- Yeniden değerleme oranı, VUK mükerrer 298/B'ye göre Ekim ayı dahil, bir önceki yılın aynı dönemine göre Yİ-ÜFE'de meydana gelen ortalama fiyat artışıdır ve Resmî Gazete'de Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile ilan edilir.
- Kasımda ilan edilen oran, ertesi yılın başından itibaren maktu harçları, damga vergisi tutarlarını, MTV tarifesini, VUK'taki maktu para cezalarını ve Gelir Vergisi Kanunu'ndaki birçok had ve tutarı güncelliyor.
- Emlak vergisinde vergi değeri artık oranın tamamı kadar artıyor (7566 sayılı Kanunla 2025'te yapılan değişiklik); değerli konut vergisinin değer sınırları ise oranın yarısı kadar artmaya devam ediyor.
- Birçok kanun Cumhurbaşkanı'na artışı değiştirme yetkisi veriyor; bu yüzden bir tutarın gerçek artışı açıklanan orandan farklı çıkabilir.
Yeniden değerleme oranı her yıl kasımda açıklanıyor ve haberlere çoğunlukla "harçlar, cezalar ve MTV bu oranda artacak" diye yansıyor. Bu yazı oranın bu ikinci kullanımını anlatıyor: hangi vergi, harç ve ceza tutarları her yıl bu oranla güncelleniyor, artış hangi yıldan itibaren geçerli oluyor ve bir tutar neden tam oran kadar artmayabiliyor. Sabit kıymetlerini yeniden değerlemek istiyorsan hesabı aşağıdaki araçla yapabilirsin.
Oran nasıl belirleniyor
Tanım VUK'ta, mükerrer 298. maddenin (B) fıkrasında: yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre üretici fiyatları endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Madde metni eski adıyla "Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksi"nden söz ediyor; (C) fıkrasına göre bu ifade "üretici fiyatları genel endeksi" olarak uygulanıyor, bugün kullanılan endeks ise TÜİK'in yayımladığı Yİ-ÜFE.
Tanımdaki "ortalama" kelimesi önemli: kanun Ekim ayının tek başına yıllık değişimini değil, döneme yayılan ortalama fiyat artışını esas alıyor. Bu yüzden enflasyon hızla düşerken ya da yükselirken açıklanan oran, Ekim ayı için yayımlanan yıllık Yİ-ÜFE değişiminden farklı çıkabiliyor.
Oranı Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) Resmî Gazete'de yayımlanan bir Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile ilan ediyor. Bu yılın oranını aradığında GİB'in mevzuat sayfasında o yılın Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne bak.
Son yılların oranları
VUK'un mevzuat.gov.tr'deki metninde mükerrer 298. maddenin dipnotları geçmiş yılların oranlarını ve dayandığı tebliğleri listeliyor:
| Yıl | Oran | Tebliğ | Resmî Gazete |
|---|---|---|---|
| 2017 | %14,47 | VUK Genel Tebliği No. 484 | 11.11.2017 |
| 2018 | %23,73 | No. 503 | 30.11.2018 |
| 2019 | %22,58 | No. 512 | 23.12.2019 |
| 2020 | %9,11 | No. 521 | 28.11.2020 |
| 2021 | %36,20 | No. 533 | 27.11.2021 |
| 2022 | %122,93 | No. 542 | 24.11.2022 |
| 2023 | %58,46 | No. 554 | 25.11.2023 |
| 2024 | %43,93 | No. 574 | 27.11.2024 |
| 2025 | %25,49 | No. 585 | 27.11.2025 |
Tablonun gösterdiği bir şey var: oran, yüksek enflasyon dönemlerinde vergi tutarlarının ne kadar hızlı yükseldiğinin doğrudan ölçüsü. 2022'de açıklanan %122,93, bu oran aynen uygulandığında bir maktu tutarın bir yılda iki katından fazlasına çıkması demekti.
Hangi tutarlar bu oranla artıyor
Oranı kullanan hükümler her vergi kanununun kendi içinde dağınık duruyor. Aşağıdakiler mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerden:
| Kanun ve madde | Ne artıyor |
|---|---|
| 492 sayılı Harçlar Kanunu, mükerrer 138 | Tarifelerdeki maktu harçlar, maktu ve nispi harçların asgari ve azami hadleri |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, mükerrer 30 | (1) sayılı tablodaki maktu vergiler, asgari ve azami hadler |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 14 | Bir kâğıt için alınabilecek azami damga vergisi tutarı |
| 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, 10 | Taşıt değerleri ve vergi miktarları |
| 213 sayılı VUK, mükerrer 414 | VUK'taki maktu hadler ve asgari, azami miktarı belirtilmiş para cezaları |
| 193 sayılı GVK, mükerrer 123/2 | 40/1, 40/7, 68 ve diğer sayılan maddelerdeki maktu had ve tutarlar |
| 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 29 | Bina, arsa ve arazinin vergi değeri (takdir dönemleri arasındaki yıllarda) |
| 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, değerli konut hükümleri | Değerli konut vergisinin değer sınırları (oranın yarısı kadar) |
GVK mükerrer 123/2'de sayılan maddeler arasında 40/1 ve 40/7 de var: binek otomobillerin kira, ÖTV-KDV ve amortisman sınırları bu yolla her yıl güncelleniyor. Bu sınırlarla kabul edilen gideri ve KKEG'yi hesaplamak için binek araç gider kısıtlaması aracı var; sabit kıymetin amortisman planı için de amortisman aracına bakabilirsin.
