Yasal Faiz Hesaplama

Anaparayı, yıllık faiz oranını ve tarih aralığını girdiğinde bu araç işleyen yasal veya temerrüt faizini hesaplar. Gün sayısını, faiz tutarını ve anapara ile faizin toplamını gösterir; oran dönem içinde değiştiyse dönemleri ayrı ayrı hesaplayıp toplayabilirsin.

Yasal faiz nedir?

Faiz, bir para borcunun zamanında ödenmemesi ya da bir paranın belirli bir süre kullanılması karşılığında ödenen bedeldir. Taraflar sözleşmeyle faiz oranı kararlaştırabilir; kararlaştırmamışlarsa ve kanun faizi gerektiriyorsa yasal oran uygulanır. Yasal faizin ve temerrüt faizinin temel çerçevesi 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda düzenlenmiştir. 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklik 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi; o tarihten bu yana kanuni faiz oranı Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir, daha önce ise Cumhurbaşkanı kararıyla belirleniyordu. Reeskont oranı değiştikçe kanuni faiz de değişir; 2026 için hesaplanan oranı aşağıdaki sık sorulan sorularda bulursun.

Alacaklıysan faiz, alacağının değer kaybını telafi eder ve borçlunun gecikmesini caydırır. Borçluysan ödeme tarihine kadar işleyecek faiz tutarını bilmek, ödeme planını doğru yapmana yardım eder. Hesap ne kadar doğru yapılırsa icra takibinde de dava dilekçesinde de talep edilen faiz tutarı o kadar doğru belirlenir.

Faiz türleri

Yasal (kanuni) faiz

Taraflar faiz oranı belirlememişse ve kanun bir faiz öngörüyorsa uygulanan orandır. Bu yıllık oran 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki formülle, Merkez Bankası reeskont oranının yüzde seksenine bağlanmıştır; reeskont oranı değişirse kanuni faiz de değişir.

Temerrüt faizi

Borçlu ödemede temerrüde düştüğünde, yani zamanında ödemediğinde işleyen faizdir. Sözleşmede temerrüt faizi oranı yazılıysa o oran uygulanır; yazılı değilse yasal oran esas alınır. Sözleşmedeki oranın kanundaki üst sınırlara tabi olabileceğini de hesaba kat.

Avans faizi ve ticari işlerde faiz

Ticari işlerde ve bazı alacaklarda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen avans faiz oranları gündeme gelebilir. Hangi alacağa hangi faizin uygulanacağı, alacağın hukuki niteliğine ve tarafların tacir olup olmadığına bağlıdır. Bu ayrımı avukatınla netleştir; yanlış faiz türü talebinin eksik ya da fazla çıkmasına yol açar.

Kamu alacakları

Vergi ve benzeri kamu alacaklarında gecikme faizi ya da gecikme zammı gibi ayrı düzenlemeler var. Bu araç bu tür kamu alacaklarını kapsamaz; onların hesabı kendi kanunlarına tabidir.

Faiz ne zaman başlar?

Faizin başlangıç tarihi alacağın niteliğine göre değişir. Vadesi belli bir borçta temerrüt çoğu zaman vade gününün geçmesiyle başlar. Vadesi belli olmayan borçlarda ise borçluya ihtar çekilmesiyle ya da dava veya takip yoluyla ödeme talebi yöneltilmesiyle temerrüt doğabilir. Haksız fiilden doğan tazminatlarda faizin başlangıcı farklı kurallara bağlanabilir. Bu ayrıntıları kendi olayına göre bir avukatla değerlendir. Başlangıç tarihini yanlış seçersen hesaplanan faiz tutarı doğrudan değişir.

Faize faiz yürütülüp yürütülemeyeceği de ayrı bir hukuki soru. Kanun, belirli şartlar altında işlemiş faize yeniden faiz işletilmesini sınırlar. Araç bu bileşik faizi hesaplamaz; yalnızca basit faiz uygular.

