- Memura kurumca ödenen doğum yardımı (657 sayılı Kanun m.207) 27/3/2015'te 6637 sayılı Kanunla kaldırıldı; bugün kurum doğum yardımı ödemez.
- Devletin doğum yardımı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından e-Devlet üzerinden istenir: 1/1/2025 ve sonrasında doğan çocuklar için birinci çocukta tek seferlik 5.000 TL, ikinci çocukta 5 yaşına kadar aylık 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklarda 5 yaşına kadar aylık 5.000 TL (Doğum Yardımı Yönetmeliği m.9).
- Başvuru süresi ilk çocukta doğumdan sonraki 12 ay, diğer çocuklarda çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (m.6); önce anne başvurur, anne adına baba da başvurabilir.
- Kurumdan istenen, çocuk için aile yardımı ödeneğidir: doğumu izleyen ay başından itibaren aylıkla ödenir, 0–6 yaş için bir kat artırımlıdır (657 m.202, m.204).
- Dilekçeye yeni tarihli aile yardımı bildirimi ve doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği eklenir.
Doğum yardımı dilekçesi aracı, doğumdan sonra kuruma verilen çocuk yardımı ve aile durumu bildirimi dilekçesini yazar; yanında devletin doğum yardımını da hesaplar. Çocuğun doğum tarihini ve kaçıncı çocuk olduğunu girersin; araç çocuk yardımının başlayacağı ay başını, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ödeyeceği doğum yardımı tutarını ve e-Devlet'teki son başvuru gününü gösterir. Dilekçe PDF ve Word olarak iner.
İki ayrı yardımı birbirinden ayırmak gerekir. Birincisi kurumun aylıkla birlikte ödediği çocuk yardımı; bu dilekçe onu ister. İkincisi devletin doğum yardımı; o kurumdan değil, e-Devlet üzerinden Bakanlıktan istenir, dilekçeyle alınmaz. Araç ikisini aynı ekranda gösterir ki hangisini nereden isteyeceğini karıştırma.
Memura doğum yardımı neden kurumdan istenmez?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 207 nci maddesi eskiden memura çocuğunun doğumunda kurumca bir doğum yardımı ödeneği verilmesini düzenliyordu. Bu madde 27/3/2015 tarihli ve 6637 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. Kanun metninde madde şimdi "Mülga" olarak görünür. Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin (c) bendinde "doğum yardımı: ilgilinin dilekçesi" ifadesi hâlâ durur, ancak dayanağı kalktığı için memur doğum yardımı için uygulanmaz.
Memura yürürlükteki toplu sözleşmeyle ayrıca bir doğum ödemesi tanınıp tanınmadığını doğrulayamadım; kurumunun personel birimine sor.
Devletin doğum yardımı nasıl alınır?
Doğum yardımı artık 633 sayılı KHK'nın ek 4 üncü maddesine dayanan Doğum Yardımı Yönetmeliği ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca ödenir. Yönetmelik 9/4/2025 tarihli ve 9721 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla kabul edildi, 10/4/2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Kapsam | 1/1/2025 ve sonrasında canlı doğan çocuk; anne ya da babadan en az biri Türk vatandaşı; Türkiye'de ikamet | m.2, m.5 |
| Başvuru yeri | e-Devlet Kapısı ya da Bakanlığın belirlediği diğer kanallar; başvuru çocuğun kimlik kaydından sonra yapılır | m.4, m.6 |
| Başvuru süresi | İlk çocuk için doğumdan sonraki 12 ay içinde; diğer çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar | m.6/1 |
| Kim başvurur | Anne Türk vatandaşı ve sağsa anne ya da anne adına baba; anne Türk vatandaşı değilse ya da vefat ettiyse Türk vatandaşı baba ya da kanuni temsilci | m.6/2 |
| Karar süresi | Sistem üzerinden en geç 15 gün | m.7 |
| Çocuk sayısı | Annenin daha önce sağ doğurduğu çocuk sayısı esastır; 1/1/2025'ten önce doğan çocuklar da sayıya girer | m.8 |
| Ödeme başlangıcı | Onaydan sonra başvurunun yapıldığı ay itibarıyla | m.9/2 |
| Tutar | 1. çocuk tek seferlik 5.000 TL; 2. çocuk 60. ay dâhil aylık 1.500 TL; 3. ve sonraki çocuklar 60. ay dâhil aylık 5.000 TL | m.9/4 |
| Kesinti | Vergi ve kesinti yok, haczedilemez | m.9/4 |
| İtiraz | Sistem üzerinden; il müdürlüğü 30 gün içinde sonuçlandırır | m.10 |
Önemli iki ayrıntı var. Birincisi, çocuk sayısı 1/1/2025'ten önce doğan çocukları da sayar; 2020 doğumlu bir çocuğu olan annenin 2026'da doğan çocuğu ikinci çocuktur ve aylık 1.500 TL'ye hak kazanır. İkincisi, aylık ödeme başvurunun yapıldığı aydan başlar; geç başvurursan aradaki aylar geriye dönük ödenmez (geçici m.1'deki ilk uygulama dönemi hariç). Aylık ödemeler 6 ay boyunca çekilmezse kesilir (m.11/2-e); ödeme kanalını takip et.
