üst dilimlerin oranı düştüğü için etkin oran da yavaş yavaş iner. Araç sonucu yuvarlamaz; dilim dökümünde her dilimin ücretini iki ondalıkla yazar.

Arabuluculuk ücreti hesabında sık yapılan hatalar

Tutarı tek oranla çarpmak

En yaygın hata, tutarın tamamını tek bir yüzdeyle çarpmak. Tarife dilimlidir ve yüksek tutarlarda üst dilimlerin oranı daha düşüktür. Tek oranla yapılan hesap ücreti olduğundan farklı gösterir.

Para dışı uyuşmazlığı bu araçla hesaplamak

Aile hukuku ve bazı iş ve ticari talepler gibi doğrudan bir para tutarına bağlanmayan uyuşmazlıklarda süreye dayalı maktu bir tarife uygulanabilir. Bu araç onu hesaplamaz. Böyle bir durumdaysan arabulucundan ücret teklifini yazılı olarak iste.

Eski yılın tarifesine güvenmek

Tarife her yıl değişir. Geçen yıl duyduğun bir oran ya da tutar bu yıl geçerli olmayabilir. Bu sayfa da dahil hiçbir internet kaynağına güvenmeden önce resmî yayını kontrol et.

Ücreti masraflarla karıştırmak

Arabulucunun ücreti ile görüşme giderleri ayrı kalemlerdir. Aracın sonucu yalnızca asgari ücreti gösterir, masrafları içermez. Bütçeni yaparken görüşme giderlerinin ne kadar tutacağını arabulucuna ayrıca sor ve hesaba kat.

Süreyi göz ardı etmek

Dava şartı arabuluculukta son tutanaktan sonra dava açma süresi kısadır. Ücret hesabıyla uğraşırken bu süreyi unutursan ciddi bir hak kaybı yaşayabilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Arabulucu ücreti tarifeden düşük olabilir mi?

Kural olarak hayır. Tarife asgari ücreti belirler; taraflar daha yükseğini kararlaştırabilir.

Anlaşma olmazsa ücret ödenir mi?

Anlaşma çıkmazsa ödemenin nasıl yapılacağı, uyuşmazlığın dava şartına tabi olup olmamasına göre değişebilir. Güncel kuralı arabulucuya ve avukata sor.

Arabuluculukta anlaşma mahkeme kararı gibi midir?

Taraflar ve avukatlarının imzasıyla düzenlenen anlaşma belgesine, kanunda belirtilen şartlarla icra edilebilirlik şerhi verilebilir. Bunun şartlarını mevzuattan ve avukatından öğren.

Arabuluculuk ücreti aracını nasıl kullanmalısın?

Anlaşma ya da uyuşmazlık tutarını gir, sonuç alanında asgari ücreti ve dilim dökümünü oku. "Tarifede doğrulanmayan üst tutar" sıfırdan büyükse sonucu alt sınır olarak değerlendir. Çıkan rakamı pazarlıkta başlangıç noktası olarak kullan; gerçek ücreti arabulucuyla yapacağın yazılı sözleşme belirler. hesapo bu aracı yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar.

Kaynaklar

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.7 (arabulucunun ücreti ve masrafları) ve m.18/A (dava şartı olarak arabuluculuk) (mevzuat.gov.tr).
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3 (iş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk) (mevzuat.gov.tr).
• Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı, yıllık Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (adb.adalet.gov.tr).