Vasi Tayini Dilekçesi

Bu araç, bir yakının için sulh hukuk mahkemesinden vasi ya da kayyım atanmasını istediğin dilekçeyi hazırlar. Talep türünü seçersin (küçük, akıl hastalığı, savurganlık, kişinin kendi isteği, temsil kayyımı, yönetim kayyımı); araç türe göre doğru kanun maddesini, gerekçe cümlesini ve istem bölümünü yazar.

Vasi, kendi işlerini göremeyen bir kişinin kişisel ve malvarlığı işlerinde onu temsil eden kişidir. Velâyet altında olmayan küçükler, akıl hastalığı ya da zayıflığı nedeniyle işlerini göremeyenler, savurganlığı ya da bağımlılığı yüzünden kendisini veya ailesini yoksulluğa sürükleyenler için vasi atanır. Bazen tam vesayet gerekmez; yalnız belirli bir iş ya da malvarlığının yönetimi için kayyım atanması yeter.

Vasi tayini dilekçesi nasıl hazırlanır?

1. Sulh hukuk mahkemesi alanına vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerini yaz ("Konya" ya da "Selçuklu 1. Sulh Hukuk"). Senin değil, onun yerleşim yeri esastır (TMK m.411).
2. Kendi bilgilerini doldur; dilekçede "Talep Eden" olarak görünürsün.
3. Talep türü alanından durumu seç. Seçim; dilekçenin başlığını, gerekçe cümlesini, dayanağını ve istemini değiştirir.
4. Kişinin adı soyadı, T.C. kimlik no, doğum tarihi ve yerleşim yeri alanlarını doldur.
5. Kişinin sana yakınlığı alanına "annem", "babam", "kardeşim", "eşim" gibi yaz; açıklama "… doğumlu …, benim annem olur" diye başlar.
6. Vasi / kayyım adayı alanına önerdiğin kişiyi yaz. Boş bırakırsan kendini aday göstermiş olursun; metne "(talep eden)" notuyla adın yazılır.
7. Olaylar ve gerekçe alanına kişinin durumunu, ne zamandan beri böyle olduğunu ve hangi işlerin aksadığını somut örneklerle yaz.
8. Akıl hastalığı türünü seçtiysen Resmî sağlık kurulu raporu var kutusunu işaretle (rapor varsa). İşaretlediğinde açıklamaya raporun ekte olduğu cümlesi, delillere de rapor eklenir.

Araç sonuçta talep türünü, ilgili kişiyi, dayanağı ve uyarıları gösterir. Gerekçe boşsa "Olayları ve kişinin durumunu açıklayan gerekçeyi yazın" uyarısı çıkar.

Talep türleri ve dayanakları

Kayyım türlerinden birini seçersen belgenin başlığı "Kayyım Atanması Talep Dilekçesi" olur ve kişi "Kayyım Atanacak Kişi" diye gösterilir. Diğer türlerde başlık "Vasi Atanması Talep Dilekçesi"dir. Araç tüm türlerde hukuki sebeplere HMK m.382/2-b-19'u da ekler; vesayetle ilgili işler çekişmesiz yargı işidir.

Kayyım, vesayetten daha dar bir tedbirdir. Örneğin yurt dışındaki bir yakının için yalnız tek bir tapu işlemi yapılacaksa, temsil kayyımı tam kısıtlamaya göre daha orantılı bir yol olabilir.

Sağlık raporu ve kişinin dinlenmesi

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir (TMK m.409/2). Rapor elinde yoksa dilekçe yine verilebilir; mahkemeden kişinin hastaneye sevk edilmesini istersin. Araç bu durumda "Resmî sağlık kurulu raporu var" kutusu işaretli değilse uyarıların en başına bunu yazar.

Savurganlık, bağımlılık, kötü yönetim ve kendi isteğiyle kısıtlanma hâllerinde kişi mutlaka dinlenir (TMK m.409/1). Kendi isteğiyle kısıtlanma kişinin kendi iradesine dayanır; araçtaki "Kişinin kendi isteği" seçeneği istemi "isteği üzerine kısıtlanarak vesayet altına alınmasına" diye yazar.

Kim vasi olabilir?

Haklı sebepler engel olmadıkça mahkeme öncelikle eşi veya yakın hısımlardan birini vasi atar (TMK m.414). Kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar ve menfaati vesayet altındaki kişiyle çatışanlar vasi olamaz (TMK m.418). Araç dilekçeye "… görevi üstlenmeye hazır olup vasilik koşullarını taşımaktadır" cümlesini yazar; bu yüzden aday gösterdiğin kişinin bu engellerden birinin olmadığından emin ol. Örneğin vesayet altına alınacak kişiyle aynı mirasta pay kavgası olan bir kardeş, menfaat çatışması nedeniyle uygun olmayabilir.

Muhatap ve teslim

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m.397). Dilekçeyi kişinin yerleşim yerindeki adliyeye elden verebilir, e-imzan varsa UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderebilirsin. Teslimde masraf istenebilir; güncel tutarı adliye veznesinden öğren.

Gerekli ekler

Araç deliller bölümüne nüfus aile kayıt örneğini, akıl hastalığı türünde resmî sağlık kurulu raporunu, tanık beyanlarını ve gerektiğinde sosyal inceleme raporunu yazar. Eklerine şunları koyabilirsin:

• Nüfus aile kayıt örneği,
• Varsa resmî sağlık kurulu raporu ya da hastane kayıtları,
• Küçük için ana ve babanın ölüm kaydı veya velâyetin kaldırıldığını gösteren karar,
• Savurganlıkta borç kayıtları, icra dosyaları gibi somut belgeler,
• Tanıkların ad ve adresleri.

