Repo Hesaplama

Repo (geri alım vaadiyle satış) işleminden elde edeceğin brüt getiriyi, stopajı, net getiriyi ve vade sonundaki geri alım tutarını bu araçla hesaplarsın. Anaparayı, yıllık repo faiz oranını, vade gününü ve stopaj oranını girmen yeterli. Gecelik, haftalık ya da aylık repo getirisi aynı ekranda çıkar.

Repo nedir?

Repo (repurchase agreement), bir menkul kıymetin (genellikle devlet tahvili ya da hazine bonosu) belli bir vadede, önceden belirlenen fiyattan geri alınması taahhüdüyle satılmasıdır. Taraflardan biri kısa vadeli fon ihtiyacını karşılar, öteki kısa vadede sabit bir faizle para kazanır. Vade genellikle gecelikten birkaç haftaya kadar kısadır.

Aynı işlem iki tarafın bakış açısına göre farklı adlandırılır. Menkul kıymeti satıp fon bulan taraf için repo, menkul kıymeti alıp fon sağlayan taraf için ters repodur. Bankaların bireysel müşterilere sunduğu ürünlerde müşteri çoğunlukla fon sağlayan taraftır ve elde ettiği getiri faiz benzeri bir kazançtır. Bu aracın hesabı, fon sağlayan yatırımcı açısından yapılan getiri hesabıdır.

Repo getirisi nasıl hesaplanır? Adım adım

1. İşleme koyacağın anaparayı belirle.
2. Kurumun teklif ettiği yıllık repo faiz oranını öğren.
3. Vade gün sayısını yaz (gecelik için 1 gün, bir hafta için 7 gün).
4. Brüt getiriyi hesapla: anapara × yıllık oran × gün / 365.
5. Güncel stopaj oranını resmî kaynaktan öğren ve brüt getiriye uygula.
6. Brüt getiriden stopajı çıkararak net getiriyi, bunu anaparaya ekleyerek vade sonu geri alım tutarını bul.

Repo getirisi formülü

Brüt getiri     = Anapara × (Yıllık oran / 100) × (Gün / 365)
Stopaj          = Brüt getiri × (Stopaj oranı / 100)
Net getiri      = Brüt getiri − Stopaj
Geri alım tutarı = Anapara + Net getiri

Formül basit faiz mantığıyla çalışır ve yılı 365 gün sayar. Faiz oranı yıllık ifade edilse de işlem birkaç gün sürdüğü için getiri, oranın gün/365 kadarlık kısmı olur. Gecelik bir işlemde yıllık oranın 365'te biri kazanılır.

Örnek repo getirisi hesaplaması

Aşağıdaki sayılar varsayımsaldır; güncel repo faizini ya da stopajı yansıtmaz. 100.000 TL anapara, yıllık yüzde 45 repo faizi, 7 gün vade ve yüzde 15 stopaj alalım:

Brüt getiri      = 100.000 × 0,45 × 7/365 = 863,01 TL
Stopaj           = 863,01 × 0,15 = 129,45 TL
Net getiri       = 733,56 TL
Geri alım tutarı = 100.733,56 TL

Gecelik (1 günlük) işlemde 500.000 TL ve aynı oran/stopajla:

Brüt getiri      = 500.000 × 0,45 × 1/365 = 616,44 TL
Stopaj           = 92,47 TL
Net getiri       = 523,97 TL
Geri alım tutarı = 500.523,97 TL

Bir aylık işlemde 1.000.000 TL, yıllık yüzde 40, 30 gün ve yüzde 15 stopajla brüt getiri 32.876,71 TL, stopaj 4.931,51 TL, net getiri 27.945,21 TL olur; geri alım tutarı 1.027.945,21 TL'dir.

