Kambiyo Vergisi Hesaplama

Kambiyo vergisi hesaplama: döviz alım vergisi nasıl bulunur?

Bankadan ya da döviz bürosundan döviz veya altın gibi kıymetli maden alırken ödeyeceğin kambiyo işlemleri vergisini bu araçla hesaplarsın. Alacağın döviz tutarını ve kuru girersin; araç TL karşılığı olan işlem tutarını, uygulanan vergiyi ve toplam ödemeyi gösterir. İstisna kapsamındaki işlemler için vergisiz hesap yapabilir, güncel oran değiştiğinde kendi oranını girebilirsin.

Kambiyo vergisi nedir?

Kambiyo vergisi, halk arasındaki adıyla döviz alım vergisi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'na tabi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'nin (BSMV) kambiyo işlemlerine uygulanan hâlidir. Bankalardan ve yetkili müesseselerden döviz ya da kıymetli maden alırken işlem bedeli üzerinden hesaplanır ve alıcıdan tahsil edilir. Oran binde olarak ifade edilir. Yüzde yerine binde kullanıldığı için küçük görünür, ama yüksek tutarlı alımlarda hissedilir.

Verginin konusu döviz alım işlemidir. Bozdurmada, yani döviz satışında müşteriden BSMV alınmaz; vergiyi doğuran olay, bankanın müşteriye kambiyo satışı yapmasıdır. Tutar fiyata yansıdığı için maliyeti döviz alan kişi taşır.

Oran kaç ve nereden öğrenilir?

Kambiyo işlemlerindeki BSMV oranı kanunda belirlenmiştir, ama Cumhurbaşkanı kararıyla belirli sınırlar içinde değiştirilebilir. Bu yüzden oranı bu sayfada sabit bir sayıyla vermiyorum. Araçtaki "genel oran" seçeneği sistemdeki güncel genel oranı kullanır. Oran değişmiş ve araç henüz güncellenmemişse "özel oran gir" seçeneğiyle binde cinsinden kendi oranını yazabilirsin.

Güncel oran için GİB duyurularına ve Resmî Gazete'deki Cumhurbaşkanı kararlarına bak. Bankanın dekontunda vergi ayrı satırda görünüyorsa oranı oradan da doğrulayabilirsin.

Hangi işlemler vergiden istisnadır?

Kanun ve ilgili karar kapsamında bazı kambiyo işlemleri BSMV dışında tutulmuştur. Hazine ve Maliye Bakanlığına yapılan kambiyo satışları, döviz kredisinin geri ödenmesine yönelik satışlar, sanayi sicil belgesi bulunan işletmelere ve ihracatçı birliklerine üye ihracatçılara yapılan satışlar, bankalar ile yetkili müesseseler arasındaki işlemler ve yurt dışında yerleşik finansal kuruluşlara yapılan satışlar bunlara örnek. İstisnanın kapsamı ve belge koşulları mevzuata bağlıdır; kendi işleminin kapsama girip girmediğini bankandan ve güncel mevzuattan doğrula.

Bu işlemler için araçta "İstisna kapsamında" seçeneğini kullanabilirsin. Vergi sıfır hesaplanır, toplam ödeme yalnızca döviz bedelinin TL karşılığına eşit olur.

Kambiyo vergisi nasıl hesaplanır? (adım adım)

1. Satın alacağın döviz ya da kıymetli maden tutarını belirle (örneğin 1.000 birim).
2. Bankanın döviz satış kurunu (senin döviz alırken ödediğin kur) öğren ve 1 birimin TL karşılığını yaz.
3. Döviz tutarını kurla çarparak TL cinsinden işlem tutarını (vergi matrahını) bul.
4. İşlem tutarını oranla çarp. Oran binde olduğu için 1.000'e bölmen gerekir.
5. İşlem tutarına vergiyi ekleyerek toplam ödemeyi bul.

