Vekâlet Ücreti Hesaplama

Vekâlet ücreti ne demektir?

Vekâlet ücreti, bir avukatın verdiği hukuki hizmet karşılığında aldığı ücrettir. Gündelik dilde bu terim iki farklı anlamda kullanılır ve ikisi çok sık karıştırılır. İlki, müvekkilin avukatıyla yaptığı sözleşmeyle belirlenen ve avukatına kendisinin ödediği ücrettir. Öteki, dava sonunda mahkemenin haksız çıkan taraf aleyhine hükmettiği vekâlet ücretidir; kazanan taraf lehine hükmedilir, ama Avukatlık Kanunu m.164'e göre o tarafın avukatına aittir. Bu ikinci ücret yargılama giderlerinin bir parçasıdır ve karşı vekâlet ücreti olarak da anılır.

İki ücret de Türkiye Barolar Birliğinin hazırlayıp Resmî Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine (AAÜT) bağlıdır. Tarife her yıl yenilenir. Sayfanın sonundaki "Aracın 2026 tarifesiyle örnekler" bölümü 2026 tarifesiyle hesaplandı. Tarife her yıl değişir; güncel tutarı araçtan al, gerekirse Resmî Gazete'den ve baro duyurularından teyit et.

Sözleşme ücreti ile mahkemenin hükmettiği ücret

Avukatla yapılan sözleşme

Avukatlık Kanunu, avukatın ücretini müvekkille serbestçe kararlaştırmasına imkân verir; ancak kural olarak tarifedeki asgari tutarın altında bir ücret kararlaştırılamaz. Taraflar daha yüksek bir ücrette anlaşabilir. Ücret sözleşmesini yazılı yaparsan ileride doğabilecek tartışmaların önüne geçersin.

Karşı tarafa yükletilen ücret

Dava sonunda haklı çıkan taraf lehine hükmedilen vekâlet ücretini mahkeme, tarifedeki asgari ücrete göre belirler. Bu ücret avukata ödenecek sözleşme ücretinin üzerinde ya da altında olabilir; iki ücret birbirinden bağımsızdır. Aracın hesapladığı tutar ikinci türe, yani tarife gereği karşı tarafa yüklenecek asgari ücrete daha yakındır. Yine de bunu mahkeme belirler ve sonuç dosyana göre değişebilir.

Dava kısmen kabul edilirse ücretin nasıl dağıtılacağı da önem kazanır. Kabul ve ret oranına göre iki taraf lehine de ayrı vekâlet ücreti doğabilir. Bu hesap ayrıntılıdır ve aracın kapsamı dışında kalır; böyle bir dosyada payları avukatınla birlikte değerlendirmen gerekir.

Nispi ve maktu ücret

Nispi (oransal) ücret

Konusu para olan ve değeri belli olan davalarda ücret, dava değerinin dilimlerine yüzde uygulanarak bulunur. Tarife değeri birkaç dilime böler ve her dilime farklı bir oran tanımlar. Yüksek dilimlerin oranı genellikle daha düşüktür. Hesapta marjinal dilim mantığı kullanılır: değerin her dilimi kendi oranıyla çarpılır ve sonuçlar toplanır.

Maktu (sabit) ücret

Bazı işler için tarife doğrudan sabit bir tutar öngörür. Konusu para olan davalarda da nispi hesaplanan tutar maktu tutarın altında kalıyorsa maktu ücret esas alınır. Maktu tutar mahkemenin türüne göre değişir; asliye mahkemeleri, sulh mahkemeleri, tüketici mahkemeleri gibi farklı mahkemeler için farklı maktu tutarlar vardır. Araçta varsayılan olarak asliye mahkemesi için tanımlı tutar gelir; başka bir mahkeme için tarifedeki tutarı kendin yazabilirsin.

Dava değerini aşamama kuralı

Vekâlet ücreti dava konusu değeri aşamaz. Örneğin çok küçük bir alacak için maktu ücret alacağın kendisinden büyükse ücret alacak tutarıyla sınırlanır. Araç bu sınırı uygular.