Gecelik repo ile vadeli repo farkı

Gecelik repoda para bir iş günü bağlı kalır ve ertesi gün serbest kalır. Oran genellikle piyasadaki kısa vadeli fon maliyetine yakındır. Vadeli repoda para daha uzun süre bağlanır ve vade sonundaki faiz baştan kesin olarak bilinir. Bu hesapta iki tür arasındaki tek fark gün sayısıdır. Gerçek uygulamada oranlar vadeye göre değişebileceği için aynı anaparayı farklı vadelerde araçla karşılaştırman işine yarar.

Repo getirisini yıllıklandırarak karşılaştırma

Kısa vadeli getirinin yıllık karşılığını bulmak için net getiriyi anaparaya bölüp 365/gün ile çarpabilirsin. Böylece 7 günlük repoyu 91 günlük mevduatla aynı ölçekte kıyaslarsın. Yalnız kısa vadeli işlemi aynı getiriyle yenileyebileceğin varsayımı faiz değişince geçersiz kalabilir. Bileşik etkiyi görmek için bileşik faiz aracını kullan.

Repo stopajı nedir?

Repo gelirinden vergi mevzuatı gereği gelir vergisi stopajı kesilebilir. Stopaj oranı repo türüne (bankalar arası, borsa repo pazarı, müşteri repo), yatırımcı tipine ve dönemin mevzuatına göre değişir. Bu yüzden araçta stopaj oranı hazır yüklü gelmez, senin girdiğin bir alandır. Güncel oranı kurumundan ya da GİB duyurularından öğren. Kesinti kaynağında yapıldığı için hesabına net getiri aktarılır.

Repo ile mevduat arasındaki farklar

• Repo menkul kıymet teminatlı bir işlemdir. Mevduat ise doğrudan banka yükümlülüğüdür ve belli bir tutara kadar TMSF güvencesindedir. Repo işlemleri için mevduat sigortası kapsamını ayrıca kontrol etmen gerekir.
• Repo vadeleri genellikle çok kısadır (gecelikten haftalığa); mevduat vadeleri çoğu zaman daha uzundur.
• Stopaj oranları ve vergilendirme kuralları farklı olabilir.
• Repo oranı piyasa faizlerine daha duyarlıdır.

İki ürünü net getiri üzerinden karşılaştırmak için vadeli mevduat faizi aracında aynı gün ve oranlarla hesap yapabilirsin. Enflasyona göre gerçek getirini görmek için reel getiri aracına da bak.

Repoda dikkat edilecek riskler

Repoda getiri önceden bellidir, ama kurum ve teminat riski tamamen ortadan kalkmaz. Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmezse teminat olarak verilen menkul kıymet devreye girer. Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı ve Takasbank gibi merkezî karşı taraf yapılarında risk, takas ve teminat düzenleriyle yönetilir. Bankana ya da aracı kurumuna işlemin hangi yapıda olduğunu, teminatın ne olduğunu ve yatırımcı koruma kapsamını sor.

Repo hesaplarken sık yapılan hatalar

• Yıllık oranı vade getirisi sanmak. 7 günlük işlemde yıllık yüzde 45 oran, getirinin yüzde 45 olduğu anlamına gelmez.
• Vadeyi yıl yerine gün olarak çarpmak. Sürenin gün/365 ile yıla çevrilmesi gerekir.
• Brüt getiriyi net saymak. Hesabına stopaj düşüldükten sonraki tutar geçer.
• Hafta sonu ve tatilleri hesaba katmamak. Vade tatile denk gelirse takvim günü sayısı değişebilir; kurumun valör uygulamasına bak.
• Stopaj oranını sabit varsaymak. Oran değişebilir.
• Repo oranını mevduat oranıyla doğrudan kıyaslamak. Vade, teminat ve vergi kuralları farklıdır.

Repo işlemi nasıl yapılır?

Bireysel yatırımcılar repoya genellikle bankalar ya da aracı kurumlar üzerinden girer. Kurum belli bir menkul kıymet portföyünü senin adına, belli bir vade için geri alım taahhüdüyle satar. Alım ve geri satım fiyatları baştan bellidir. Vade sonunda anapara ve faiz otomatik olarak hesabına geçer. İşlemden önce vadeyi, faiz oranını, stopaj uygulamasını, en düşük tutarı ve erken bozma koşullarını kurumundan öğren. Bazı kurumlar gecelik repoyu otomatik yenileme seçeneğiyle sunar. Bu durumda oran her gün değişebilir ve getiriyi tek bir oranla hesaplamak seni yanıltır.

