- Dayanak CMK m.131/1; muhafazasına gerek kalmayan ya da müsadere edilmeyeceği anlaşılan eşya sahibine iade edilir.
- Kim karar verir soruşturmada Cumhuriyet savcısı ya da hâkim, kovuşturmada mahkeme.
- Ret hâlinde iade talebinin reddine itiraz edilebilir (m.131/1).
- Ekler eşyanın sana ait olduğunu gösteren fatura, ruhsat, tapu ya da satış belgesi ve el koyma tutanağı.
Bu araç, bir soruşturma ya da kovuşturma kapsamında el konulan eşyanın iadesini isteyen dilekçeyi hazırlar. Dosyanın nerede olduğunu (başsavcılık, sulh ceza hâkimliği ya da mahkeme) seçersin; muhatap satırı ve dosya numarasının türü buna göre değişir. Sıfatını (şüpheli / sanık, eşyanın sahibi olan üçüncü kişi ya da mağdur) seçersin, imza unvanı da buna göre yazılır.
El koyma çoğu zaman delillerin korunması için yapılır: telefon, bilgisayar, araç, belge ya da para. İnceleme bittiğinde ya da eşyanın müsadere edilmeyeceği anlaşıldığında eşyanın sahibine verilmesi gerekir. Ancak bu çoğu zaman kendiliğinden olmaz; sahibinin dilekçeyle istemesi gerekir. Eşya sana ait olduğu hâlde dosyada üçüncü kişiysen de bu dilekçeyi kullanabilirsin.
El konan eşya iade dilekçesi nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgiler: adın soyadın, T.C. kimlik numaran, adresin, telefonun ve e-postan. İade kararı ve teslim bilgisi bu adrese bildirilir.
- Dosya nerede? alanında üç seçenekten birini seç: "Cumhuriyet başsavcılığı (soruşturma)", "Sulh ceza hâkimliği" ya da "Mahkeme (dava açıldıysa)".
- Başsavcılık (il / ilçe) veya mahkeme adı: başsavcılıkta yer adı yeter ("Bakırköy"); mahkemede tam ad yaz ("Bakırköy 3. Asliye Ceza Mahkemesi").
- Dosya no: başsavcılıkta soruşturma numarası, mahkemede esas numarası, sulh ceza hâkimliğinde değişik iş numarası. Araç dilekçede numaranın türünü seçimine göre yazar.
- El koyma tarihi: el koyma tutanağındaki tarih.
- El konulan eşya: marka, model, IMEI, plaka, şasi numarası gibi ayırt edici bilgilerle yaz. Boşsa araç uyarır.
- Adli emanet no (varsa): eşya adli emanete alındıysa makbuzdaki numara. Yazarsan dilekçede "(adli emanet no: …)" olarak görünür.
- Sıfatınız: "Şüpheli / sanık", "Eşyanın sahibi (üçüncü kişi)" ya da "Mağdur (eşya bana ait)".
- İade gerekçeniz: eşyanın sana ait olduğunu, incelemenin bittiğini, eşyaya neden ihtiyaç duyduğunu yaz.
Hukuki dayanak ve şartlar
El konulan eşyanın iadesi Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 131. maddesinde düzenlenir. Aracın uyarısına göre:
- Soruşturma veya kovuşturma için muhafazasına gerek kalmayan ya da müsadere edilmeyeceği anlaşılan eşya iade edilir.
- İadeye savcı, hâkim veya mahkeme karar verir.
- Talebin reddine itiraz edilebilir.
Dilekçenin son paragrafı da bu iki koşula dayanır: "Eşyanın delil olarak muhafazasına artık gerek bulunmamakta olup müsadereye tabi bir eşya da değildir."
