Genel Anestezi Diş Onam Formu

Bu araç, diş tedavilerinin sedasyon ya da genel anestezi altında yapılacağı durumlar için "Bilgilendirilmiş Onam Formu" hazırlar. Formda diş hekimi ve anestezi hekimi, anestezi türü, planlanan tedaviler, sağlık geçmişi, alerjiler, son yeme / içme saati, işlemin gerekçesi ve yapılışı, olası riskler, alternatifler, tedavi yapılmazsa olabilecekler, işlem öncesi ve sonrası kurallar, hasta beyanı ve imza tablosu yer alır.

Bu yöntem; tedavinin kapsamı, hastanın yaşı, uyumu, kaygı düzeyi ya da tıbbi durumu nedeniyle tercih edilebilir. İki ayrı uzmanlık bir arada çalışır: diş tedavisini diş hekimi, anesteziyi anestezi hekimi uygular. Her biri kendi alanındaki bilgilendirmeden sorumludur. Bu yüzden araç her çıktıda, anestezi için ayrı onam formu gerektiği uyarısını gösterir.

Genel anestezi diş onam formu nasıl hazırlanır?

1. Klinik / sağlık kuruluşu adını yaz.
2. Hasta adı soyadı, T.C. kimlik no, telefon ve form tarihi alanlarını doldur.
3. Hasta küçük ya da kısıtlıysa yasal temsilci alanlarını doldur. Çocuklarda bu form sık kullanılır.
4. Diş hekiminin adı soyadını ve anestezi hekiminin adı soyadını yaz. Anestezi hekiminin adı boşsa araç, anestezi bilgilendirmesini anestezi hekiminin yapacağını hatırlatan uyarı verir.
5. Anestezi / sedasyon türü alanında seçim yap: genel anestezi (varsayılan), orta düzey (bilinçli) sedasyon ya da derin sedasyon.
6. Planlanan tedaviler alanına yapılacak işlemleri yaz. Örnek: "4 dolgu, 2 çekim".
7. Sağlık geçmişi (kalp, astım, diyabet vb.) ve alerjiler alanlarını doldur; yoksa boş bırak, belgede "Yok" yazılır.
8. Son yeme / içme saati alanına saati gir. Bu alan saat seçicidir; işlem günü doldurulur.
9. Hastaya özgü ek riskler ve notlar alanını hekim doldurur.
10. Riskler hastaya anlatıldı kutusunu yalnız anlatımdan sonra işaretle.
11. Formu yazdır, hastaya ya da veliye okut, el yazısı satırını ve imzaları tamamlat.

Formda neler yer alır

• Bilgi tablosu: hasta bilgileri, diş hekimi, anestezi hekimi, anestezi türü, planlanan tedaviler, sağlık geçmişi, alerjiler, son yeme / içme saati.
• 1. Önerilen işlem ve gerekçesi: planlanan tedavilerin seçilen anestezi türü altında yapılmasının önerildiği; bu yöntemin tedavinin kapsamı, hastanın yaşı, uyumu, kaygı düzeyi ya da tıbbi durumu nedeniyle tercih edildiği.
• 2. İşlemin nasıl yapılacağı: anestezinin ya da sedasyonun anestezi hekimince uygulandığı, tedavi boyunca solunum, nabız, tansiyon ve oksijen düzeyinin izlendiği, diş tedavilerini diş hekiminin yaptığı, uyanma süresince gözlem altında kalınacağı; öngörülemeyen bulgular nedeniyle planın değişebileceği (örneğin dolgu yerine çekim) ve bu olasılığın önceden açıklandığı.
• 3. Olası riskler ve komplikasyonlar.
• 4. Size özgü risk faktörleri.
• 5. Alternatifler: lokal anestezi ile koltukta tedavi, farklı derinlikte sedasyon, tedavinin ertelenmesi ya da yapılmaması.
• 6. Tedavi yapılmazsa: ağrı, enfeksiyon, apse ve diş kaybı riskinin sürmesi; tedavi edilmeyen enfeksiyonların çevre dokulara yayılabileceği.
• 7. İşlem öncesi ve sonrası uyulacak kurallar.
• Dipnotlar: Hasta Hakları Yönetmeliği ve 1219 sayılı Kanun dayanağı; anestezi uygulaması için anestezi hekimince ayrıca bilgilendirme yapılacağı ve anestezi onam formu imzalatılacağı.