Araç "Kaçıncı çocuk?" seçimine göre tutarı yazar ve son başvuru gününü hesaplar: ilk çocukta doğum tarihine 12 ay eklenip bir gün geri alınır, diğer çocuklarda 60 ay. Tutarlar yönetmelikte yazan tutarlardır; başvurudan önce e-Devlet'te güncel tutara bak.
Kurumdan istenen çocuk yardımı
657 sayılı Kanunun 202 nci maddesine göre evli memura aile yardımı ödeneği verilir. Çocuk için ödenek, her çocuk için 250 gösterge rakamının aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur; 72 nci ay dâhil 0–6 yaş grubundaki çocuklar için bu tutar bir kat artırımlıdır. Memur çocuk için ödenen yardıma çocuğun doğduğu tarihi izleyen ay başından itibaren hak kazanır (m.204). Ödenek aylıkla birlikte ödenir, vergi ve kesintiye tabi değildir, borç için haczedilemez (m.203).
Çocuk yardımı 25 yaşını dolduran, evlenen ya da kendi hesabına çalışan çocuk için kesilir (m.206); 25 yaşını bitirdiği hâlde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malul çocuklar için süresiz devam eder. Üvey çocuk için de ödenir (m.202). Karı ve kocanın ikisi de memursa ödenek yalnız kocaya verilir (m.203); araçta "Eşim de memur" kutusunu açarsan bunu bir uyarıyla görürsün ve eşinin kurumuna da bildirim yapman söylenir.
Ödeneğin kaynağı Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin (b) bendindeki Aile Yardımı Bildirimidir (Örnek 14). Bildirim ilk işe girişte alınır, eş ya da çocuk durumundaki her değişiklikte yenilenir. Bu yüzden dilekçenin ilk eki yeni tarihli aile yardımı bildirimidir; onu aile bildirim formu aracıyla hazırlayabilirsin.
Tutarı merak ediyorsan memur maaşı hesaplayıcısında aile yardımı satırı görünür; gösterge ve katsayı her yıl değiştiği için burada rakam vermiyorum.
Örnek hesap
İkinci çocuğu 12.11.2026'da doğan bir zabıt kâtibi için araç şunları bulur:
| Sonuç | Değer |
|---|---|
| Çocuk yardımının başlangıcı | 01.12.2026 |
| Devletin doğum yardımı | Çocuk 5 yaşına kadar ayda 1.500 TL |
| e-Devlet son başvuru günü | 11.11.2031 |
Aynı tarihte doğan çocuk ilk çocuk olsaydı yardım tek seferlik 5.000 TL, son başvuru günü 11.11.2027 olurdu. 20.12.2024'te doğan üçüncü çocuk için araç tutarı yazar ama kapsam uyarısı verir: yeni doğum yardımı 1/1/2025 ve sonrasında doğan çocuklar içindir, bu çocuk için istenemez. Çocuk yardımı ise o çocuk için 01.01.2025'ten başlar.
Örnekteki tarihler uydurmadır. Aracı hazırlarken 657 sayılı Kanunun 202 ile 207 nci maddelerini ve Doğum Yardımı Yönetmeliğini esas aldım.