Vekâlet ücreti aracının hesaplama yöntemi

Araç iki girdi alır: dava değeri ve maktu asgari ücret. Önce dava değerini içinde tanımlı güncel tarife dilimlerine böler ve her dilime kendi oranını uygulayarak nispi tutarı bulur. Sonra nispi tutarı maktu tutarla karşılaştırır; maktu daha yüksekse onu esas alır. En son sonucun dava değerini aşmadığını kontrol eder. Çıktıda asgari vekâlet ücretini, nispi tutarı, hangi tarifenin uygulandığını ve dilim dökümünü görürsün.

Aracın bir sınırı var: yalnızca tarifede doğrulanabilen ilk dilimleri kapsar. Dava değeri bu dilimlerin toplamını aşıyorsa aşan kısım ücrete katılmaz ve "tarifede doğrulanmayan üst tutar" alanında gösterilir. Bu alan sıfırdan büyükse sonuç bir alt sınırdır, gerçek ücret daha yüksektir.

Varsayımsal dilimlerle ücret örneği

Aşağıdaki oranları ve tutarları yalnızca mantığı göstermek için uydurdum. Bunlar gerçek tarife değildir ve güncel değildir. İlk 100.000 TL için %10, sonraki 100.000 TL için %8 uygulandığını, maktu tutarın 5.000 TL ve dava değerinin 150.000 TL olduğunu varsay.

Varsayımsal, güncel değil:
İlk 100.000 x %10 = 10.000 TL
Sonraki 50.000 x %8 = 4.000 TL
Nispi toplam = 14.000 TL (maktu 5.000 TL daha düşük, nispi geçerli)

Dava değeri 20.000 TL olsaydı nispi tutar 2.000 TL çıkar ve maktu tutarın altında kalırdı; bu durumda maktu 5.000 TL esas alınırdı. Ücret dava değerini aşamayacağı için 20.000 TL sınırı da aşılmaz. Gerçek tarifede dilim sayısı, sınırlar ve oranlar farklıdır.

Vekâlet ücretinin yargılamadaki yeri

Yargılama giderleri, harçlar ile tanık ve bilirkişi ücretleri gibi kalemlerin yanında vekâlet ücretini de kapsar. Mahkeme davayı kaybeden tarafı bu giderlerden sorumlu tutar. Bu yüzden bir davaya başlamadan önce, kaybedersen karşı tarafa ödeyebileceğin vekâlet ücretini de hesaba katman gerekir. Aracı bu amaçla da kullanabilirsin; ancak sonuç asgari tutardır ve mahkemenin hükmü farklı olabilir.

Bazı davalarda, örneğin kısmen kabul gibi hallerde, iki taraf lehine de vekâlet ücreti doğabilir. Kabul ve ret oranları ücretin hangi tarafa ne ölçüde yükleneceğini etkiler. Davadan feragat, sulh ya da davanın konusuz kalması gibi durumlarda vekâlet ücretinin nasıl belirleneceği de ayrı kurallara bağlanmıştır. Bu ayrıntılar dosyaya özgüdür ve avukat değerlendirmesi gerektirir.

İcra takiplerinde de vekâlet ücreti söz konusudur ve tarife icra dosyaları için ayrı hükümler içerir. İcra vekâlet ücretini tarifenin ilgili bölümü belirler; bu araç onu hesaplamaz. Dava ve icra ücretlerinin farklı kurallarla hesaplandığını bilirsen bu konuda hata yapmazsın.

Karar tarihinde geçerli olan tarifenin uygulanıp uygulanmayacağı gibi geçiş meseleleri de çıkabilir. Tarife yılı değişirken açılmış davalar için hangi tarifenin esas olduğunu avukatına sor.

