Diş İmplantı Onam Formu

Bu araç, eksik dişlerin yerine çene kemiğine yerleştirilecek dental implant için "Bilgilendirilmiş Onam Formu" hazırlar. Formda uygulama bölgesi, planlanan implant sayısı, alerjiler, sistemik hastalıklar, sürekli kullanılan ilaçlar, işlemin amacı ve aşamaları, beklenen yararlar, olası riskler, hastaya özgü risk faktörleri, alternatifler, işlem yapılmazsa olabilecekler, işlem sonrası talimatlar, hasta beyanı ve imza tablosu bulunur.

İmplant tedavisi aylara yayılan, birden fazla aşaması olan ve sonucu hastanın genel sağlığına ve alışkanlıklarına bağlı bir tedavidir. Form, implantın yerleştirilmesini kapsar; üzerine yapılacak kron, köprü ya da protezin ayrı bir aşama olduğunu açıkça yazar. Böylece hasta, tedavinin hangi adımına onay verdiğini bilir.

Diş implantı onam formu nasıl hazırlanır?

1. Klinik / sağlık kuruluşu adını ve işlemi yapacak hekimin adı soyadını yaz.
2. Hasta adı soyadı, T.C. kimlik no, telefon ve form tarihi alanlarını doldur.
3. Hasta küçük ya da kısıtlıysa yasal temsilci alanlarını doldur.
4. Planlanan implant sayısını adet olarak gir (1 ile 32 arası).
5. Uygulama bölgesi (diş numaraları) alanını doldur. Örnek: "36, 46".
6. Alerjiler, sistemik hastalıklar ve sürekli kullanılan ilaçlar alanlarını doldur. İlaç alanına kan sulandırıcıları da yaz; boş bırakılan alan belgede "Yok" olarak çıkar.
7. Hastanın durumuna göre Sigara kullanıyor, Diyabet hastası, Bisfosfonat, denosumab gibi kemik erimesi ilacı kullanıyor ya da kullandı ve Baş-boyun bölgesine radyoterapi aldı kutularını işaretle.
8. Kemik tozu ya da sinüs yükseltme planlanıyorsa Kemik tozu (greft) ya da sinüs yükseltme planlanıyor kutusunu işaretle.
9. Hastaya özgü ek riskler ve notlar alanını hekim doldurur.
10. Alternatif tedaviler hastaya anlatıldı ve Riskler ve komplikasyonlar hastaya anlatıldı kutularını yalnız anlatımdan sonra işaretle.
11. Formu yazdır, hastaya okut, el yazısı satırını ve imzaları tamamlat.

Formun sekiz bölümü

• 1. Önerilen işlem ve amacı: bölgedeki eksik dişlerin yerine girilen sayıda implant yerleştirileceği; implantın çene kemiğine yerleştirilen ve kemikle kaynaşması (osseointegrasyon) beklenen yapay bir diş kökü olduğu; üst yapının ayrı bir aşama olduğu.
• 2. İşlemin nasıl yapılacağı ve süresi: lokal anestezi; diş etinin açılması, kemikte yuva hazırlanması, implantın yerleştirilmesi ve gerekirse dikiş; kaynaşma için birkaç ay beklenebileceği ve protez aşamasına ne zaman geçileceğini hekimin belirleyeceği. Greft kutusu işaretliyse ek işlemlerin ayrıca anlatıldığı, işaretli değilse kemik yetersiz bulunursa hastaya ayrıca bilgi verileceği yazılır.
• 3. Beklenen yararlar: çiğneme ve konuşmanın desteklenmesi, eksik bölgenin estetik olarak tamamlanması, köprüde olduğu gibi komşu sağlam dişlerin kesilmesine gerek kalmaması.
• 4. Olası riskler ve komplikasyonlar.
• 5. Size özgü risk faktörleri.
• 6. Alternatif tedaviler: komşu dişlerden destek alan sabit köprü, hareketli bölümlü ya da tam protez, boşluğun tedavi edilmeden bırakılması.
• 7. İşlem yapılmazsa: komşu dişlerin kayabileceği, karşı çenedeki dişin uzayabileceği, çiğnemenin zorlaşabileceği ve çekim bölgesinde kemik erimesinin sürebileceği; bunların ileride yapılacak tedavileri zorlaştırabileceği.
• 8. İşlem sonrası dikkat edilecekler: yazılı ve sözlü talimatlara ve ilaçlara uyma; iyileşme döneminde sigara ve alkol kullanmama, ağız hijyeni; kontrol randevuları ve beklenmeyen ağrı, şişlik, ateş ya da kanamada başvuru; implantın uzun ömrünün düzenli kontrol ve günlük bakıma bağlı olduğu.