Dilekçe nasıl hazırlanır?
- Adını, adresini ve telefonunu yaz. 3071 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi dilekçede adres ister; boşsa yeri noktalı basılır.
- Dilekçenin verileceği kurumu yaz. Adliye personeli için "… Adalet Komisyonu Başkanlığı" yazınca hitap buna göre kurulur.
- Görev yaptığın birimi, unvanını ve varsa sicil numaranı gir.
- İstersen çocuğun adını yaz; dilekçede "… adlı çocuğum dünyaya gelmiştir" biçiminde geçer.
- Doğum tarihini gir. Araç izleyen ay başını, doğum yardımı tutarını ve son başvuru gününü hesaplar.
- Kaçıncı çocuk olduğunu seç: birinci, ikinci, üçüncü ve sonraki.
- Eşin de memursa kutuyu aç; 203 üncü madde uyarısı eklenir.
- "Bakmakla yükümlü olduğum kişi olarak kaydedilsin" kutusu açıksa dilekçeye çocuğun bakmakla yükümlü olunan kişi olarak kayıtlara işlenmesi talebi de girer; sağlık yardımı için bu kayıt gerekir.
- Ekleri boş bırakırsan araç aile yardımı bildirimi ile doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneğini yazar.
Örnek dilekçe metni
Aşağıdaki ad, kurum ve tarihler uydurmadır.
ANKARA ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA
Konu: Doğum nedeniyle çocuk yardımı ve aile durumu bildirimi
Kurumunuzda (Ankara 5. Asliye Ceza Mahkemesi) Zabıt kâtibi olarak görev yapmaktayım (sicil no: 123456).
12.11.2026 tarihinde Ali adlı çocuğum dünyaya gelmiştir. Güncel aile yardımı bildirimim ve doğum belgesi ektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 202 nci ve 204 üncü maddeleri uyarınca çocuğum için çocuk yardımının 01.12.2026 tarihinden itibaren aylığıma eklenmesini, çocuğumun bakmakla yükümlü olduğum kişi olarak kayıtlarıma işlenmesini ve aile durumu kayıtlarımın güncellenmesini saygılarımla arz ederim.
Ekler: 1- Aile yardımı bildirimi 2- Doğum belgesi / nüfus kayıt örneği
Altında ad, unvan, tarih ve imza yeri ile adres ve telefon satırları bulunur.
Doğumdan sonra kuruma verilecek diğer belgeler
- Babalık izni dilekçesi: eşi doğum yapan memura 10 gün (657 m.104/B); babalık izni dilekçesi aracı var.
- Analık izni ve süt izni: doğum yapan memur için analık izni dilekçesi aracı var.
- Aylıksız izin: doğum sonrası 24 aya kadar (m.108/B); eşi doğum yapan memur doğum tarihinden itibaren kullanabilir.
- Sağlık yardımı için çocuğun bakmakla yükümlü olunan kişi kaydı: dilekçedeki talep bunun içindir; kurum SGK'ya bildirir.
Sık yapılan hatalar
- Kurumdan doğum yardımı istemek. 207 nci madde mülgadır; kurum yalnız çocuk yardımını öder. Doğum yardımı e-Devlet'ten istenir.
- e-Devlet başvurusunu geciktirmek. Aylık yardım başvurunun yapıldığı aydan başlar; ilk çocukta 12 aylık süre kaçırılırsa hak düşer.
- Babanın önce başvurması. Anne Türk vatandaşı ve sağsa başvuruyu anne yapar ya da baba anne adına yapar.
- Eski bildirimi dilekçeye eklemek. Aile yardımı bildirimi her doğumda yenilenir; tarihi doğumdan sonra olmalı.
- İki memur eşin ikisinin de çocuk yardımı istemesi. Kanun ödeneği yalnız birine, metnine göre kocaya verir; diğer eşin kurumuna da bildirim yapılır.
- 2025'ten önce doğan çocuk için yeni yardımı beklemek. Kapsam 1/1/2025 ve sonrasıdır; önceki çocuklar yalnız çocuk sayısında dikkate alınır.
