Eurobond Hesaplama

Döviz cinsinden nominal değeri, yıllık kupon oranını, piyasa getirisini, vadeyi ve döviz kurunu yazdığında araç sana eurobondun hem döviz hem TL cinsinden bugünkü fiyatını ve yıllık kupon gelirini verir. Aşağıda fiyatın nasıl hesaplandığını, kurun sonuca nasıl yansıdığını, örnek hesapları ve dikkat etmen gereken noktaları anlattım.

Eurobond nedir?

Eurobond, devletlerin, bankaların veya şirketlerin kendi ülkeleri dışındaki yatırımcılardan, genellikle döviz (çoğunlukla ABD doları veya euro) cinsinden borçlanmak için çıkardığı uzun vadeli bir tahvildir. Vadesi çoğunlukla 5 ila 30 yıl arasında değişir ve belli dönemlerde kupon (faiz) öder. Ödemeler döviz cinsinden olduğu için, yerel paranın değer kaybettiği dönemlerde yatırımcının reel getirisini korumaya yardımcı olabilir. Adındaki "euro" öneki para birimini anlatmaz; ihracın ihraççı ülkenin dışında yapıldığını gösterir.

Eurobondu yurt içi tahvilden ayıran temel şey para birimi ve yatırımcı tabanıdır. Yurt içi tahvil TL cinsindendir ve kuponunu TL öder; eurobondun nominali de kuponu da dövizdir. Fiyatlama mantığı aynı olduğu için formülün çekirdeğini tahvil fiyatı hesaplama rehberinde de bulabilirsin.

Eurobond fiyatı nasıl hesaplanır?

Eurobond da bir tahvildir. Fiyatı, döviz cinsinden nakit akışlarını piyasa getirisiyle bugüne indirgeyerek bulunur:

Fiyat (döviz) = Σ Kupon/(1+y)^t + Nominal/(1+y)^n
Kupon = Nominal × kupon oranı,  y = yıllık piyasa getirisi
Fiyat (TL) = Fiyat (döviz) × güncel kur

Hesap adım adım şöyle ilerler:

1. Döviz cinsinden yıllık kuponu bul: nominal × kupon oranı.
2. Piyasa getirisini (y) ondalığa çevir; yüzde 6 için 0,06.
3. Kuponların bugünkü değerini hesapla: Kupon × [1 − (1+y)^−n] / y.
4. Nominalin bugünkü değerini hesapla: Nominal / (1+y)^n.
5. İkisini topla; döviz cinsinden fiyat budur.
6. Fiyatı ve kuponu yazdığın döviz kuruyla çarparak TL karşılığına çevir.

Kur, aracın hesapladığı döviz fiyatını etkilemez; yalnızca TL karşılığını belirler. Kuru sen girersin, araç güncel kuru kendiliğinden çekmez. Piyasa getirisini sıfır girersen fiyat, kuponların toplamı ile nominalin toplamına eşit olur.

Örnek eurobond hesaplama

Varsayımsal bir örnek alalım: nominal değeri 1.000 dolar, yıllık kupon oranı yüzde 7, piyasa getirisi yüzde 6 olan 5 yıl vadeli bir eurobond; kur 1 dolar = 41 TL olsun:

Kupon = 1.000 × %7 = 70 $/yıl
Fiyat (döviz) = 70 × [1 − (1,06)⁻⁵] / 0,06 + 1.000 / (1,06)⁵ ≈ 1.042,12 $
Fiyat (TL) = 1.042,12 × 41 ≈ 42.727,07 TL
Yıllık kupon = 70 $ (≈ 2.870 TL)

Kupon oranı (yüzde 7) piyasa getirisinden (yüzde 6) yüksek olduğu için eurobond nominalin üstünde, yaklaşık 1.042,12 dolardan (primli) fiyatlanır. TL karşılığı ise seçtiğin kura bağlıdır.

