- Muhatap bulunduğun ceza infaz kurumunun müdürlüğü.
- Takdir oda ve koğuş yerleştirmesi kurum idaresinin takdirindedir; güvenlik, suç türü ve gözlem sonuçları dikkate alınır (5275 s. K. m.23-24).
- Can güvenliği tehlike varsa bunu dilekçede açıkça yaz.
- Şikâyet yerleştirme işlemi hukuka aykırıysa öğrenmeden itibaren 15 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir (4675 s. K. m.4/1, m.5).
Bu araç, ceza infaz kurumunda bulunan hükümlü ya da tutuklunun kaldığı oda veya koğuştan başka bir yere alınmasını isteyen dilekçeyi hazırlar. Kurumun adını, istersen mevcut oda ya da koğuş numaranı ve değişiklik gerekçeni yazarsın. Dilekçe kurum müdürlüğüne yazılır ve uygun görülecek bir oda ya da koğuşa yerleştirilmeni ister.
Koğuş değişikliği isteminin nedenleri çok çeşitlidir: diğer kişilerle yaşanan sorunlar, tehdit ve can güvenliği endişesi, sağlık durumu, sigara dumanından etkilenme, aynı dosyadaki kişilerle bir arada olma, yaş farkı ya da eğitim programına katılma. Kurum idaresinin yerleştirme konusunda geniş bir takdir yetkisi vardır; bu yüzden gerekçenin somut ve belgeli olması önemlidir.
Koğuş değişikliği dilekçesi nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgiler: adın soyadın, T.C. kimlik numaran. İmza unvanı "Hükümlü / Tutuklu" olarak yazılır.
- Ceza infaz kurumu: tam adıyla. Muhatap "… CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜNE" olur.
- Mevcut oda / koğuş (isteğe bağlı): yazarsan dilekçede "… numaralı oda / koğuşta kalmaktayım" olarak geçer; boşsa "bulunduğum oda / koğuşta" yazılır.
- Değişiklik gerekçeniz: neden başka bir yere alınmak istediğini somut olarak yaz. Boşsa araç uyarır.
Dilekçenin son paragrafı belirli bir oda istemez; "uygun görülecek bir oda / koğuşa" yerleştirilmeyi ister. Belirli bir koğuşa geçmek istiyorsan bunu gerekçende neden o koğuş olduğunu açıklayarak belirtebilirsin, ama kararın idareye ait olduğunu bil.
Hukuki dayanak ve şartlar
Hükümlülerin kurumda nereye yerleştirileceği 5275 sayılı Kanun'un gözlem, sınıflandırma ve gruplandırma kurallarına bağlıdır (m.23-24). Bu kurallar, hükümlülerin gözlem sonuçlarına göre sınıflandırılıp gruplar hâlinde barındırılmasını öngörür. Bu nedenle:
- Kurum idaresi oda ve koğuş yerleştirmesinde takdir yetkisine sahiptir.
- Güvenlik, suç türü ve gözlem sonuçları kararı etkiler.
- Bir hükümlünün belirli bir koğuşta kalma hakkı yoktur; ama yerleştirmenin hukuka uygun olması gerekir.
İdarenin işlemi hukuka aykırıysa (örneğin can güvenliği tehlikesine rağmen hiçbir önlem alınmıyorsa) infaz hâkimliğine şikâyet yolu vardır:
| Hüküm | İçerik |
|---|---|
| 4675 s. K. m.4/1 | Hükümlü ve tutukluların kurum işlemlerine karşı infaz hâkimliğine şikâyet hakkı |
| 4675 s. K. m.5 | Şikâyet işlemi öğrenmeden başlayarak 15 gün, her hâlde 30 gün içinde yapılır |
| 4675 s. K. m.6 | İnfaz hâkiminin kararına 2 hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir |
Gerekçe nasıl yazılır?
İdarenin takdir yetkisi geniş olduğu için gerekçenin ikna edici olması gerekir. Şu ilkeler işe yarar:
- Somut ol. "Koğuşta sorun yaşıyorum" yerine ne olduğunu, hangi tarihte olduğunu, kimlerin tanık olduğunu yaz.