İmplant tedavisinin genel riskleri

Formda yazan riskler genel olarak bilinen komplikasyonlardır. Araç hiçbir risk için başarı ya da komplikasyon oranı yazmaz:

• İşlem sonrası birkaç gün süren ağrı, şişlik, morarma ve sızıntı şeklinde kanama.
• Yara yerinde enfeksiyon; dikişlerin açılması.
• İmplantın kemikle kaynaşmaması ya da sonradan sallanması; implantın çıkarılması ve işlemin tekrarlanması gerekebilir.
• Alt çenede sinire yakın çalışıldığında dudak, çene, dil ya da diş etinde uyuşma, karıncalanma; çoğunlukla geçici, nadiren kalıcı.
• Üst çenede sinüs boşluğuna açılma ve sinüzit.
• Komşu dişlerde ya da dolgularda hasar.
• Uzun dönemde implant çevresinde diş eti ve kemik iltihabı (periimplantit), kemik kaybı.
• Vida, ara parça ya da protezde gevşeme, kırılma; estetik beklentinin tam karşılanamaması.
• Lokal anesteziye bağlı riskler.

Kişisel risk anahtarları forma şu maddeleri ekler:

Hukuki dayanak

Hasta Hakları Yönetmeliği m.15 bilgilendirmenin kapsamını sayar: müdahalenin kim tarafından, nerede ve nasıl yapılacağı ile tahmini süresi (b), diğer seçenekler ve bunların fayda ve riskleri (c), muhtemel komplikasyonlar (ç), reddetme durumunda olacaklar (d), kullanılacak ilaçlar (e), yaşam tarzı önerileri (f) ve tıbbi yardıma ulaşma (g). İmplant formundaki köprü ve protez alternatifleri (c), sigara ve alkol uyarısı (f) bu bentlere karşılık gelir.

m.18'e göre bilgiyi işlemi yapacak hekim sözlü ve anlaşılır biçimde verir; acil durumlar dışında makul süre tanınır. İmplant planlı bir tedavi olduğu için hastanın düşünmesine, ikinci görüş almasına ve ücret bilgisi istemesine zaman vardır. m.31 rızanın zorunlu rutin işlemleri kapsadığını ve organ kaybı ya da işlev yitimi riskinde müdahalenin rıza aranmadan genişletilebileceğini düzenler; formdaki genişletme maddesi buna dayanır. Bununla birlikte greft ya da sinüs yükseltme gibi önceden bilinen ek işlemler genişletme sayılmaz; bunlar baştan anlatılmalı ve kutusu işaretlenmelidir.

1219 sayılı Kanun m.70 büyük cerrahi ameliyelerde muvafakatin yazılı olmasını ister. m.26 formun iki nüsha imzalanmasını ve bilgilendiren meslek mensubunca da imzalanmasını öngörür.

İmza ve saklama

İmza tablosunda hasta, yasal temsilci, bilgilendirmeyi yapan ve işlemi gerçekleştirecek hekim, gerekirse tanık ve tercüman satırları vardır. Her satıra tarih ve saat yazılır. Bir nüsha hasta dosyasına konur, diğeri hastaya verilir.

