Ödev Kapağı, Proje ve Tez Kapak Sayfası

Ödev, proje ve tez kapak sayfası aracı, üniversitede teslim edeceğin bir ödevin, dönem projesinin, raporun ya da tezin kapağını hazırlar. Çalışmanın türünü seçersin; üniversiteyi, fakülteyi, bölümü, başlığı, dersi, hazırlayanları ve danışmanı ya da dersi veren öğretim elemanını yazarsın. Araç satırları yazım kılavuzlarının kullandığı sırayla dizer, başlığı büyük harfle ve seçtiğin puntoyla yazar, grupları sayfanın yüksekliğine yayar ve kapağı tek A4 sayfaya sığdırır. Tezlerde dış kapağın yanında iç kapak da hazırlanabilir. Kapak PDF ve Word olarak iner.

Kapağın kesin biçimi her üniversitenin, enstitünün, hatta bazen dersi veren öğretim elemanının istediğine bağlıdır. Lisansüstü tezlerde enstitünün tez yazım kılavuzu bağlayıcıdır; lisans ödevlerinde ise genellikle bölümün ya da dersin yönergesi geçerlidir. Araç bu kılavuzlarda ortak olan düzeni temel alır; kenar boşluklarını, başlık puntosunu ve tarih biçimini değiştirebilirsin.

Kapak sayfası nasıl hazırlanır?

1. Çalışma türünü seç: ödev, proje ödevi, rapor, dönem projesi, bitirme projesi, seminer, yüksek lisans tezi ya da doktora tezi. Tür değişince araç uygun ayarları (tez için cilt paylı kenar, büyük harfli soyadı, iç kapak) kendisi seçer.
2. Üniversiteyi, fakülteyi ya da enstitüyü, bölümü ya da anabilim dalını yaz. Tezlerde istersen bilim dalını da ekle. En üstte "T.C." satırı olup olmayacağını seç.
3. Başlığı ve varsa alt başlığı yaz. Ödevlerde ders kodunu ve adını gir; dönem satırı akademik yıl ve yarıyıldan yazılır.
4. Hazırlayanları adlarıyla ve numaralarıyla ekle; grup çalışmasında sekiz kişiye kadar yazabilirsin.
5. Danışmanı ya da dersi veren öğretim elemanını unvanıyla yaz.
6. Şehri ve tarihi gir, tarih biçimini seç (ay ve yıl, yalnız yıl ya da gün.ay.yıl).
7. Kenar boşluklarını ve başlık puntosunu seç, önizlemeyi kontrol et ve kapağı indir.

Kapakta hangi satırlar hangi sırayla yer alır?

Tez yazım kılavuzlarının çoğu kapağı dört gruba ayırır. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün kılavuzu dış kapağı şu sırayla tarif eder: üniversite logosu, üniversite, enstitü ve anabilim dalı, tezin adı, tezin niteliği (yüksek lisans ya da doktora), hazırlayanın adı soyadı, basım yeri ve yılı. İç kapakta bunlara danışman eklenir. Araç aynı sırayı izler:

Gruplar arasındaki boşluklar sayfanın boş kalan yüksekliğini paylaşır. Araç her grubun yüksekliğini satır sayısından tahmin eder, uzun başlığın kaç satıra bölüneceğini hesaba katar ve kalan alanı yaklaşık üçte bir oranlarla gruplar arasına dağıtır. Tahmin bilerek cömert tutulur; böylece kapak hiçbir zaman ikinci sayfaya taşmaz. Başlık çok uzunsa, hazırlayan sayısı fazlaysa ya da kenar boşlukları çok genişse araç kapağın sığmayabileceğini söyler.

Logo eklenmez. Kılavuzun logo istiyorsa Word dosyasını açıp logoyu en üste ekleyebilirsin; araç başlık satırlarını ortalı yazdığı için logo da aynı eksene oturur.

Başlık kaç punto yazılır?

Kılavuzların çoğu başlığı 14 ile 18 punto arasında, tamamı büyük harf ve kalın yazmayı ister; diğer satırlar 12 puntodur. Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünün kılavuzu da dış kapakta başlığın 14–18 punto, büyük harf ve koyu, diğer yazıların 12 punto olmasını ister. Araçta başlık puntosunu 14, 16, 18 ya da 20 olarak seçebilirsin; varsayılan 16'dır. Başlık iki üç satırı aşıyorsa 14 punto daha dengeli durur.

Başlığı büyük harfe çevirirken araç Türkçe kuralları uygular: "i" harfi "İ", "ı" harfi "I" olur. Böylece "bilişim" kelimesi "BİLİŞİM" olarak yazılır, "BILIŞIM" olmaz.

Kenar boşlukları neden farklı?

Tez sayfalarında sol kenar cilt payı için daha geniştir. Bursa Uludağ ve Ardahan üniversitelerinin kılavuzları sayfalar için sol kenarda 4 cm, üst ve alt kenarda 3 cm, sağ kenarda 2 cm boşluk ister. Ardahan Üniversitesinin kılavuzu dış kapak için ayrıca sol ve sağda 3 cm, üst ve altta 2 cm boşluk verir. Lisans ödevlerinde ise çoğu zaman her yanda 2,5 cm yeterlidir.

Araçta dört seçenek var:

Kılavuzun başka ölçüler veriyorsa "kendim gireceğim" seçeneğiyle milimetre olarak girebilirsin. Kenar boşluğu, satırların ortalandığı ekseni de etkiler: sol kenar sağdan genişse kapaktaki yazılar kâğıdın tam ortasında değil, yazı alanının ortasında durur. Ciltlenince bu ortalama doğru görünür.