- Can güvenliğini öne çıkar. Tehdit, saldırı ya da baskı varsa açıkça yaz; araç da bunu açıkça yazmanı ister. Bu durumda idarenin önlem alma yükümlülüğü daha belirgin hâle gelir.
- Sağlık durumunu belgeyle göster. Astım, kalp hastalığı, engellilik gibi durumlarda kurum hekiminin ya da hastanenin raporunu belirt.
- Kişisel hakaretten kaçın. Diğer hükümlüler hakkında küçük düşürücü ifadeler dilekçeni zayıflatır ve sana karşı kullanılabilir.
- Talebini sınırlı tut. "Herhangi bir uygun koğuş" demek, belirli bir koğuşu ısrarla istemekten genelde daha kolay karşılanır.
Can güvenliği tehlikesi var mı?
Evet: Durumu derhal idareye ve infaz hâkimliğine bildir; 15 günlük şikâyet süresini kaçırma.
Hayır:
Yerleştirme hukuka aykırı mı?
Evet: İnfaz hâkimliğine şikâyet et (4675 s. K. m.5).
Hayır: Koşullar değişince gerekçeyi güçlendirip yeniden başvur.
Sık görülen gerekçeler ve destekleyici belgeler
| Gerekçe | Dilekçeye yazılacak | Destekleyici belge |
|---|---|---|
| Tehdit, baskı, saldırı | Olayın tarihi, yeri, kim tarafından yapıldığı, tanıklar | Daha önce verilen dilekçe ya da düzenlenen tutanak |
| Sağlık durumu | Hastalığın adı ve koğuş koşullarının sağlığa etkisi | Kurum hekimi ya da hastane raporu |
| Sigara dumanı | Odada sigara içildiği ve bunun sana etkisi | Sağlık raporu, revire çıkış kayıtları |
| Eğitim ya da çalışma | Katıldığın programın saatleri ve koğuşla bağlantısı | Program kaydı |
| Uyum sorunu | Somut olaylar, tarihleriyle | Varsa olay tutanağı |
Bir gerekçeyi abartmak ya da gerçeğe aykırı yazmak, idarenin sonraki taleplerine güvenini azaltır. Yalnız yaşadığın ve kanıtlayabileceğin olguları, tarih ve yer vererek yaz.
Aynı talep için kısa aralıklarla çok sayıda dilekçe vermek yerine tek, ayrıntılı ve belgeli bir dilekçe vermek daha etkilidir. Durum ağırlaştıysa (örneğin yeni bir tehdit olayı) bunu yeni bir dilekçeyle ve tarih vererek bildir.
Muhatap ve teslim
Dilekçe bulunduğun kurumun müdürlüğüne yazılır ve kurumun dilekçe usulüyle teslim edilir. Kayıt numarasını iste; şikâyet yoluna gitmen gerekirse bu kayıt, talebini ne zaman yaptığını gösterir.
Can güvenliği acil bir tehlike altındaysa dilekçeyi beklemeden görevli personele sözlü olarak da bildir. Yazılı dilekçe, sözlü bildirimin yerini değil kaydını oluşturur.
Gerekli ekler
- Sağlık gerekçesinde kurum hekimi raporu ya da hastane raporu.
- Daha önce yaşanan bir olay varsa o olaya ilişkin tutanak ya da dilekçe örneği.
- Eğitim ya da çalışma programı gerekçesinde ilgili kayıt.
