Damga Vergisi Hesaplama

Bu araç sözleşme, kira sözleşmesi ve ücret ödemesi gibi yaygın kâğıt türleri için nispi damga vergisini hesaplar. Kâğıttaki tutarı türüne ait binde oranla çarpar ve sonucun tek kâğıt için geçerli azami tutarı aşmasına izin vermez. Aşağıda damga vergisinin ne olduğunu, nispi ve maktu vergi farkını, hesabın adımlarını, kira sözleşmesinde matrahın nasıl bulunduğunu ve sık yapılan hataları anlattım.

Damga vergisi nedir?

Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na göre belirli kâğıtların düzenlenmesi üzerine alınan bir işlem vergisidir. Konusu sözleşme, taahhütname, makbuz, ücret ödemesi gibi kâğıtlardır. Vergi, sözleşmenin yerine getirilmesine değil, kâğıdın hukuken düzenlenmiş olmasına bağlanır. Bu yüzden sözleşme sonradan feshedilse ya da hiç uygulanmasa bile doğmuş bir damga vergisi kural olarak kendiliğinden ortadan kalkmaz. Hangi kâğıtların vergiye tabi olduğu ve hangi istisnaların bulunduğu kanuna ekli (1) sayılı tabloda sayılır; tablo ve oranlar zaman zaman değişir.

Gündelik hayatta damga vergisiyle en çok kira sözleşmesi imzalarken, ticari sözleşmelerde, ihale belgelerinde ve ücret bordrolarında karşılaşırsın. Belirli bir kâğıdın vergiye tabi olup olmadığı içeriğine ve güncel mevzuata bağlıdır.

Nispi ve maktu damga vergisi nedir?

Damga vergisinde iki temel yöntem var. Nispi vergide kâğıtta yazılı para tutarı, kâğıt türüne göre belirlenen binde bir oranla çarpılır; tutar büyüdükçe vergi de büyür. Maktu vergide ise kâğıdın tutarına bakılmadan sabit bir miktar alınır. Kâğıtta para tutarı yoksa ya da tutar belirlenemiyorsa maktu vergi gündeme gelir.

Hesapo'daki araç nispi vergili üç yaygın durumu kapsar: genel sözleşmeler, kira sözleşmeleri ve ücret ödemeleri. Her türün binde oranı farklıdır ve araçta güncel değerleriyle tanımlıdır. Makalede bilerek oran vermiyorum, çünkü oran her yıl değişebilir ve sayfada kalan eski bir sayı seni yanıltır. Geçerli oranı aracın seçim ekranında ve GİB duyurularında görebilirsin.

Damga vergisi nasıl hesaplanır? Adım adım

1. Kâğıdın türünü belirle: sözleşme, kira sözleşmesi ya da ücret ödemesi.
2. Matrahı (kâğıtta yazılı tutarı) bul; kira sözleşmesinde sözleşme süresince ödenecek toplam kirayı esas al.
3. Kâğıt türüne ait binde oranı güncel kaynaktan al (araç bunu kendisi uygular).
4. Vergiyi hesapla: matrah çarpı binde oran bölü 1000.
5. Sonucu tek kâğıt için geçerli azami tutarla karşılaştır; azami tutarı aşıyorsa vergi azami tutara sabitlenir.

Vergi = Matrah x (binde oran / 1000)
Vergi azami tutarı aşarsa: Vergi = Azami tutar

Kira sözleşmesinde damga vergisi matrahı nasıl bulunur?

Nispi vergide matrah, kâğıtta yazılı tutardır. Sözleşme bedeli açıkça yazılıysa matrah odur. Kira sözleşmesinde genel yaklaşım, sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam kirayı esas almaktır; aylık kirayı tek başına çarpmak eksik sonuç verir. Bu yüzden araçtaki tutar kutusuna kira için sözleşme süresince ödenecek toplam bedeli yazmalısın. Süre belirsizse ya da kira artış şartı varsa matrahın nasıl belirleneceği konusunda mali müşavirinden destek al.

Kira matrahı = Aylık kira x Sözleşme süresi (ay)
Damga vergisi = Kira matrahı x (kira binde oranı / 1000)

Sözleşme damga vergisi

Para tutarı içeren genel sözleşmelerde (hizmet, satış, taahhüt gibi) vergi sözleşme bedeli üzerinden hesaplanır. Bedelin KDV dahil mi hariç mi alınacağı sözleşmedeki yazılışa ve güncel uygulamaya bağlıdır. Bu nokta tutarı etkileyebilir, emin değilsen mali müşavirine danış.

Ücret ödemelerinde damga vergisi

Ücret ödemelerinde damga vergisi, çalışanın bordrosundaki ücret üzerinden ayrı bir oranla hesaplanır. Bunu çoğunlukla işveren bordro aşamasında hesaplayıp beyan eder. Maaşın net-brüt simülasyonu için brütten nete maaş aracına bakabilirsin.

