- Görüntüleyicideki döndür düğmesi çoğu zaman yalnız görünümü çevirir; kalıcı düzeltme için sayfanın yön bilgisini dosyada değiştirmen gerekir.
- PDF döndürme aracında açıyı (90°, 180° ya da 270°) ve dönecek sayfaları seçip dosyayı indir. Mac'te Önizleme'nin Sola Döndür aracı, iPhone'da Önizleme uygulaması, Windows'ta Acrobat'ın sayfa düzenleme aracı da kalıcı döndürür.
- Döndürme kalite kaybına yol açmaz; metin seçilebilir kalır, dosya boyutu neredeyse hiç değişmez.
- Yalnız sorunlu sayfaları seç ve göndermeden önce dosyayı kapatıp yeniden açarak kontrol et.
PDF sayfasını kalıcı olarak döndürmek için sayfanın dosyadaki yön değerini değiştiren bir araç kullanman ve sonucu kaydetmen gerekir. Taradığın belgenin bir sayfası yan çıktıysa ya da telefonla çektiğin fotoğraftan hazırlanan PDF'te bir sayfa baş aşağı duruyorsa, görüntüleyicide döndür düğmesine basmak çoğu zaman yetmez: dosyayı gönderdiğinde karşı taraf yine yan sayfa görür. Aşağıda bunun sebebini, sonra Hesapo aracıyla, Windows'ta, Mac'te, iPhone'da ve Android'de kalıcı döndürmenin adımlarını anlattım.
Görüntüleyicide döndürmek ile kalıcı döndürmek
PDF açan programların çoğunda bir döndür düğmesi bulunur. Bu düğme genellikle yalnız o anki görünümü çevirir; ekranda sayfa düzgün görünür ama dosyada hiçbir şey değişmez. Programı kapatıp dosyayı yeniden açtığında ya da dosyayı başkasına gönderdiğinde sayfa eski hâline döner.
Adobe bu ayrımı kendi programı için açıkça yazar. Acrobat'ta Görünüm > Görünümü Döndür (View > Rotate view) komutu yalnız sayfanın ekrandaki görünüşünü değiştirir ve bu değişiklik kaydedilemez; dosya bir sonraki açılışta eski yönüyle gelir. Kalıcı döndürme için sayfa düzenleme aracını kullanıp dosyayı kaydetmen gerekir. Başka programlar döndürmeyi kaydetmeyi teklif eder, bazıları hiç sormaz; hangisinin ne yaptığını anlamanın en kolay yolu dosyayı kapatıp yeniden açmaktır.
Kalıcı döndürme ise dosyanın içindeki sayfa yön bilgisini değiştirir. Bu değişiklik dosyayla birlikte gider; dosyayı hangi cihazda, hangi programda açarsan aç sayfa düzgün görünür.
Döndürme dosyanın içinde nasıl tutulur?
PDF biçimini tanımlayan ISO 32000 standardında her sayfa nesnesinin isteğe bağlı bir Rotate (döndürme) değeri vardır. Standart bu değeri şöyle tanımlar: sayfanın görüntülenirken ya da yazdırılırken saat yönünde kaç derece döndürüleceği. Değer 90'ın katı olmak zorundadır ve verilmemişse 0 kabul edilir. Yani pratikte 0, 90, 180 ve 270 derece kullanılır.
Bu değer "kalıtsal"dır: bir üst düzeydeki sayfa grubuna yazılırsa altındaki bütün sayfalar onu devralır. Bir belgenin bütün sayfaları birden yan açılıyorsa sebebi çoğu zaman budur.
Bunun pratik sonucu şu: döndürme kalite kaybına yol açmaz. Sayfanın içindeki yazılar, çizimler ve görseller olduğu gibi kalır, yalnız görüntüleme açısı değişir. Sayfa yeniden çizilmediği için metin seçilebilir kalır, dosya boyutu neredeyse hiç değişmez. Aynı sayfayı dört kez 90 derece döndürsen bile başladığın yere dönersin ve hiçbir şey bozulmaz.
Hesapo ile kalıcı döndürme
PDF döndürme aracı ücretsizdir, üyelik istemez ve filigran eklemez.
- PDF'i sürükleyip bırak ya da "Dosya seç" ile ekle.
- Döndürme açısını seç: 90° saat yönünde, 180° ya da 90° saat yönünün tersine (270°).
- Hangi sayfaların döneceğini seç. Tüm sayfaları seçebilir ya da yalnız bazı sayfaları işaretleyebilirsin.
- Sayfa seçmek için küçük resimlere tıkla ya da kutuya "2, 5-6" gibi sayfa numaralarını yaz. Bu örnekte 2, 5 ve 6. sayfalar döner.