Örnek dilekçe metni
ANKARA 2 NOLU T TİPİ KAPALI CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜNE Konu: Oda / koğuş değişikliği talebi Ankara 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu bünyesinde A-14 numaralı oda / koğuşta kalmaktayım. Aşağıda açıkladığım nedenlerle başka bir oda / koğuşa alınmak istiyorum. Kronik astım hastasıyım ve kurum hekimi tarafından bu durum kayıt altına alınmıştır. Kaldığım odada yoğun sigara içilmesi nedeniyle son iki haftada üç kez nefes darlığı krizi geçirdim ve revire çıkarıldım. Talebimin değerlendirilerek uygun görülecek bir oda / koğuşa yerleştirilmemi saygılarımla arz ederim. Hükümlü / Tutuklu Volkan Erdem
Sık yapılan hatalar
- Gerekçeyi boş bırakmak ya da genel yazmak. İdare somut bir neden görmezse talebi değerlendirmekte zorlanır.
- Can güvenliği tehlikesini saklamak. Tehdit varsa açıkça yaz; aksi hâlde idare durumu bilemez.
- Şikâyet süresini kaçırmak. İnfaz hâkimliğine şikâyet işlemi öğrenmeden başlayarak 15 gün içinde yapılmalıdır.
- Belirli bir kişiyle aynı koğuşa geçmekte ısrar etmek. Gruplandırma kuralları buna izin vermeyebilir.
- Kayıt numarası almamak. Sonradan şikâyet yoluna gidersen talebinin tarihini kanıtlaman gerekir.
Koğuş yerleştirmesi idarenin takdirindedir; dilekçe sonucu garanti etmez. Can güvenliğinle ilgili acil bir durum varsa yazılı başvuruyla birlikte avukatına ve infaz hâkimliğine de haber ver.
Sonrası
Kurum idaresi talebini değerlendirir ve uygun görürse seni başka bir oda ya da koğuşa alır. Talep reddedilir ya da cevapsız kalırsa ve işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsan infaz hâkimliğine şikâyet edebilirsin. Şikâyet dilekçeni kurum aracılığıyla göndermek için cezaevine evrak teslim dilekçesi aracını kullan. Başka bir kuruma geçmek istiyorsan hükümlü nakil dilekçesi aracına bak.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Cezaevinde koğuş değiştirmek için ne yapmalıyım?
Kurum müdürlüğüne gerekçeli bir dilekçe verirsin. Gerekçeni somut olarak yaz, varsa sağlık raporu gibi belgeleri ekle. Yerleştirme kurum idaresinin takdirindedir.
Koğuş değişikliği hakkım var mı?
Belirli bir koğuşta kalma hakkı yoktur; yerleştirme güvenlik, suç türü ve gözlem sonuçlarına göre idarenin takdirindedir (5275 s. K. m.23-24). Ancak idarenin işleminin hukuka uygun olması gerekir.
Talebim reddedilirse ne yapabilirim?
İşlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsan infaz hâkimliğine şikâyet edebilirsin. Şikâyet işlemi öğrenmeden başlayarak 15 gün, her hâlde 30 gün içinde yapılır (4675 s. K. m.5).
İnfaz hâkiminin kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. İnfaz hâkiminin kararına karşı 2 hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir (4675 s. K. m.6).
Can güvenliğim tehlikedeyse ne yapmalıyım?
Durumu beklemeden görevli personele bildir ve dilekçende tehlikeyi açıkça yaz. Avukatın varsa ona da haber ver. İdarenin önlem almaması hâlinde infaz hâkimliğine şikâyet yolu vardır.
Dilekçede belirli bir koğuş isteyebilir miyim?
İsteyebilirsin ama karar idareye aittir. Aracın dilekçesi "uygun görülecek bir oda / koğuşa" yerleştirilmeyi ister; belirli bir yer istiyorsan nedenini gerekçende açıkla.
Şikâyet dilekçesini cezaevinden nasıl gönderirim?
İnfaz hâkimliğine yazdığın şikâyet dilekçesini kurum müdürlüğüne teslim edersin; kurum ilgili infaz hâkimliğine gönderir. Teslimde evrak kayıt sayısını ve tarihini gösteren alındı belgesi iste.
Sağlık nedeniyle koğuş değişikliği istenebilir mi?
Evet, sağlık durumu sık kullanılan gerekçelerden biridir. Kurum hekiminin ya da hastanenin raporunu dilekçende belirt ve mümkünse ekle.