İade talebinin güçlü olması için şu sorulara cevap ver:
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| İnceleme bitti mi? | Telefon ya da bilgisayarın imajı alındıysa ya da bilirkişi raporu dosyaya girdiyse muhafaza gerekliliği azalır |
| Eşya suçta kullanılmış mı? | Suçta kullanılan ya da suçtan elde edilen eşya müsadereye konu olabilir; bu durumda iade zorlaşır |
| Eşya kime ait? | Mülkiyet belgeli gösterilmeli; başkasına ait eşyada sahibinin başvurması daha uygundur |
| Neden acil? | İşinde kullandığın araç, öğrenim için gerekli bilgisayar gibi somut ihtiyaçlar takdirde etkili olabilir |
Müsadere, bir eşyanın mülkiyetinin mahkeme kararıyla devlete geçmesidir. Suçta kullanılan ya da suçtan elde edilen eşya için müsadere gündeme gelebilir. Böyle bir eşyada iade talebi, müsadere şartlarının oluşmadığını gösterecek bilgiler içermelidir.
İade gerekçesi nasıl yazılır?
Gerekçe alanı dilekçenin orta paragrafına girer ve kararı en çok etkileyen kısımdır. Üç şeyi göstermeye çalış:
- Sahiplik. "Telefon adıma kayıtlıdır, faturası ektedir" ya da "Araç adıma tescillidir, ruhsat fotokopisi ektedir" gibi somut bir cümle yaz.
- İncelemenin bittiği. Bilirkişi raporu dosyaya girdiyse, imaj alındıysa ya da eşya üzerinde yapılacak bir işlem kalmadıysa bunu belirt. Bilmiyorsan "incelemenin tamamlanmış olması hâlinde" diye yazabilirsin.
- İhtiyaç. Eşyayı işinde, eğitiminde ya da günlük yaşamında neden kullandığını açıkla. Örneğin aracın tek geçim kaynağın olan taksi olması ya da bilgisayarın ders kayıtlarını içermesi.
Suçla ilgili değerlendirmeye girme. İade dilekçesi, suçun işlenip işlenmediğini tartışacağın yer değildir; yalnız eşyanın muhafazasına gerek kalmadığını ve müsadere edilmeyeceğini göstermeye odaklan. Savunmanı ayrı bir dilekçede ya da ifaden sırasında yaparsın.
Süre
İade talebi için kanunda bir süre öngörülmemiştir; inceleme bittiği andan itibaren her zaman istenebilir. Aracın sonuçlar bölümünde son gün hesabı yoktur, yalnız el koyma tarihi gösterilir. Talebin reddedilmesi hâlinde ret kararına itiraz edilebilir. Genel itiraz süresi kararı öğrenmeden başlayarak 2 haftadır (CMK m.268/1); ret kararının altındaki kanun yolu açıklamasını kontrol et.
Muhatap ve teslim
Muhatap, dosyanın bulunduğu yere göre değişir:
| Dosya nerede? | Muhatap satırı | Dosya no türü |
|---|---|---|
| Başsavcılıkta | … CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA | Soruşturma |
| Sulh ceza hâkimliğinde | … NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE | Değişik iş |
| Mahkemede | … MAHKEMESİNE | Esas |
Dosya hâlâ soruşturma aşamasındaysa dilekçeyi başsavcılığa ver; dava açıldıysa davanın görüldüğü mahkemeye ver. Dilekçeyi adliye ön bürosuna elden verebilir ya da e-imzan varsa UYAP Vatandaş Portalı üzerinden gönderebilirsin.
Gerekli ekler
- Eşyanın sana ait olduğunu gösteren belge: fatura, ruhsat, tapu, satış sözleşmesi, garanti belgesi.
- El koyma tutanağının ya da arama ve el koyma kararının bir örneği.
- Adli emanet makbuzu.
- Kimlik fotokopisi.
- Vekille başvuruyorsan vekaletname.
Örnek dilekçe metni
BAKIRKÖY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA Konu: El konulan eşyanın iadesi talebi (CMK m.131) Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2026/9876 soruşturma sayılı dosyası kapsamında 14.07.2026 tarihinde aşağıda tanımlanan eşyaya el konulmuştur. El konulan eşya: Samsung marka cep telefonu, IMEI 350000000000000 (adli emanet no: 2026/1520) Telefon adıma kayıtlı olup faturası ektedir. Telefon üzerindeki inceleme tamamlanmış ve bilirkişi raporu dosyaya sunulmuştur. Telefonu iş iletişimim için kullanmaktayım. Eşyanın delil olarak muhafazasına artık gerek bulunmamakta olup müsadereye tabi bir eşya da değildir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 131. maddesi uyarınca el konulan eşyanın tarafıma iadesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim. Şüpheli / Sanık Tolga Güneş
Sık yapılan hatalar
- Eşyayı tanımlamamak. "Telefonum" yerine marka, model ve IMEI yaz; adli emanette çok sayıda benzer eşya bulunabilir.