Genel riskler

Formda yazan riskler genel olarak bilinen durumlardır. Araç hiçbir risk için sıklık ya da oran yazmaz:

• Bulantı, kusma, baş ağrısı, baş dönmesi, uyku hâli.
• Solunum tüpüne bağlı boğaz ağrısı, ses kısıklığı; dudak, dil ya da dişlerde hasar.
• Solunum yolu sorunları, mide içeriğinin akciğere kaçması (aspirasyon).
• Tansiyon ve kalp ritminde değişiklikler.
• İlaçlara alerjik reaksiyon.
• Çok nadiren kalıcı hasar ya da hayati tehlike oluşturan durumlar.
• Uygulanacak diş tedavilerine özgü riskler (çekimde kanama ve şişlik, dolguda hassasiyet vb.).

İşlem öncesi ve sonrası kurallar

Formun 7. bölümü şu kuralları yazar:

• Anestezi hekiminin bildirdiği açlık süresine kesinlikle uyulur; açlık kuralına uyulmazsa işlem güvenlik nedeniyle ertelenir.
• İşleme bir yetişkin refakatçiyle gelinir ve işlem sonrası eve refakatçiyle dönülür.
• İşlem günü araç ve makine kullanılmaz, önemli kararlar ve imza gerektiren işlemler yapılmaz, alkol alınmaz.
• Beklenmeyen ağrı, şişlik, ateş ya da durmayan kanama olursa vakit kaybetmeden kliniğe başvurulur; kontrol randevularına gelinir.

Açlık süresi için formda saat yazılmamıştır. Süreyi anestezi hekimi hastanın yaşına ve durumuna göre bildirir; genel bir kural vermek yanlış yönlendirebilir. Formdaki "son yeme / içme saati" alanı, işlem günü bu kuralın kontrolü için kullanılır.

Hukuki dayanak

Hasta Hakları Yönetmeliği m.15 hastaya müdahalenin kim tarafından, nerede ve nasıl yapılacağını anlatmayı şart koşar (b). Sedasyon ya da genel anestezi altındaki tedavide iki ayrı hekim görev aldığı için formda her ikisinin adı ayrı satırda yazılır. m.15/c diğer seçenekleri, ç muhtemel komplikasyonları, d reddetme durumunda olacakları, e kullanılacak ilaçların önemli özelliklerini, f yaşam tarzı önerilerini kapsar.

m.18'e göre bilgiyi tıbbi müdahaleyi gerçekleştirecek meslek mensubu sözlü olarak verir; acil durumlar dışında makul süre tanınır. Anestezi bilgisini anestezi hekiminin, diş tedavisi bilgisini diş hekiminin vermesi bu hükmün gereğidir. m.26 rıza formunun bilgilendirmeyi yapan ve müdahaleyi gerçekleştirecek meslek mensubunca imzalanmasını ister; formda diş hekimi ve anestezi hekimi için ayrı imza satırları bu yüzden vardır.

m.31, rızanın müdahalenin gerektirdiği zorunlu rutin işlemleri kapsadığını ve organ kaybı ya da işlev yitimi riskinde müdahalenin genişletilebileceğini düzenler. Bu formda genel genişletme maddesi yoktur; bunun yerine planın, örneğin dolgu yerine çekim gibi, değişebileceği ve bu olasılıkların önceden açıklandığı yazılır. Hangi değişikliklerin önceden konuşulduğunu "planlanan tedaviler" ve "ek riskler" alanlarına açıkça yazmak sonradan doğabilecek tartışmayı önler. Hasta küçükse m.24 gereği onamı veli ya da vasi verir.

İmza tablosu

Her satırda tarih ve saat sütunu vardır. Form iki nüsha düzenlenir; biri hasta dosyasına konur, diğeri hastaya ya da yasal temsilcisine verilir.