Dış kapak ve iç kapak farkı

Tezlerde iki kapak bulunur. Dış kapak ciltte görünen kapaktır; danışman adı genellikle burada yazmaz. İç kapak cildin ilk sayfasıdır ve danışmanı da içerir. Araçta tez türlerinde "iç kapak da olsun" seçeneği açıkken iki sayfa hazırlanır: ilk sayfa dış kapak (danışmansız), ikinci sayfa iç kapak (danışmanlı). Seçenek kapalıyken tek kapak hazırlanır ve danışman o kapağa yazılır.

Ödev ve projelerde tek kapak yeterlidir. Dersi veren öğretim elemanı "Dersi veren" başlığıyla kapağa yazılır.

Kılavuzların çoğu tezlerde soyadının büyük harfle yazılmasını ister ("Ayşe YILMAZ"). Araç tez türlerinde bunu kendiliğinden açar; ödevlerde istersen açabilirsin. Unvanlar (Dr. Öğr. Üyesi, Doç. Dr., Prof. Dr.) yazdığın gibi kalır, yalnız son kelime büyük harfe çevrilir.

Grup ödevlerinde ve projelerde kapak

Grup çalışmasında bütün üyelerin adı ve numarası kapakta yer almalıdır. Araç hazırlayanları alt alta yazar ve başlığı "Hazırlayanlar" olarak çoğullar. Sıralama için yaygın iki yol var: soyadına göre alfabetik ya da katkı sırasına göre. Dersin yönergesi bir sıra belirtmiyorsa alfabetik sıra tartışma çıkarmaz.

Kalabalık gruplarda kapak dolabilir. Altı yedi kişilik bir grupta başlık uzunsa araç boşlukları küçültür; yine de sığmazsa uyarı verir. O durumda başlığı kısaltmayı, alt başlığı kaldırmayı ya da numaraları ayrı bir sayfada vermeyi düşünebilirsin. Bitirme projesi gibi iki üç kişilik çalışmalarda danışman ve varsa ikinci danışman da yazılır; ikinci danışman satırı yalnız doluysa basılır.

Proje başka bir kurumla birlikte yürütüldüyse (bir firma ya da kamu kurumu) bunu kapakta değil, önsözde ya da teşekkür bölümünde belirtmek daha yaygındır.

Teslim etmeden önce kontrol listesi

• Başlık, onay sayfasında ve özetteki başlıkla harfi harfine aynı mı?
• Danışmanın unvanı güncel mi?
• Üniversite ve birim adları resmî adlarıyla mı yazıldı? ("Mühendislik Fakültesi", "Sosyal Bilimler Enstitüsü")
• Tarih, teslim ettiğin ay ve yıl mı? Tezlerde çoğu kılavuz savunma ya da teslim yılını ister.
• Grup ödevinde bütün üyeler ve numaraları yazıldı mı?
• Kapak, çalışmanın geri kalanıyla aynı yazı tipinde mi? Araç kapağı serif bir yazı tipiyle basar; Word dosyasında yazı tipini değiştirebilirsin.

Ödevin kelime sınırı varsa metni kelime sayısı aracıyla kontrol edebilir, kapakla metni birleştirmek için PDF birleştirme aracını kullanabilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Ödev kapağında neler olmalı?

Üniversite, fakülte ve bölüm; ödevin başlığı; dersin kodu ve adı; dönem; hazırlayanın adı ve numarası; dersi veren öğretim elemanı; teslim yeri ve tarihi. Dersin yönergesi başka bir bilgi istiyorsa ekle.

Tez kapağında danışman adı yazılır mı?

Çoğu kılavuzda dış kapakta yazılmaz, iç kapakta yazılır. Araç tez türlerinde bu ayrımı kendisi yapar.

Kapakta logo kullanmak zorunlu mu?

Tez kılavuzlarının bir kısmı üniversite logosunu ister, bir kısmı istemez. Araç logo eklemez; gerekiyorsa Word dosyasına kendin ekleyebilirsin.

Kapak sayfasına sayfa numarası konur mu?

Hayır. Kılavuzlar kapak ve iç kapağa sayfa numarası yazılmamasını ister; araç da numara basmaz.

Başlıkta Türkçe karakterler büyük harfe doğru çevriliyor mu?

Evet. Araç Türkçe büyük harf kurallarını kullanır; "i" harfi "İ" olur.

Kapak hangi kâğıda basılır?

Ödevler normal A4 kâğıda basılır. Tez dış kapağı için bazı enstitüler daha kalın karton ve belirli bir renk ister; bunu enstitünün kılavuzunda bulursun.

Kaynaklar

• Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez / Proje Yazım Kılavuzu (uludag.edu.tr): sayfa kenar boşlukları (sol 4 cm, üst-alt 3 cm, sağ 2 cm), dış ve iç kapak satırlarının sırası, tez adının 14–18 punto büyük harf ve koyu yazılması, kapak örnekleri (Ek 2a, 2b, 3).
• Ardahan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu (ardahan.edu.tr): sayfa kenar boşlukları, dış kapakta sol-sağ 3 cm ve üst-alt 2 cm, başlık 14–18 punto, diğer yazılar 12 punto.
• Üniversitelerin bölüm ve ders yönergeleri (lisans ödev ve proje kapakları).

Üniversite öğrencileri için diğer araçlar üniversite sayfasında.