Damga vergisi örnek hesaplamaları (varsayımsal oranla)

Aşağıdaki oranlar ve azami tutar tamamen varsayımsal; gerçek ya da güncel değiller, yalnız hesabın mantığını izlemen için seçildi.

Örnek 1: nispi vergi

Sözleşme bedeli 100.000 TL, kâğıt türünün oranı binde 10 olsun.

Vergi = 100.000 x (10 / 1000) = 1.000 TL

Örnek 2: kira sözleşmesi

Aylık kira 20.000 TL, süre 12 ay ve varsayımsal kira oranı binde 2 olsun. Matrah toplam kiradır.

Matrah = 20.000 x 12 = 240.000 TL
Vergi = 240.000 x (2 / 1000) = 480 TL

Örnek 3: azami tutar devreye girerse

Varsayımsal oran binde 10, varsayımsal azami tutar 50.000 TL ve sözleşme bedeli 20.000.000 TL olsun.

Ham vergi = 20.000.000 x (10 / 1000) = 200.000 TL
200.000 > 50.000 olduğundan vergi = 50.000 TL (azami tutar uygulanır)

Gerçek hesapta binde oranı ve azami tutarı araç, seçtiğin kâğıt türüne göre kendisi uygular. Sen yalnız doğru türü ve doğru matrahı girersin. İki tür arasındaki oran farkı aynı bedel için bile belirgin biçimde farklı vergi çıkarır; türü yanlış seçersen sonuç doğrudan bozulur.

Damga vergisini kim öder, ne zaman ödenir?

Genel kurala göre damga vergisinin mükellefi kâğıdı imzalayanlardır ve taraflar vergiden müteselsilen sorumludur. Kimin ödeyeceğini taraflar sözleşmede kararlaştırabilir, ama bu anlaşma vergi dairesine karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Kira sözleşmelerinde yükün çoğunlukla kiracıya ya da kiraya verene bırakıldığını görürsün; bu bir sözleşme serbestisi konusudur.

Ödemenin yolu kâğıdın türüne göre değişir. Bazı kâğıtlarda vergi beyanname verilerek ödenir, bazılarında bankalar ya da ilgili kurumlar aracılığıyla tahsil edilir; ücret ödemelerinde işveren bordro üzerinden hesaplayıp beyan eder. Süreler ve usul zaman zaman yeniden düzenlenir. Kendi durumundaki yolu GİB'in güncel rehberlerinden ya da Dijital Vergi Dairesi üzerinden teyit et. Süresinde yapılmayan beyan ve ödeme için gecikme faizi ya da ceza gündeme gelebilir; bunun için vergi gecikme faizi aracına bakabilirsin.

Damga vergisi ne zaman doğar, hangi kâğıtlar kapsamdadır?

Vergi kâğıdın düzenlendiği anda doğar. Yurt dışında düzenlenen kâğıtlarda ise genel olarak kâğıdın Türkiye'de herhangi bir şekilde kullanıldığı an esas alınır. Kapsama giren kâğıtlar sözleşmeler, taahhütler, ödeme ve alacak belgeleri, mahkeme ve resmî makam kararları ile bazı ticari belgeler gibi gruplara ayrılır. Her grubun oranı ya da maktu tutarı kanuna ekli tabloda gösterilir. Bir kâğıdın tabloda yer almaması, kural olarak o kâğıdın vergiye tabi olmadığı anlamına gelir.

İşin pratiğinde iki soru yeter: Bu kâğıt kanundaki tabloda sayılıyor mu, kâğıtta para tutarı yazıyor mu? İkisinin cevabı da evetse nispi vergi, tutar yoksa çoğunlukla maktu vergi gündeme gelir. Bu iki soruyu netleştirdikten sonra hesaplayıcıyı kullanırsan yanlış tür seçiminden doğan hataların çoğundan kurtulursun.

Damga vergisinde azami tutar sınırı

Kanun, tek bir kâğıt için hesaplanan nispi damga vergisine üst sınır koyar. Hesaplanan vergi ne kadar yüksek çıkarsa çıksın bu sınırı aşamaz. Sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için bu sayfada rakam yazmıyorum. Araç güncel sınırı kendisi uygular; sonuç ekranındaki "azami tutar uygulandı mı" satırı sınırın devreye girip girmediğini gösterir. Çok yüksek bedelli sözleşmelerde bu satırın evet çıkması normaldir.