- Mülkiyeti belgelememek. Fatura ya da ruhsat yoksa sahiplik tartışmalı kalır.
- Yanlış makama başvurmak. Dava açıldıktan sonra dosya mahkemededir; başsavcılığa verilen dilekçe gecikmeye yol açar.
- İnceleme bitmeden istemek. Bilirkişi incelemesi sürüyorsa talep büyük olasılıkla reddedilir. İncelemenin durumunu öğrenip öyle başvur.
- Ret kararına itiraz etmemek. Ret kararı kesin değildir; itiraz yolu vardır.
Eşyanın müsadereye tabi olup olmadığı ve ret kararına itirazın hangi merciye yapılacağı dosyaya göre değişir. Durumuna özel sorular için baroya ya da adli yardım bürosuna danış.
Sonrası
Savcı, hâkim ya da mahkeme talebini inceler ve iadeye karar verirse karar adli emanet bürosuna bildirilir; eşyayı kimliğinle ve gerekirse karar örneğiyle teslim alırsın. Teslim sırasında eşyanın durumunu kontrol et ve tutanakta belirt.
Talep reddedilirse kararı öğrendiğin günden başlayarak 2 hafta içinde itiraz edebilirsin. Dosya içeriğini görmeden gerekçe yazmak zorsa soruşturma dosyası fotokopi dilekçesi ile dosyadan örnek isteyebilirsin. Olayla ilgili bir bilirkişi raporu dosyaya girdiyse ve rapora katılmıyorsan bilirkişi raporu itiraz dilekçesi aracı işine yarar.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
El konulan telefonumu nasıl geri alırım?
Dosya savcılıktaysa başsavcılığa, dava açıldıysa mahkemeye CMK m.131'e dayanan bir iade dilekçesi verirsin. Telefonun marka, model ve IMEI bilgisini, adli emanet numarasını ve sana ait olduğunu gösteren faturayı ekle.
İade için ne kadar beklemem gerekir?
Kanunda bekleme süresi yoktur. Eşyanın muhafazasına gerek kalmadığında ya da müsadere edilmeyeceği anlaşıldığında iade istenebilir. İnceleme sürüyorsa talep reddedilebilir; incelemenin durumunu dosyadan öğren.
İade talebim reddedilirse ne yapabilirim?
CMK m.131/1'e göre talebin reddine itiraz edilebilir. Genel itiraz süresi kararı öğrenmeden başlayarak 2 haftadır (CMK m.268/1); ret kararının altındaki kanun yolu açıklamasına bak.
Eşya bana ait ama dosyada şüpheli ben değilim, başvurabilir miyim?
Evet. Araçta sıfat olarak "Eşyanın sahibi (üçüncü kişi)" seçeneğini seç ve mülkiyetini gösteren belgeleri ekle. İmza unvanın "Eşyanın Maliki (Üçüncü Kişi)" olarak yazılır.
Müsadere ne demek?
Bir eşyanın mülkiyetinin mahkeme kararıyla devlete geçmesidir. Suçta kullanılan ya da suçtan elde edilen eşya müsadereye konu olabilir; müsadere edilecek eşya iade edilmez.
Adli emanet numarasını nereden bulurum?
Eşya adli emanete teslim edildiğinde düzenlenen makbuzda ya da el koyma tutanağında yazar. Bilmiyorsan alanı boş bırakabilirsin; dosya numarası ve eşyanın ayrıntılı tanımı yeterli olabilir.
Sulh ceza hâkimliğine ne zaman başvurulur?
El koyma kararı sulh ceza hâkimliğince verildiyse ve dosya değişik iş numarasıyla hâkimlikteyse muhatap seçeneklerinden "Sulh ceza hâkimliği"ni seçebilirsin. Dosyanın şu an nerede olduğundan emin değilsen ilgili kalemden sor ve dilekçeyi o makama yaz.