İkinci varsayımsal örnek, getiri yükseldiğinde ne olduğunu ve kurun etkisini gösteriyor. Aynı eurobondda piyasa getirisi yüzde 8'e çıkarsa:

Fiyat (döviz) = 70 × [1 − (1,08)⁻⁵] / 0,08 + 1.000 / (1,08)⁵ ≈ 960,07 $
Kur 41 TL iken: 960,07 × 41 ≈ 39.362,99 TL
Kur 45 TL iken: 960,07 × 45 ≈ 43.203,28 TL

Getiri yükselince döviz fiyatı nominalin altına indi (iskontolu). Kurdaki yaklaşık yüzde 9,8'lik artış da aynı dolar fiyatının TL değerini aynı oranda büyüttü. Fiyat ile getiri ters yönde hareket eder; kur yalnızca TL gösterimini değiştirir.

Eurobond yatırımında döviz etkisi

Eurobondun getirisi iki parçadan oluşur: döviz cinsinden kupon ve fiyat getirisi, bir de kur hareketi. Dolar bazında sabit kupon alırsın. Bunu TL'ye çevirdiğinde kur arttıkça getirin artar, kur düşerse azalır. Bu yüzden TL getiriyi değerlendirirken kur riskini de hesaba katman gerekir. Döviz tutarlarını çevirmek için döviz çevirici aracını, enflasyon ve kur etkisini ayırıp gerçek kazancı görmek için reel getiri hesaplama sayfasını kullanabilirsin.

Eurobond türleri ve varyantları

Devlet eurobondu

Hazinenin döviz cinsinden ihraç ettiği tahvillerdir. Getiri, ülkenin kredi riski primini de yansıtır. Risk algısı arttıkça piyasa getirisi yükselir, fiyat düşer.

Özel sektör ve banka eurobondu

Bankalar ve şirketler de yurt dışından döviz cinsinden borçlanır. Bu kâğıtlarda ihraççının kredi kalitesi fiyatı doğrudan etkiler. Aynı vadede devlet kâğıdından daha yüksek getiri istenmesinin nedeni bu ek risktir.

Yarıyıllık kuponlu eurobond

Araç yılda tek kupon varsayar. USD eurobondlar çoğunlukla 6 ayda bir kupon öder. Gerçek fiyatı bulmak için kupon ve getiri ikiye bölünüp dönem sayısı iki katına çıkarılır; sonuç aracınkinden biraz farklı çıkar. Bu yüzden aracın verdiği değeri yaklaşık değer olarak oku.

Eurobond ile tahvil, bono ve repo farkı

Vadesi bir yıldan kısa borçlanma araçları için bono hesaplama, kısa vadeli geri alım anlaşmaları için repo hesaplama araçlarına bak. Eurobond uzun vadeli ve döviz cinsinden olduğu için kur ve ülke riskini birlikte taşır.

Eurobond fiyatını etkileyen faktörler

Eurobond fiyatını kupon ve vadenin yanında başka etkenler de belirler. Küresel faizler yükseldiğinde aynı kuponlu eurobondun piyasa getirisi artar ve fiyatı düşer. İhraççı ülkenin ya da şirketin kredi notu düştüğünde risk primi artar, getiri yükselir, fiyat geriler. Vade uzadıkça faiz değişimine duyarlılık da artar: aynı getiri artışında 10 yıl vadeli eurobond, 2 yıl vadeli olana göre daha çok değer kaybeder. Likiditeye de bakmak gerekir; az işlem gören kâğıtlarda alış ile satış fiyatı arasındaki fark büyür.

Eurobond alırken hangi adımları izlemelisin?

1. İhraççıyı ve ihraç belgesindeki kuponu, vadeyi ve ödeme sıklığını belirle.
2. Aracı kurumundan güncel getiriyi (YTM) ve kuru öğren.
3. Bu değerleri hesaplayıcıya girip döviz ve TL fiyatını gör.
4. Fiyatı aracı kurumun kotasyonuyla karşılaştır; büyük fark varsa nedenini sor.
5. Stopaj, komisyon ve saklama masraflarını net getiri hesabına ekle.
6. Kur ve faiz değişimi için farklı senaryolar deneyip riskini ölç.