Yürürlükteki tarifeyle vekâlet ücreti örnekleri

Araç, 4 Kasım 2025 ve sonrasında uygulanan 2026 tarifesinin doğrulanabilen ilk üç dilimini kullanır: ilk 600.000 TL için yüzde 16, sonraki 600.000 TL için yüzde 15, sonraki 800.000 TL için yüzde 14. Bu üç dilim toplam 2.000.000 TL'lik dava değerini kapsar. Asliye mahkemeleri için varsayılan maktu tutar 45.000 TL'dir. Aşağıdaki hesaplar bu değerlerle yapıldı:

• Dava değeri 2.000.000 TL: 600.000 x %16 = 96.000 TL, 600.000 x %15 = 90.000 TL, 800.000 x %14 = 112.000 TL. Nispi toplam 298.000 TL, maktu tutarın üstünde olduğu için ücret 298.000 TL olur.
• Dava değeri 200.000 TL: nispi tutar 32.000 TL çıkar ve 45.000 TL'lik maktu tutarın altında kalır. Araç ücreti 45.000 TL gösterir, "uygulanan tarife" satırında maktu yazar.
• Dava değeri 30.000 TL: nispi tutar 4.800 TL'dir, maktu 45.000 TL daha yüksektir. Ancak ücret dava değerini aşamayacağı için sonuç 30.000 TL'de kalır.
• Dava değeri 3.000.000 TL: ilk 2.000.000 TL için yine 298.000 TL hesaplanır. Kalan 1.000.000 TL "tarifede doğrulanmayan üst tutar" alanına yazılır; gerçek ücret 298.000 TL'den yüksektir.

Maktu kutusuna sıfır yazarsan araç yalnız nispi tutarı ve dava değeri sınırını uygular. Hesapta yuvarlama yapılmaz, dilim dökümü iki ondalıkla gösterilir.

Vekâlet ücretinde sık yapılan hatalar

Tüm değeri tek oranla çarpmak

Tarife dilimlidir. Bütün dava değerini ilk dilimin oranıyla çarparsan ücreti olduğundan yüksek bulursun.

Sözleşme ücretiyle karşı vekâlet ücretini karıştırmak

Avukatına ödeyeceğin ücret ile mahkemenin karşı tarafa yükleyeceği ücret ayrı kavramlardır. Aracın sonucu asgari ücreti gösterir; avukatla anlaştığın ücret daha yüksek olabilir.

Maktu tutarı yanlış mahkemeye göre seçmek

Maktu tutar mahkemenin türüne bağlıdır. Dosyanın görüldüğü mahkemeye uygun tutarı tarifeden bul.

Eski tarifeyi kullanmak

Tarife her yıl yenilenir. Karar tarihinde ya da işlem tarihinde hangi tarifenin geçerli olduğu da önemlidir; bu ayrıntıyı avukatına sor.

Sıkça sorulan sorular

Kazanırsam vekâlet ücretinin tamamını karşı taraftan alır mıyım?

Hayır, o ücret sana değil avukatına aittir. Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinin son fıkrasına göre dava sonunda tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir; iş sahibinin borcu yüzünden takas ve mahsup edilemez, haczedilemez. Bu ücret avukatla yaptığın sözleşmedeki ücretten de ayrıdır: sözleşme ücretini sen ödersin, karşı vekâlet ücretini karşı taraf avukatına öder. Sözleşmende bu konuda farklı bir düzenleme varsa avukatınla konuş.

Avukat tarifenin altında ücret alabilir mi?

Kural olarak hayır, çünkü tarife asgari tutarı belirler. Bu kuralın istisnaları ve yaptırımları için Avukatlık Kanununu ve baro düzenlemelerini kontrol et.

Süre önemli mi?

Vekâlet ücreti genellikle yargılama giderleri içinde karara bağlanan bir kalemdir. Kararın itiraz ve kanun yolu süreleri önemlidir; bu süreleri kaçırırsan hüküm kesinleşebilir.

Vekâlet ücreti aracını nasıl kullanmalısın?

Dava değerini gir, mahkemene uygun maktu tutarı kontrol et ya da güncelle. Sonuç alanında asgari vekâlet ücretini, nispi tutarı ve hangi tarifenin uygulandığını oku. Doğrulanmayan üst tutar sıfırdan büyükse sonucu alt sınır olarak değerlendir. Güncel tarifeyi resmî kaynaktan teyit et. hesapo bu aracı yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar.

Kaynaklar

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, m.164 ve m.168 (mevzuat.gov.tr).
• Türkiye Barolar Birliği, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, 2026 (Resmî Gazete; barobirlik.org.tr).
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.323 (vekâlet ücretinin yargılama giderlerinden sayılması) (mevzuat.gov.tr).