- Küçük resimler döndürmenin sonucunu önceden gösterir. Sayfaların doğru yöne baktığından emin ol.
- Dosyayı oluştur ve sonuç kartından "İndir" ile al.
Hangi yöne döndüreceğini kestiremiyorsan küçük resme bak: yazının üst kısmı sağa bakıyorsa sayfayı saat yönünün tersine, sola bakıyorsa saat yönünde 90° çevir. Baş aşağı sayfa için 180° seç.
Hangi açı ne zaman?
| Durum | Seçilecek açı |
|---|---|
| Sayfanın üstü sağ tarafa bakıyor | 90° saat yönünün tersine (270°) |
| Sayfanın üstü sol tarafa bakıyor | 90° saat yönünde |
| Sayfa baş aşağı | 180° |
Yan çıkan sayfalar taramada sık görülür. Yatay bir tablo ya da geniş bir grafik dikey sayfalar arasında taranınca yan durur. Bu sayfaları dik çevirmek her zaman doğru olmayabilir: yatay tasarlanmış bir tablo yatay durmalıdır. Amaç okuyan kişinin başını eğmeden metni okuyabilmesi.
Mac'te Önizleme ile döndürmek
Apple'ın Önizleme kılavuzuna göre tek sayfayı döndürmek için PDF'i açıp araç çubuğundaki Sola Döndür aracına tıklarsın; her tıklama 90° çevirir. Sağa çevirmek için Option tuşunu basılı tutup aynı araca, yani Sağa Döndür'e tıklarsın.
Birden fazla sayfa için:
- Görüntü > Küçük Resimler'i seç.
- Döndürülecek sayfaları seç (Komut tuşuyla birden fazla).
- Sola Döndür aracına tıkla, gerekirse Option ile sağa çevir.
- Dosya > Farklı Kaydet ya da Dosya > Dışa Aktar ile kaydet.
Apple'ın sayfası kaydetme adımını ayrıca anlatmıyor. Bu yüzden kaydettikten sonra dosyayı kapatıp yeniden açarak döndürmenin dosyaya işlendiğine bak.
Windows'ta döndürmek
Adobe Acrobat kuruluysa Adobe'nin masaüstü kılavuzundaki yol şöyle: PDF'i aç, Tüm araçlar > Sayfaları düzenle (Organize pages) aracına geç, sayfa aralığını ve dönüş yönünü seç, sonra dosyayı kaydet. Görünüm menüsündeki "Görünümü Döndür" bu iş için değil, yalnız ekran içindir. Acrobat'ın mobil sürümünde sayfa döndürmek abonelik gerektiriyor.
Acrobat yoksa yazdırma yoluyla düzeltme de mümkün. Görüntüleyicide sayfayı döndürüp Yazdır deyip yazıcı olarak "Microsoft Print to PDF" seçersen, bazı programlar sayfayı ekranda göründüğü yönde yeni bir PDF'e aktarır. Bu yöntemde sayfalar yeniden üretildiği için bağlantılar ve form alanları kaybolabilir; ayrıca her programın yazdırma sırasında döndürmeyi koruyacağının garantisi yoktur. Döndürdükten sonra dosyayı "Farklı kaydet" ile yeni bir adla kaydedip yeniden açarak kontrol et; sayfa yine yan geliyorsa program yalnız görünümü çevirmiş demektir.
iPhone ve Android'de döndürmek
iPhone'da Apple'ın Önizleme uygulaması PDF sayfalarını kalıcı olarak döndürür. Apple'ın iPhone kılavuzuna göre PDF'i Önizleme'de açıp daha fazla simgesine dokunursun, ardından Sola Döndür ya da Sağa Döndür'ü seçersin. Notlar uygulamasına eklenmiş bir PDF'te de aynı seçenekler var: sayfanın küçük resmine dokunup daha fazla simgesinden Sola Döndür ya da Sağa Döndür'ü seçersin. Döndürmeden sonra PDF'i paylaşıp kendine göndererek sonucu kontrol et.
Android'de yerleşik bir PDF döndürme aracı yok. Belgeyi henüz taramadıysan Google Drive'ın tarama ekranındaki "Kırp ve döndür" ile sayfayı kaydetmeden önce düzeltmek en kolay yol. Var olan bir PDF için PDF döndürme aracını telefonun tarayıcısında açıp dosyayı seçebilirsin.
Birden fazla yönde döndürme gerekiyorsa
Bir belgede bazı sayfalar sağa, bazıları sola yatmış olabilir. Araçta bir seferde tek bir açı uygulanır. Bu durumda işlemi iki turda yaparsın: önce sağa yatık sayfaları seçip bir açıyla döndürür, indirdiğin dosyayı yeniden açıp sola yatık sayfaları diğer açıyla döndürürsün.