Kurumsal tarafta Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı ve TCMB'nin açık piyasa işlemleri kısa vadeli fonlamanın temel araçlarıdır. TCMB'nin bir hafta vadeli repo ihale faizi ülkenin politika faizi olarak izlenir. Bireysel repo oranlarının neden bu seviyenin çevresinde dolaştığını bu ilişki açıklar. Güncel politika faizini TCMB internet sitesinden kontrol edebilirsin.

Repo getirisi hangi durumlarda düşer veya yükselir?

Repo oranları kısa vadeli piyasa faizlerine bağlıdır. TCMB politika faizindeki değişiklikler, bankacılık sistemindeki likidite durumu ve piyasa beklentileri bu yüzden oranları doğrudan etkiler. Ay sonu, vergi ödeme dönemleri ya da bayram öncesi gibi nakit ihtiyacının arttığı günlerde gecelik oranlar yükselebilir, likidite bollaşınca düşebilir. Bir günün oranını yıl boyu geçerli saymak bu yüzden yanlıştır. Getiriyi planlarken oranın günlük değiştiğini varsay ve aracı farklı senaryolarla çalıştır: oranı birkaç puan düşürüp yükselterek net getirinin ne kadar oynadığını görebilirsin. Anapara büyüdükçe oran farkının TL karşılığı da büyür; örneğin 1.000.000 TL için 7 günde bir puanlık yıllık oran farkı yaklaşık 192 TL brüt getiri farkı yaratır.

Repo getirisini yıllık net orana çevirme

Net getiriyi anaparaya böl, 365 ile çarp ve vade gününe böl. Örneğin 100.000 TL için 7 günlük 733,56 TL net getiri, yüzde 0,73356 vade getirisi eder; yıllıklandırınca yaklaşık yüzde 38,25 bulunur. Bu değer, yüzde 15 stopajla yüzde 45 brüt oranın net karşılığıdır.

Sıkça sorulan sorular

Repo nedir, nasıl kazanç sağlar?

Repo, menkul kıymetin geri alım taahhüdüyle satılmasıdır. Fon sağlayan taraf vade sonunda anaparayı ve önceden belirlenen faizi alır.

Repo getirisi nasıl hesaplanır?

Brüt getiri anapara × yıllık oran × gün / 365 formülüyle bulunur; stopaj düşülünce net getiri kalır.

Repo ile ters repo arasındaki fark nedir?

İkisi aynı işlemin iki yüzüdür. Menkul kıymeti satıp fon bulan taraf repo, menkul kıymeti alıp fon sağlayan taraf ters repo yapar. Bu araç fon sağlayan tarafın getirisini hesaplar.

Repo faiz oranını nereden öğrenebilirim?

Bankandan, aracı kurumundan ya da Borsa İstanbul repo pazarı verilerinden öğrenebilirsin. Politika faizi ve piyasa göstergeleri için TCMB internet sitesine bak.

Repo gelirinden stopaj kesilir mi?

Kesinti repo türüne ve yatırımcı tipine göre değişir. Güncel oran ve uygulama için kurumundan ya da GİB duyurularından teyit et.

Repo mevduat gibi güvenceli midir?

Mevduat TMSF güvencesindedir. Repo ise menkul kıymet teminatlı bir işlemdir ve güvence kapsamı farklı olabilir; bunu işlemden önce kurumdan öğren.

Repo aracını nasıl kullanırım?

Anaparayı, kurumun teklif ettiği yıllık repo oranını, vade gününü ve güncel stopaj oranını gir. Araç brüt getiriyi, stopajı, net getiriyi ve vade sonunda alacağın toplam tutarı gösterir. Farklı vade ve oranları deneyerek teklifleri karşılaştırabilirsin.