Yasal faiz aracının hesaplama yöntemi

Araç basit faiz formülünü kullanır: anapara, yıllık oran ve gün sayısı çarpılır, çıkan sonuç 100 ile 365'e bölünür. Yıl 365 gün kabul edilir. Gün sayısında başlangıç günü sayılır, bitiş günü sayılmaz. Sonuç ekranında işleyen gün sayısını, faiz tutarını ve anapara ile faizin toplamını görürsün.

Araç varsayılan olarak 2026 için geçerli kanuni faiz oranını (%31) önerir. Faiz dönemi 31 Temmuz 2026'dan önceye uzanıyorsa o kısım için %24 yazman gerekir. Temerrüt, avans ya da sözleşmeden doğan başka bir oran geçerliyse oranı kendin yazabilirsin.

Varsayımsal oranla faiz örneği

Aşağıdaki oranları yalnızca hesabı göstermek için uydurdum; gerçek yasal faiz oranı değiller ve güncel değiller. Anaparanın 100.000 TL, yıllık oranın %10 ve sürenin 73 gün olduğunu varsay.

Varsayımsal, güncel değil:
Faiz = 100.000 x 10 x 73 / (100 x 365) = 2.000 TL
Toplam = 102.000 TL

Oran dönem içinde değiştiyse

Faiz oranı hesap aralığının içinde değiştiyse tek oranla yaptığın hesap doğru sonuç vermez. Bu durumda aralığı oranın değiştiği tarihlerden bölmen, her dönemi kendi oranıyla ayrı hesaplayıp sonuçları toplaman gerekir. Araç tek bir oranla çalıştığı için bu bölmeyi sen yaparsın: her dönem için aracı ayrı çalıştırır ve faiz sonuçlarını toplarsın.

Varsayımsal, güncel değil:
1. dönem: 100.000 TL, %10, 73 gün = 2.000 TL
2. dönem: 100.000 TL, %12, 146 gün = 4.800 TL
Toplam faiz = 6.800 TL

Oran değişiklik tarihlerini ve her dönemin geçerli oranını resmî kaynaklardan doğrula. Dönemleri yanlış bölersen toplam faiz de yanlış çıkar.

Faiz hesabında dikkat edilecek belgeler

Faiz talep edeceksen anaparanın doğduğu belgeleri düzenli tutman gerekir: fatura, sözleşme, vade bilgisi, ihtarname ve tebliğ belgeleri. Faizin başlangıç tarihini ve oranını bu belgelerle kanıtlarsın. Sözleşmede faiz oranı yazıyorsa bunun kanundaki sınırlara uygun olup olmadığını kontrol ettir.

Kısmi ödeme yapıldıysa, ödemenin önce faize mi anaparaya mı mahsup edileceği ayrıca önemlidir. Kanundaki genel mahsup sırası da tarafların buna aykırı anlaşması da hesabı değiştirir. Araç kısmi ödemeleri dikkate almaz; böyle bir durumda dönemleri ödeme tarihlerinden bölmen ve her dönemin anaparasını güncelleyerek hesap yapman gerekir.

Döviz ya da farklı para birimli alacaklarda uygulanacak faiz türü ve oranı farklılaşabilir. Bu araç Türk lirası tutarlar için basit bir hesap yapar; yabancı para alacaklarındaki özel kuralları ayrıca değerlendirmek gerekir. Karmaşık alacak yapılarında hesabı bir avukata ya da bilirkişiye kontrol ettirmen yerinde olur.

Hesabı ne zaman yaptığın da önemli. Faiz her gün işlemeye devam ettiği için bugün hesapladığın tutar yarın yeniden hesaplandığında değişir. İcra takibinde ya da dava dilekçesinde faiz talep ederken işlemeye devam eden faizi istediğini açıkça belirtmek ve asıl alacağa ek olarak işlemiş faiz tutarını ayrıca göstermek yaygın bir uygulamadır. Bunun biçimi için avukatından destek al.