Örnek form metni

Örnek değerlerle (bölge: 36, 46; implant sayısı: 2; greft işaretli değil):

1. Önerilen işlem ve amacı 36, 46 bölgesindeki eksik diş(ler)in yerine 2 adet dental implant yerleştirilmesi planlanmıştır. İmplant, çene kemiğine yerleştirilen ve kemikle kaynaşması (osseointegrasyon) beklenen yapay bir diş köküdür. Üzerine yapılacak kron, köprü ya da protez ayrı bir tedavi aşamasıdır. 2. İşlemin nasıl yapılacağı ve süresi Kemik miktarı işlem sırasında yetersiz bulunursa kemik tozu (greft) gibi ek işlemler gerekebilir; bu durumda size ayrıca bilgi verilir.

Sık yapılan hatalar

• Üst yapıyı bu formla kapsamak: kron, köprü ya da protez ayrı bir aşamadır; gerekiyorsa protetik protez onam formu ayrıca kullanılır.
• Greft planını kutuya işlememek: planlı ek işlemler baştan anlatılmalı.
• Antirezorptif ilaç öyküsünü sormamak: form "kullanıyor ya da kullandı" diye sorar; geçmişteki kullanım da önemlidir.
• Bekleme süresi için kesin tarih vermek: form süreyi hekimin belirleyeceğini yazar.
• Alternatifleri konuşmadan imzalatmak: araç bu durumda uyarı verir.

Sonrası

Kaynaşma süresinden sonra hekim protez aşamasına geçer. Hasta kontrol randevularına gelir ve günlük bakımı sürdürür. İmplant yerine köprü ya da protez seçilirse ilgili onam formu kullanılır. Çekim ve implant aynı planda yer alıyorsa çekim için diş çekimi onam formu ayrıca imzalatılabilir. Hasta implantı kabul etmezse ret tedaviyi ret beyanı ile kayda alınabilir.

Kaynaklar

• Hasta Hakları Yönetmeliği
• 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun
• Türk Dişhekimleri Birliği Genel Onam Formu

Sıkça sorulan sorular

İmplant onam formu üstteki dişi de kapsar mı?

Hayır. Form, implantın yerleştirilmesini kapsar ve üzerine yapılacak kron, köprü ya da protezin ayrı bir tedavi aşaması olduğunu yazar. Üst yapı için ayrıca bilgilendirme yapılır.

İmplant kemikle ne kadar sürede kaynaşır?

Form kesin süre vermez; kaynaşma için birkaç ay beklemek gerekebileceğini ve bekleme süresini hekimin belirleyeceğini yazar. Süre kemik durumuna ve uygulanan yönteme göre değişir.

Sigara içiyorsam implant yapılabilir mi?

Form sigaranın yara iyileşmesini geciktirebileceğini ve implantın başarısızlık riskini artırabileceğini yazar. İmplantın yapılıp yapılmayacağına hekimin karar verir; iyileşme döneminde sigara kullanılmaması önerilir.

Kemik erimesi ilacı kullandım, implant olabilir miyim?

Bisfosfonat ya da denosumab gibi ilaçlar ilaca bağlı çene kemiği nekrozu riski taşır. Araç bu durumda değerlendirme yapılmasını ve gerekirse ilacı yazan hekimin görüşünün alınmasını önerir. Kararı hekimin verir.

Kemik tozu (greft) neden gerekir?

Form, kemik miktarı ya da kalitesi yetersizse greft, membran ya da sinüs tabanının yükseltilmesi gibi ek işlemler gerekebileceğini yazar. Bu işlemler planlanıyorsa kutusu işaretlenir ve sana önceden anlatılır.

İmplant tutmazsa ne olur?

Formda implantın kemikle kaynaşmayabileceği ya da sonradan sallanabileceği, bu durumda çıkarılması ve işlemin tekrarlanması gerekebileceği yazılıdır. Araç bu riskin sıklığını yazmaz; senin durumundaki etkenleri hekimin anlatır.

İmplant yerine başka seçenek var mı?

Formda komşu dişlerden destek alan sabit köprü, hareketli bölümlü ya da tam protez ve boşluğun tedavi edilmeden bırakılması alternatif olarak yazılıdır. Hangisinin sana uygun olduğunu hekiminle konuşursun.