İşlem tutarı (TL)  = Döviz tutarı × Satış kuru
Kambiyo vergisi   = İşlem tutarı × (Oran binde / 1.000)
Toplam ödeme      = İşlem tutarı + Kambiyo vergisi

Tutarı zaten TL olarak giriyorsan kuru 1 yap. Oran yüzdeyle değil binde ile verildiği için en sık yapılan hata binde 2'yi %2 sanmak; binde 1, %0,1'e eşittir.

Örnek kambiyo vergisi hesabı (varsayımsal)

Aşağıdaki kur ve oran varsayımsal. Kuru 40 TL olan dövizden 1.000 birim aldığını ve uygulanacak oranın binde 1 olduğunu düşün:

İşlem tutarı    = 1.000 × 40 = 40.000 TL
Kambiyo vergisi = 40.000 × 1 / 1.000 = 40 TL
Toplam ödeme    = 40.040 TL

Aynı alımda oran varsayımsal olarak binde 3 olsaydı:

Kambiyo vergisi = 40.000 × 3 / 1.000 = 120 TL
Toplam ödeme    = 40.120 TL

Aynı işlem istisna kapsamındaysa vergi 0 TL, toplam ödeme 40.000 TL olur. Tutar büyüdükçe etki de büyür: 4.000.000 TL'lik bir alımda binde 1 için vergi 4.000 TL, binde 3 için 12.000 TL'dir.

Kur değeri örnek amaçlı; işlem anındaki güncel kuru gir. Banka vergiyi kurun içinde göstermeyip ayrıca ekleyebilir, bu yüzden dekontu kontrol et.

Altın ve diğer kıymetli madenlerde kambiyo vergisi

Kambiyo işlemleri kapsamına dövizin yanında kıymetli maden alımı da girebilir. İşlemin kambiyo sayılıp sayılmadığı alım şekline ve kuruma göre değişebileceği için altın alırken vergi uygulanıp uygulanmadığını bankana sor. Fiziki altın alımında ayrıca KDV ve işçilik gibi başka maliyetler çıkabilir; bu kalemleri ayırmak için KDV hesaplama aracı işine yarar.

Döviz bozdururken vergi var mı?

Bireysel döviz bozdurmada (banka ya da büronun senden döviz alması) vergiyi doğuran olay senin alışın olmadığı için kambiyo vergisi doğmaz. Verginin konusu müşteriye yapılan kambiyo satışıdır.

Gider yazılabilir mi?

Ticari faaliyet için alınan dövizde ödenen BSMV işletme giderleri arasında değerlendirilebilir; ama BSMV bir gider vergisidir ve indirilebilir KDV gibi işlem görmez. Bireysel yatırım amaçlı alımlarda gider yazmak söz konusu olmaz. Muhasebe kaydı için mali müşavirine danış. İthalat yapıyorsan döviz alımındaki vergiyi ve ithalat vergilerini ayrı kalemler olarak düşün; ithalat tarafı için gümrük vergisi hesaplama sayfasına bakabilirsin.

Toplam maliyeti nasıl değerlendirirsin?

Döviz alırken yalnızca vergiye bakma; kurlar arasındaki farkı (alış-satış makası) ve varsa komisyonu da hesaba kat. Kambiyo vergisi işlem tutarının küçük bir binde oranı ve çoğu zaman makastan daha az maliyet yaratıyor. Yine de iki kurumu karşılaştırırken toplam ödemeyi (kur × tutar + vergi + komisyon) hesaplarsan doğru sonuca ulaşırsın.

Düzenli döviz alan işletmeler için vergi bir maliyet kalemidir ve fiyatlamaya yansıtılmalıdır. Varsayımsal olarak ayda 2.000.000 TL döviz alan bir işletmede binde 1 oran aylık 2.000, yıllık 24.000 TL vergi demek; oran farkı küçük görünse de yıllık toplamda anlamlı olabiliyor. Böyle düzenli alımlarda istisna koşullarını sağlayıp sağlamadığını mali müşavirinle gözden geçirmen mantıklı olur.