Örnek dilekçe metni

KONYA SULH HUKUK MAHKEMESİNE Talep Eden: Zeynep Kaya, T.C. Kimlik No: …, Adres: … Vesayet Altına Alınacak Kişi: Fatma Kaya, T.C. Kimlik No: …, Adres: … Konu: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlama ve vasi atanması talebidir. AÇIKLAMALAR 1. 12.03.1941 doğumlu Fatma Kaya, benim annem olur. 2. Fatma Kaya, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremez ve sürekli bakım ve yardıma muhtaçtır. 3. (Olaylar ve gerekçe alanına yazdığın metin) 4. Kişinin sağlık durumunu gösteren resmî sağlık kurulu raporu dilekçe ekindedir. 5. Vasi olarak Zeynep Kaya (talep eden) görevi üstlenmeye hazır olup vasilik koşullarını taşımaktadır. HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.405, m.409, m.413, m.414; HMK m.382/2-b-19 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Fatma Kaya hakkında kısıtlanarak vesayet altına alınmasına ve vasi atanmasına, bu göreve Zeynep Kaya (talep eden) atanmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

Sık yapılan hatalar

• Kendi yerleşim yerindeki mahkemeye başvurmak. Yetki, vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerine göredir (TMK m.411).
• Yanlış türü seçmek. Yaşlı bir yakın kendi isteğiyle başvurmak istiyorsa m.408, işlerini hiç göremiyorsa m.405 gündeme gelir. Yalnız bir iş için temsilci gerekiyorsa tam vesayet yerine kayyım düşün.
• Gerekçeyi genel yazmak. "Annem hasta" yerine hangi işleri göremediğini, ne zamandan beri böyle olduğunu ve kimin bakım verdiğini yaz.
• Raporu beklemeden vazgeçmek. Rapor yoksa da başvurabilirsin; mahkemeden sevk istersin.
• Vasiliğin sınırsız yetki verdiğini sanmak. Vasi taşınmaz satışı, kredi, uzun süreli kira, dava açma gibi işlemler için ayrıca izin almak zorundadır (TMK m.462).

Atamadan sonra

Vasi atandıktan sonra vesayet altındaki kişinin önemli işlemleri için vesayet makamının iznini alır. Taşınmaz satışı, kredi kullanımı, üç yıl ve daha uzun süreli kira, dava açma, miras paylaşımı ya da bakım kurumuna yerleştirme gibi işlemler için vesayet ek karar dilekçesi hazırlanır. Vesayet altındaki kişi bir mirasçıysa ve mirasın reddi düşünülüyorsa bunun için ayrıca denetim makamının izni gerekir (TMK m.463/5).

Mahkemenin talebi reddetmesi ya da başka bir kişiyi vasi ataması hâlinde izlenecek kanun yolu ve süreler karar tarihine ve kararın türüne göre değişir; kararı aldığında içindeki kanun yolu açıklamasını oku ve gerekirse baroya ya da adli yardım bürosuna danış.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (m.397-427)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.382)

Sıkça sorulan sorular

Vasi tayini için hangi mahkemeye başvurulur?

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme, vesayet altına alınacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir (TMK m.397, m.411); senin oturduğun yer belirleyici değildir.

Sağlık kurulu raporu olmadan vasi atanır mı?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir (TMK m.409/2). Raporun yoksa dilekçeyi yine verebilirsin; mahkemeden kişinin hastaneye sevkini istersin.

Vasi kim olabilir?

Haklı sebep yoksa mahkeme öncelikle eşi veya yakın hısımlardan birini atar (TMK m.414). Kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar ve menfaati vesayet altındaki kişiyle çatışanlar vasi olamaz (TMK m.418).

Vasi adayı alanını boş bırakırsam ne olur?

Boş bırakırsan araç seni aday gösterir ve metne adını "(talep eden)" notuyla yazar. Başka birini önermek istiyorsan adını bu alana yaz.

Vasi ile kayyım arasındaki fark nedir?

Vasi, kısıtlanan kişiyi genel olarak temsil eder. Kayyım ise belirli bir iş için (temsil kayyımı, TMK m.426) ya da malvarlığının yönetimi için (yönetim kayyımı, TMK m.427) atanır. Yalnız tek bir işlem gerekiyorsa kayyım daha dar ve orantılı bir yoldur.

Yaşlı bir kişi kendisi için vasi isteyebilir mi?

Evet. Yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık nedeniyle işlerini gerektiği gibi yönetemeyen kişi kendi isteğiyle kısıtlanmayı isteyebilir (TMK m.408). Bu hâlde kişi mahkemece mutlaka dinlenir (TMK m.409/1).

Kısıtlama kararı başkalarına duyurulur mu?

Evet. Kısıtlama kararı kesinleşince kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunur (TMK m.410). Küçük için vasi atanmasında ve kayyım atamalarında araç bu uyarıyı göstermez.

Vasi atandıktan sonra ev satabilir mi?

Vasi taşınmaz satışı gibi önemli işlemleri ancak vesayet makamından (sulh hukuk mahkemesi) izin alarak yapabilir (TMK m.462/1). Bunun için ayrıca vesayet ek karar dilekçesi verilir.