Birden fazla kâğıt ya da ek protokol

Aynı işlem için birden çok kâğıt düzenleniyorsa (ana sözleşme, ek protokol, süre uzatımı gibi) her kâğıdın vergi durumuna ayrı bakılır. Yeni bir tutar ya da süre getiren bazı ek protokoller yeniden vergiye tabi olabilir. Hangisinin vergilendirileceği kâğıdın içeriğine bağlı olduğu için bu tür durumlarda hesaplayıcı yerine uzman görüşünü esas al.

Damga vergisi hesaplarında sık yapılan hatalar

• Kira sözleşmesinde yalnız aylık kirayı girmek. Genel yaklaşım, sözleşme süresince ödenecek toplam kiradır.
• Yanlış kâğıt türünü seçmek. Sözleşme, kira ve ücret için binde oranlar birbirinden farklıdır.
• Vergiyi süresi içinde beyan edip ödemeyi unutmak; gecikme ek yükümlülük doğurabilir.
• Eski yıllara ait oranı bugünkü hesapta kullanmak; oranlar her yıl değişir.
• Maktu vergili kâğıtları nispi gibi hesaplamaya çalışmak.
• Taraflar arasındaki paylaşım anlaşmasını, vergi dairesine karşı sorumluluğun kalktığı şeklinde yorumlamak.
• Binde oranı yüzde gibi okumak: binde 10, yüzde 1 demektir, yüzde 10 değil.

İlgili vergi hesaplamaları

Kira sözleşmesi yapıyorsan yıllık kira artışı için kira artış oranı, işyeri kirasındaki gelir vergisi kesintisi için kira stopajı araçlarına bak. Gayrimenkul alım satımında harç tarafı için tapu harcı, hizmet bedelindeki KDV için KDV hesaplama aracı işine yarar.

Damga vergisi aracının kapsamı ve sınırları

Araç yalnız nispi vergili üç yaygın kâğıt türünü hesaplar. Kefalet, fesihname, ihale ve teminat belgeleri, maktu vergili kâğıtlar ve istisna kapsamındaki işlemler araçta yok. Sözleşmedeki özel şartlar, indirimler ya da kısmi iptaller de sonucu etkileyebilir, ama hesaba katılmaz. Sonucu bir başlangıç tahmini olarak gör.

Sıkça sorulan sorular

Damga vergisi nedir, kimden alınır?

Kâğıdın düzenlenmesi üzerine alınan bir işlem vergisidir. Genel kuralda kâğıdı imzalayanlar müteselsilen sorumludur; aralarında kimin ödeyeceği sözleşmeyle belirlenebilir.

Kira sözleşmesinde damga vergisi nasıl hesaplanır?

Sözleşme süresince ödenecek toplam kira, kira sözleşmesi oranıyla çarpılır. Yalnız aylık kirayı girersen eksik sonuç alırsın.

Damga vergisi iade edilir mi?

Genel ilkeye göre doğmuş vergi, kâğıt sonradan geçersiz olsa da iade edilmez. Belirli durumlarda iade ya da mahsup mümkün olabilir; bu somut olaya bağlı olduğu için vergi dairesine ya da mali müşavire danış.

Damga vergisi oranını ve azami tutarı nereden öğrenirim?

GİB internet sitesine ve Resmî Gazete'deki ilgili düzenlemelere bak. Hesapo aracı güncel değerleri uygulamaya çalışır, ama resmî kaynak her zaman önce gelir.

Elektronik ortamda düzenlenen sözleşmeler de vergiye tabi mi?

Vergiyi doğuran, kâğıdın düzenlenmesidir; elektronik ortamda düzenlenen belgeler de kapsam bakımından incelenir. Ayrıntılı usul için GİB rehberlerine bak.

Azami tutar ne anlama gelir?

Tek bir kâğıt için hesaplanan nispi vergi bu sınırı aşamaz. Çok yüksek bedelli sözleşmelerde vergi sınıra sabitlenir.

Damga vergisi aracı nasıl kullanılır?

Önce kâğıt türünü seç: sözleşme, kira sözleşmesi ya da ücret ödemesi. Sonra tutarı yaz; kira için sözleşme süresince ödenecek toplam kirayı gir. Araç uygulanan binde oranı, hesaplanan damga vergisini ve azami tutarın devreye girip girmediğini gösterir. Sonucu belgen için resmî kaynaklarla karşılaştır, emin olamadığın noktada mali müşavirine sor. Damga vergisini işlemin ekonomik sonucu doğurmaz, belgenin düzenlenmesi doğurur. Bu yüzden sözleşmeyi imzalamadan önce vergiyi kimin üstleneceğini yazılı netleştirirsen sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkların önünü kesersin.

Kaynaklar

• 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve kanuna ekli (1) sayılı tablo (nispi ve maktu vergiye tabi kâğıtlar) (mevzuat.gov.tr).
• Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği Seri No 71, Resmî Gazete 31.12.2025: 2026 yılı maktu tutarlar ve azami tutar (gib.gov.tr).