Kambiyo vergisinde sık yapılan hatalar

• Binde ile yüzdeyi karıştırmak. Oran binde yazılır; yüzde sanılırsa vergi 10 katı çıkar.
• Kuru yanlış taraftan almak. Döviz alırken senin için geçerli olan, bankanın döviz satış kurudur; alış kurunu girersen işlem tutarı düşük görünür.
• Dekontu kontrol etmemek. Vergi kurun içinde ya da ayrı satırda olabilir; çift sayım yapmamak için dekonta bak.
• İstisnayı varsaymak. Belgesiz ya da koşulları sağlanmamış bir işlem istisna sayılmaz; bankayla teyit et.
• Eski oranı kullanmak. Oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir; işlem tarihindeki oranı kontrol et.

Yurt dışına para gönderme ve harcama

Döviz alımı dışında yurt dışı harcamalarda, kredi kartıyla yapılan döviz işlemlerinde ya da havalede başka vergi ve komisyonlar çıkabilir. Bu araç yalnızca bankadan ya da yetkili müesseseden yapılan kambiyo alımını hesaplar; kart harcamasında bankanın uyguladığı kurun içinde vergi ve masraflar bulunabilir. Böyle işlemlerde kesin tutar için hesap ekstresine ya da bankanın bilgilendirme formuna bak.

Benzer hesaplamalar

Banka işlemlerinde ve sözleşmelerde karşına çıkan damga vergisi, ithalatta ödenen gümrük vergisi, ticari işlemlerde KDV ve gecikmeli vergi ödemelerinde vergi gecikme faizi araçlarını kullanabilirsin. Bu araç oran seçimini, istisnayı ve kur çevrimini bir arada sunar, hesabı tek adımda yapar.

Kambiyo vergisi aracını nasıl kullanırsın?

Alacağın döviz ya da kıymetli maden tutarını ve işlem kurunu gir. Genel oranı kullanmak, istisna seçmek ya da kendi oranını binde olarak yazmak için oran seçimini belirle. Sonuç ekranı TL cinsinden işlem tutarını, uygulanan oranı, kambiyo vergisini ve toplam ödemeyi gösterir. Farklı kur ve oran senaryolarını yan yana deneyerek maliyet etkisini önceden görebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Döviz satarken vergi öder miyim?

Hayır. Kambiyo vergisi döviz alış işlemine uygulanır; bozdurmada (satışta) doğmaz.

Altın alımında da kambiyo vergisi var mı?

Kıymetli maden alımları kapsama girebilir; işlemin kambiyo sayılıp sayılmadığı kuruma göre değişebilir. Bankandan teyit al.

Oran değişirse ne yapmalıyım?

"Özel oran gir" seçeneğiyle yeni oranı binde olarak gir; güncel oranı Resmî Gazete'den ve GİB'den kontrol et.

Kambiyo vergisi neden binde ile hesaplanır?

BSMV oranları kanunda binde cinsinden belirlenir. Tutarlar büyük olabildiği için küçük görünen binde oranları bile gerçek tutarda belirgin bir etki yaratır.

Kambiyo vergisi ile BSMV aynı şey mi?

Kambiyo vergisi, BSMV'nin döviz ve kıymetli maden alış-satış işlemlerine uygulanan türüdür. Banka ve sigorta muamelelerinin diğer türlerinde de BSMV doğar, ama oran ve matrah o işleme göre belirlenir.

Vergi dekontta nasıl görünür?

Bankalar vergiyi genellikle işlem dekontunda ayrı bir kalem olarak gösterir. Göremiyorsan kurun içine dahil edilmiş olabilir; şüphen varsa bankandan döküm iste.

Kaynaklar

Dayanak, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'ndaki BSMV hükümleri ve ilgili Cumhurbaşkanı kararlarıdır. Güncel oran ve istisna kapsamı için GİB duyurularını, Resmî Gazete'yi ve bankanın bilgilendirmesini esas al. Şirket alımlarında muhasebe kaydı için mali müşavirinle görüş.