Örnek form metni

Örnek değerlerle (tedaviler: 4 dolgu, 2 çekim; anestezi: genel anestezi):

1. Önerilen işlem ve gerekçesi Planlanan diş tedavilerinin (4 dolgu, 2 çekim) genel anestezi altında yapılması önerilmiştir. Bu yöntem; tedavinin kapsamı, hastanın yaşı, uyumu, kaygı düzeyi ya da tıbbi durumu nedeniyle tercih edilir. 7. İşlem öncesi ve sonrası uyulacak kurallar • Anestezi hekiminin bildirdiği açlık süresine kesinlikle uyunuz; açlık kuralına uyulmazsa işlem güvenlik nedeniyle ertelenir.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız bu formu imzalatmak: anestezi için anestezi hekiminin kendi formu ayrıca gerekir.
• Anestezi hekimi adını boş bırakmak: araç uyarı verir; formda iki hekimin de adı olmalı.
• Açlık süresini kendi kafasına göre söylemek: süreyi anestezi hekimi bildirir.
• Refakatçi kuralını anlatmamak: hasta işlem sonrası eve tek başına gönderilmez.
• Plan değişikliği olasılığını konuşmamak: dolgu yerine çekim gibi değişiklikler önceden anlatılmalı.

Sonrası

İşlemden sonra hasta uyanma süresince gözlem altında kalır ve refakatçiyle eve döner. Kontrol randevusunda yapılan tedaviler değerlendirilir. Çocuk hastalarda planlı diş tedavileri için pedodonti onam formu, yalnız lokal anestezi yeterliyse lokal anestezi onam formu kullanılabilir. Hasta ya da veli yöntemi kabul etmezse ret yazılı olarak kayda alınır.

Kaynaklar

• Hasta Hakları Yönetmeliği
• 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun

Sıkça sorulan sorular

Genel anestezi altında diş tedavisi için kaç form imzalanır?

En az iki. Bu araçtaki form diş tedavisine onamı kapsar; anestezi uygulaması için anestezi hekiminin kendi onam formu ayrıca imzalatılır. Araç bu uyarıyı her çıktıda gösterir.

Sedasyon ile genel anestezi arasındaki fark nedir?

Formda üç seçenek vardır: orta düzey (bilinçli) sedasyon, derin sedasyon ve genel anestezi. Hangi yöntemin uygun olduğuna ve aralarındaki farka anestezi hekimi karar verir ve sana anlatır.

İşlemden önce ne kadar aç kalmalıyım?

Form açlık süresi için sayı vermez; anestezi hekiminin bildirdiği süreye kesinlikle uyulmasını ister. Kurala uyulmazsa işlem güvenlik nedeniyle ertelenir. Süreyi anestezi hekimine sor.

İşlemden sonra eve tek başıma dönebilir miyim?

Hayır. Formda işleme bir yetişkin refakatçiyle gelinmesi ve eve refakatçiyle dönülmesi yazılıdır. İşlem günü araç ve makine kullanmaman, alkol almaman ve önemli kararlar vermemen de istenir.

Tedavi sırasında plan değişebilir mi?

Evet. Form, önceden öngörülemeyen bulgular nedeniyle planın değişebileceğini (örneğin dolgu yerine çekim) ve bu olasılıkların önceden açıklandığını yazar. Hangi değişikliklerin olabileceğini işlemden önce hekimine sor.

Çocuğum için genel anestezi formunu kim imzalar?

Hasta küçükse onamı veli ya da vasi verir (Hasta Hakları Yönetmeliği m.24). Formdaki yasal temsilci satırı bunun içindir; anestezi hekiminin formunu da veli ya da vasi imzalar.

Genel anestezinin riskleri nelerdir?

Formda bulantı, kusma, boğaz ağrısı, solunum yolu sorunları, aspirasyon, tansiyon ve ritim değişiklikleri, alerjik reaksiyon ve çok nadiren hayati tehlike oluşturan durumlar sayılır. Bu risklerin senin için ne anlama geldiğini anestezi hekimi işlem öncesi değerlendirmede anlatır.