Dilekçeden sonra
Kurum bildirimi ödeme belgesine ekler; çocuk yardımı doğumu izleyen ay başından itibaren ilk aylıkla ödenir. Geç verilen bildirimde kurumun geriye dönük ödeyip ödemeyeceğini personel birimine sor. e-Devlet'teki doğum yardımı başvurusu 15 gün içinde sonuçlanır; ret ya da eksik ödeme hâlinde itiraz sistem üzerinden yapılır ve il müdürlüğü 30 gün içinde karar verir. İtiraz haklı bulunursa ödeme ilk başvurunun yapıldığı aydan geçerli olarak yapılır (m.10/2). Yardımı kesmeyi gerektiren bir durum doğarsa (ikametin yurt dışına taşınması gibi) 1 ay içinde Bakanlığa bildirmen gerekir (m.13).
Kaynaklar
- Doğum Yardımı Yönetmeliği, Cumhurbaşkanı Kararı 9721 (mevzuat.gov.tr)
- Doğum Yardımı Yönetmeliği, Resmî Gazete 10/4/2025 (resmigazete.gov.tr)
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.202, m.203, m.204, m.206, m.207 (mevzuat.gov.tr)
- Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.12 (mevzuat.gov.tr)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Sıkça sorulan sorular
Memurlara kurum doğum yardımı ödüyor mu?
Artık ödemiyor. 657 sayılı Kanunun 207 nci maddesindeki doğum yardımı ödeneği 27/3/2015 tarihli ve 6637 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı. Kurumdan istenen, aylıkla birlikte ödenen çocuk yardımıdır; doğum yardımı ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından e-Devlet üzerinden alınır.
Devletin doğum yardımı ne kadar?
Doğum Yardımı Yönetmeliğinin 9 uncu maddesine göre birinci çocuk için tek seferlik 5.000 TL, ikinci çocuk için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar aylık 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için 5 yaşına kadar aylık 5.000 TL ödenir. Vergi ve kesinti yapılmaz, haczedilemez. Başvurudan önce e-Devlet'te güncel tutara bak.
Doğum yardımına kim, ne zaman başvurur?
Anne Türk vatandaşı ve sağsa başvuruyu anne yapar ya da baba anne adına yapar. Başvuru çocuğun kimlik kaydından sonra, ilk çocukta doğumdan sonraki 12 ay içinde, diğer çocuklarda çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar e-Devlet'ten yapılır (m.6). Aylık ödeme başvurunun yapıldığı aydan başlar.
2025'ten önce doğan çocuk için doğum yardımı alınır mı?
Yeni yönetmelik 1/1/2025 ve sonrasında canlı doğan çocukları kapsar; daha önce doğan çocuk için bu yardım istenemez. Ancak çocuk sayısı belirlenirken önceki çocuklar da sayılır; 2025'ten önce bir çocuğu olan annenin yeni doğan çocuğu ikinci çocuk sayılır.
Çocuk yardımı ne zaman başlar?
Çocuğun doğduğu tarihi izleyen ay başından itibaren (657 m.204). Araç bu tarihi hesaplar ve dilekçeye yazar; 12.11.2026 doğumlu çocuk için başlangıç 01.12.2026'dır. Ödenek aylıkla birlikte ödenir ve 0–6 yaş için bir kat artırımlıdır.
Eşim de memursa çocuk yardımını kim alır?
657 sayılı Kanunun 203 üncü maddesine göre karı ve kocanın ikisi de memursa ödenek yalnız birine verilir; kanun metni kocayı yazar. Araçta "Eşim de memur" kutusunu açınca bu uyarı eklenir. Eşinin kurumuna da bildirim yapın.
Dilekçeye hangi belgeler eklenir?
Yeni tarihli aile yardımı bildirimi (Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği Örnek 14) ve doğum belgesi ya da nüfus kayıt örneği. Ekler alanını boş bırakırsan araç bu ikisini kendiliğinden yazar.
Doğum yardımı başvurum reddedilirse ne yaparım?
İtiraz e-Devlet üzerinden sistemden yapılır; ilgili Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü 30 gün içinde sonuçlandırır (m.10). İtiraz haklı bulunursa ödeme ilk başvurunun yapıldığı aydan geçerli olarak yapılır.