Yasal faiz nasıl hesaplanır? Adım adım

1. Anaparayı belirle: faiz işleyecek asıl alacak tutarı.
2. Uygulanacak faiz türünü ve yıllık oranı resmî kaynaktan doğrula.
3. Faizin başlangıç tarihini (çoğu zaman temerrüt tarihi) ve bitiş tarihini belirle.
4. Başlangıç günü dahil, bitiş günü hariç gün sayısını bul.
5. Anapara × oran × gün ÷ (100 × 365) formülüyle faizi hesapla; anaparayla topla.

Faiz   = Anapara × Yıllık oran(%) × Gün ÷ (100 × 365)
Toplam = Anapara + Faiz

Temerrüt ne zaman doğar? Kanunun çerçevesi

Borçlar Kanunu'na göre muaccel (ödeme günü gelmiş) bir para borcunda borçlu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ancak borcun ödeneceği gün sözleşmede ya da kanunda belliyse ayrıca ihtar gerekmeden vade geçince temerrüt başlar (TBK m.117). Temerrüde düşen para borçlusu, sözleşmede başka oran yoksa kanuni temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür (TBK m.120). Hangi tarihin temerrüt tarihi sayılacağı ihtarname tebliğ tarihine, vade gününe ve alacağın niteliğine bağlıdır; yanlış seçilen tarih bütün hesabı değiştirir.

İşlemiş faize faiz yürütülmesini de kanun sınırlandırmıştır (TBK m.121). Bu yüzden araçtaki basit faiz mantığı çoğu hukuki hesapta başlangıç noktası olarak yeterli. Yine de hesabın hukuki geçerliliği faizin niteliğine ve talep şekline göre değişir; bunu avukatla netleştir.

Faiz türleri arasındaki fark ne?

Sözleşme faizi ile yasal faiz

Taraflar sözleşmede faiz oranı belirlemişse (sözleşme faizi) önce o oran geçerlidir; kanundaki üst sınırlar ve tüketici mevzuatındaki kısıtlar saklıdır. Oran belirlenmemişse yasal oran devreye girer. Aracın oran alanına sözleşmedeki oranı yazarak farkı görebilirsin.

Yasal faiz ile avans faizi

Ticari işlerde ve bazı alacaklarda Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı oran gündeme gelebilir. Avans faizi çoğunlukla yasal orandan farklıdır ve değişkendir; hangi hukuki ilişkide hangisinin uygulanacağını kanun ve içtihat belirler. Güncel oranı Merkez Bankası duyurularından doğrula.

İcra takibi ve dava dilekçesinde faiz nasıl istenir?

İcra takip talebinde asıl alacak, işlemiş faiz ve işleyecek faiz ayrı kalemler olarak gösterilir. İşlemiş faiz, takip tarihine kadar hesaplanan tutardır; işleyecek faiz ise takipten sonra ödemeye kadar devam eder ve talepte oranı ve başlangıç tarihiyle belirtilir. Dava dilekçesinde de faiz talebini faiz türü ve başlangıç tarihiyle birlikte açıkça yazman gerekir. Araçtan çıkan tutarı, talep ettiğin işlemiş faiz için ön hesap olarak kullanabilirsin. Takip masrafları için icra masrafı, avukatlık ücreti için vekâlet ücreti araçlarına bakabilirsin.

Basit faiz ile bileşik faiz farkı

Bu araç basit faiz uygular: faiz her zaman ilk anaparaya göre hesaplanır ve birikmez. Bileşik faizde ise dönem sonunda işleyen faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönem bu toplam üzerinden hesaplanır. Yatırım ve kredi hesaplarında bileşik yöntem sık kullanılır; temerrüt ve yasal faizde ise kanun faize faiz yürütülmesini sınırladığı için basit yöntem esastır. İkisini karşılaştırmalı görmek için basit faiz ve bileşik faiz araçlarını kullanabilirsin; vergi ve fon gecikmelerinde ayrı hükümlere tabi olan gecikme zammı ise ayrıca değerlendirilir.