Artış hangi yıldan itibaren geçerli
Kanunların ifadesi bu konuda iki türlü. VUK mükerrer 414 ve GVK mükerrer 123, tutarların "her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak" belirlenen oranda artırılmasını söylüyor. Harçlar Kanunu, Damga Vergisi Kanunu ve MTV Kanunu ise "her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan" tutarların artırılmasından söz ediyor.
Uygulamadaki sonuç aynı: kasım sonunda ilan edilen oran, ertesi yılın 1 Ocak'ından itibaren kullanılacak harç, ceza ve vergi tutarlarını belirliyor. Örneğin 27.11.2025'te ilan edilen %25,49 oranı, 2026 yılında uygulanan tutarların hesabına giriyor. Bir harcı ya da cezayı hesaplarken işlemin yapıldığı yılın tarifesine bakman bu yüzden önemli; aralık sonunda ödenen bir harç ile ocak başında ödenen aynı harç farklı tutarda olabilir.
Kesirlerde de kanuna göre fark var. VUK ve GVK'da hesaplanan tutarların yüzde beşini aşmayan kesirleri dikkate alınmıyor. Harçlar Kanunu ve Damga Vergisi Kanunu ise 10 Yeni Kuruşa kadarki kesirlerin dikkate alınmayacağını yazıyor. Bu yüzden yayımlanan yeni tutarlar, eski tutarın katsayıyla çarpımından biraz farklı ve yuvarlak görünüyor.
Emlak vergisinde 2025 değişikliği
Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesine göre bir taşınmazın vergi değeri, mükellefiyetin başladığı yılı izleyen yıllardan itibaren her yıl bir önceki yılın vergi değerinin yeniden değerleme oranında artırılmasıyla bulunuyor. Bu artış uzun süre oranın yarısı kadardı. 4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanunun 11. maddesi "yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde" ifadesini "yeniden değerleme oranında" olarak değiştirdi; aynı değişiklikle Cumhurbaşkanı'nın bu artışı oranın tamamına kadar yükseltme yetkisine ilişkin ifade de metinden çıkarıldı.
Aynı kanun değişikliği geçici 23. maddeye de bir sınır koydu: 2025'te 2026 yılı için takdir edilen arsa ve arazi birim değerleriyle hesaplanan 2026 bina ve arazi vergi değerleri, 2025 vergi değerlerinin iki kat fazlasını geçemiyor.
Değerli konut vergisinde ise durum farklı: bu verginin uygulandığı değer sınırları kanunda hâlâ "yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde" artırılıyor ve Cumhurbaşkanı bu artışı oranın tamamına kadar yükseltebiliyor. İki vergiyi hesaplamak için emlak vergisi ve değerli konut vergisi araçlarına bakabilirsin.
Tutar neden tam oran kadar artmadı
Bir tutarın yeni yıldaki artışının açıklanan orandan farklı çıkmasının en sık sebebi Cumhurbaşkanı'nın yetkisi. Kanunlar bu yetkiyi farklı sınırlarla veriyor:
- VUK mükerrer 414: Cumhurbaşkanı, hesaplanan had ve miktarları yarısına kadar artırabilir ya da indirebilir.
- GVK mükerrer 123/2: Cumhurbaşkanı, hesaplanan had ve tutarları yüzde 50'sine kadar artırmaya ya da indirmeye yetkili.
- Damga Vergisi Kanunu 14: Cumhurbaşkanı, azami tutarın artışı için yeniden değerleme oranının yüzde 50 fazlasını geçmeyen ve yüzde 20'sinden az olmayan bir oran belirleyebiliyor.
- Harçlar Kanunu mükerrer 138: Cumhurbaşkanı, tarifelerdeki maktu ve nispi harçları ayrıca değiştirebiliyor.
Bir de bazı tutarlar kanunun kendisiyle değiştiriliyor; o zaman yeniden değerleme yerine kanundaki yeni rakam geçerli oluyor. Bu nedenle güncel tutarı her zaman o yılın tebliğinden ya da GİB'in yayımladığı tarifeden kontrol et. Örneğin MTV tutarını MTV aracında, tapu işlemlerindeki harcı tapu harcı aracında, sözleşmelerdeki damga vergisini damga vergisi aracında yılın tutarlarıyla hesaplayabilirsin.
Enflasyon oranıyla karıştırma
Yeniden değerleme oranı TÜFE'ye dayanmıyor; tüketici fiyatlarındaki artışla aynı sayı değil. Kira artışı, maaş artışı ya da birikimlerin reel değeri gibi konularda TÜFE kullanılıyor. Yeniden değerleme oranı ise üretici fiyatlarına bakıyor ve yalnız kanunların ona bağladığı tutarlarda kullanılıyor. Fiyat artışının paranın değerine etkisini görmek istersen enflasyon aracı bu iş için.
Bu yazı genel bilgilendirmedir; vergi danışmanlığı değildir. Kanunlarda yapılan değişiklikler ve Cumhurbaşkanı kararları tutarları her yıl farklılaştırabilir. Kesin tutar için o yılın Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ne, GİB duyurularına ya da mali müşavirine başvur.
Kaynaklar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, mükerrer 298 (B, C) ve mükerrer 414; geçmiş yılların oranları madde dipnotlarında: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer 123/2: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.193.pdf
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, mükerrer 138: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.492.pdf
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 14 ve mükerrer 30: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.488.pdf
- 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, 10: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.197.pdf
- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 29, geçici 23 ve değerli konut vergisi hükümleri (7566 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dahil): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1319.pdf