Sayfa sayfa farklı işlemler gerekiyorsa PDF sayfa düzenleme aracı da işe yarar. Orada her sayfanın kendi 90° döndür düğmesi var; aynı ekranda sayfa silip sıralayabilirsin de. Bu araç hakkında bilgi için PDF sayfası nasıl silinir yazısına bakabilirsin.
Dosyalarının nasıl işlendiğini Gizlilik Politikası sayfasında anlattık.
Fotoğraftan PDF'lerde yan sayfa
Telefonla çekilen fotoğraflar, telefonun nasıl tutulduğunu fotoğrafın içine bir bilgi olarak yazar. Bu bilgiyi okumayan programlar fotoğrafı yan gösterir ve PDF'e çevirirken de yan yerleştirir. Hesapo'nun JPG'den PDF'e çevirme aracı bu bilgiyi okuduğu için fotoğraflar doğru yönde yerleşir. Başka bir yolla oluşturulmuş PDF'te yan sayfa varsa döndürme aracıyla düzeltebilirsin. Fotoğraftan PDF hazırlamanın ayrıntıları fotoğraftan PDF nasıl yapılır yazısında.
Döndürmeden sonra
Düzelttiğin dosyayı başka belgelerle birleştireceksen PDF birleştirme aracını kullanabilirsin; döndürmeyi birleştirmeden önce yapmak, birleşik dosyada yan sayfa aramaktan daha kolaydır. Birleştirmenin ayrıntıları PDF nasıl birleştirilir yazısında. Sayfaları resim olarak paylaşacaksan da önce döndür; aksi hâlde resimler de yan çıkar. Bunun için PDF sayfaları resme nasıl çevrilir yazısına göz at.
PDF döndürürken sık yapılan hatalar
En sık yapılan hata, görüntüleyicide döndürüp dosyanın düzeldiğini sanmak. Göndermeden önce dosyayı kapatıp yeniden aç; sayfa hâlâ yan geliyorsa döndürme dosyaya işlenmemiştir.
Tüm sayfaları döndürmek de sık yapılır. Belgede yalnız bir iki sayfa yan duruyorsa "tüm sayfalar" seçeneği düzgün sayfaları da çevirir ve bu kez onlar yan çıkar. Yalnız sorunlu sayfaları seç.
Yanlış yöne çevirmek de olur. 90° saat yönünde ile saat yönünün tersine arasında kararsız kaldığında küçük resimlere bak; araç sonucu indirmeden önce gösterir. Yine de yanlış çevirdiysen dosyayı yeniden açıp 180° döndürmen düzeltir, çünkü döndürme kayıpsızdır ve tekrarlanabilir.
Yatay tasarlanmış sayfaları zorla dik yapmak da okumayı bozar. Geniş tablolar ve grafikler yatay okunacak şekilde hazırlanır; bunları dikey çevirince okuyan kişi başını eğmek zorunda kalır.
Yazdırırken yönün değişmesini döndürme hatası sanmak da olur. Yazıcı penceresindeki "otomatik döndür ve ortala" türü ayarlar sayfayı kâğıda sığdırmak için çevirebilir; bu, dosyadaki yön değerini değiştirmez. Çıktı yanlış geliyorsa önce yazdırma ayarına bak.
PDF döndürme aracının sınırları
Dosya başına 500 MB sınırı var. Telefonda büyük dosyalarda işlem yavaşlayabilir, araç bu durumda uyarı gösterir. Parola korumalı PDF'ler açılmaz; araç "Bu PDF parola korumalı" uyarısı verir. Parolayı biliyorsan dosyayı açabildiğin bir programda yazdır menüsünden PDF olarak kaydedip yeni kopyayı döndürebilirsin.
Sık sorulan sorular
Döndürünce kalite düşer mi?
Hayır. Döndürme sayfanın yön bilgisini değiştirir, içerik yeniden çizilmez. Kalite aynı kalır, metin seçilebilir olmaya devam eder.
Görüntüleyicide döndürdüm ama dosyayı gönderince yine yan çıktı, neden?
Görüntüleyicilerin çoğu döndürmeyi yalnız ekrandaki görünüme uygular, dosyaya yazmaz. Kalıcı düzeltme için sayfanın yön bilgisini dosyada değiştiren bir araç kullanman gerekir.
Yalnız bir sayfayı döndürebilir miyim?
Evet. Küçük resimlerden o sayfayı seç ya da numarasını yaz; diğer sayfalar olduğu gibi kalır.
45 derece gibi bir açıyla döndürebilir miyim?
Hayır. PDF sayfa yönü 90 derecenin katlarıyla tutulur; araç 90°, 180° ve 270° seçeneklerini sunar. Hafif eğik taranmış bir sayfayı düzeltmek için belgeyi yeniden taramak daha iyi sonuç verir.