Yasal faiz hesabında sık yapılan hatalar

Güncel olmayan oranı kullanmak

Yasal faiz oranı zaman içinde değişir. Eski bir oranla hesap yaparsan çıkan tutar yanlış olur. Araçtaki varsayılan oranı mutlaka kontrol et.

Yanlış faiz türünü seçmek

Yasal, temerrüt, avans ve sözleşme faizinin oranları birbirinden farklı olabilir. Alacağına hangisinin uygulanacağını belirlemeden hesap yapma.

Başlangıç tarihini yanlış seçmek

Faiz temerrüt tarihinden işler; fatura tarihi, sözleşme tarihi ya da ihtar tarihi bununla aynı şey sayılmaz. Doğru tarihi belgelerinle ve avukatınla belirle.

Gün sayısını hatalı saymak

Başlangıç günü dahil, bitiş günü hariçtir. İki günü de sayarsan ya da hiçbirini saymazsan gün sayısı bir fazla ya da bir eksik çıkar.

Sıkça sorulan sorular

Faiz talep etmeyi unutursam ne olur?

Talep edilmeyen faize çoğu zaman hükmedilmez. Dava dilekçesinde ya da takip talebinde faizi açıkça istemen gerekir. Bunun ayrıntısını avukatına sor.

Yıl 360 gün mü sayılır?

Bu araç yılı 365 gün kabul eder. Bazı sözleşmeler farklı bir gün sayımı öngörebilir; sözleşmendeki hükmü kontrol et.

Yasal faiz oranı kaç?

3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi 7589 sayılı Kanunla değişti ve 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra kanuni faiz, Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık gününde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak hesaplanıyor. 31 Aralık 2025'teki reeskont oranı %38,75 olduğu için 2026'da oran %38,75 × 0,80 = %31'dir. Reeskont oranı 30 Haziran'da 31 Aralık'takinden en az beş puan farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. 1 Haziran 2024 ile 30 Temmuz 2026 arasında oran Cumhurbaşkanı kararıyla %24'tü.

Temerrüt faizi ile yasal faiz aynı mı?

Sözleşmede oran yazılı değilse temerrüt faizi genellikle yasal orana göre hesaplanır; ticari ve sözleşmesel durumlarda ise farklı oranlar uygulanabilir.

Hesapladığım faiz dönem içinde oran değiştiyse nasıl bulurum?

Aralığı oranın değiştiği tarihlerden böl, her dönemi aracı ayrı çalıştırarak hesapla ve sonuçları topla.

Araç sonucu mahkemede geçerli mi?

Hayır. Araç bir hesap yardımcısıdır; bağlayıcı hesabı mahkeme ya da icra dairesi yapar.

Faiz ve süre birlikte çalışır

Faiz hesabı çoğu zaman bir süre sorusuyla birlikte gelir: itiraz süresi, temerrüt ihtarının tebliği gibi. Süre hesabı için hukuki süre aracına bakabilirsin.

Yasal faiz aracını nasıl kullanmalısın?

Anaparayı, güncel yıllık oranı, faizin başlangıç ve bitiş tarihlerini gir. Sonuçta gün sayısını, faiz tutarını ve toplamı oku. Oran dönem içinde değiştiyse dönemleri ayrı ayrı hesaplayıp topla. Çıkan sonucu bir tahmin olarak kullan ve resmî kaynaklarla doğrula. hesapo bu aracı yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar.

Kaynaklar

• 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, m.1 ve m.2 (7589 sayılı Kanunla değişik) (mevzuat.gov.tr).
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.117, m.120 ve m.121 (mevzuat.gov.tr).
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, reeskont ve avans faiz oranları (tcmb.gov.tr).