Eurobond hesabında sık yapılan hatalar

• Kur etkisini unutup yalnızca döviz getirisine bakmak; TL bazlı getiri kura bağlıdır.
• Güncel olmayan bir kur girmek; kur eskiyse TL karşılığı da yanıltır.
• Kupon oranını piyasa getirisi sanmak; kupon sabittir, getiri değişir.
• Yarıyıllık kuponu yıllık varsayımla tam eşdeğer saymak.
• Stopaj, komisyon ve saklama masraflarını hesaba katmamak.
• Ülke ve ihraççı kredi riskini göz ardı etmek.

Eurobond ile yurt içi tahvil karşılaştırması

İki kâğıdı kıyaslarken getirileri aynı para biriminde ifade et. TL tahvilin getirisi TL cinsindendir ve enflasyon ile kur riskini içinde taşır. Eurobondun getirisi dövizdir; TL'ye çevrildiğinde kur değişimi de eklenir. Örneğin yüzde 7 getirili bir dolar eurobond, kur sabit kalırsa TL bazında da yaklaşık yüzde 7 kazandırır; kur yükselirse kazanç artar, düşerse azalır. Bu yüzden iki yatırımı doğrudan karşılaştırmak zordur. Daha adil bir kıyas için beklediğin kur yolunu ve vergi etkisini senaryo olarak ekle.

Sıkça sorulan sorular

Eurobond neden döviz cinsinden ihraç edilir?

Uluslararası yatırımcılara ulaşmak ve döviz cinsinden borçlanmak için. Yatırımcı da düzenli döviz kuponu aldığı için yerel para değer kaybettiğinde korunmuş olur.

Kur değişince fiyat nasıl etkilenir?

Döviz fiyatı aynı kalsa bile TL karşılığı güncel kurla doğru orantılı değişir. Kur yükselince aynı eurobondun TL değeri artar.

Eurobond fiyatı neden nominalden farklıdır?

Sabit kupon ile piyasa getirisi farklı olduğunda fiyat primli ya da iskontolu oluşur. Getiri kuponun üstündeyse fiyat nominalin altında, altındaysa üstünde kalır.

Eurobond kuponları yılda kaç kez ödenir?

Çoğu USD eurobond kuponu 6 ayda bir öder; bazı ihraçlarda yıllık ödeme de görülür. Kupon sıklığı ihraç belgesinde yazar.

Eurobond yatırımının başlıca riskleri nelerdir?

Faiz riski (getiri artınca fiyat düşer), kur riski, ihraççı kredi riski ve likidite riski öne çıkar. Vadeden önce satarsan piyasa fiyatı nominalden farklı olabilir.

Eurobond getirisi vergilendirilir mi?

Kupon ve değer artışı gelirleri için stopaj ya da vergi uygulanabilir; oranlar zamanla değişir. Güncel durum için GİB duyurularına ya da aracı kurumuna başvur.

Eurobond vade sonunda nasıl ödenir?

Vade sonunda nominal değer ve son kupon, ihraç para birimiyle ödenir. Yatırımcı bu tutarı döviz hesabına alır ve isterse güncel kurdan TL'ye çevirir. Bu yüzden TL bazlı kazancını vade günündeki kur belirler.

Eurobond hesaplayıcısını nasıl kullanırım?

Araca döviz cinsinden nominal değeri, kupon oranını, piyasa getirisini, vadeyi ve güncel kuru gir; döviz fiyatı, TL karşılığı ve yıllık kupon geliri ekrana gelir. Getiriyi ve kuru değiştirerek farklı senaryoları karşılaştırabilirsin. Farklı kur ve getiri durumlarında nakit akışını değerlendirmek için net bugünkü değer hesaplama aracını da kullanabilirsin.