Uzlaştırmacı Ücreti Hesaplama

Uzlaştırma ve uzlaştırmacı nedir?

Uzlaştırma, ceza hukukunda bazı suçlar için mağdur ile şüpheli ya da sanık arasında, tarafsız bir kişinin yardımıyla anlaşma aranan alternatif bir çözüm yoludur. Ceza Muhakemesi Kanunu bu yolu düzenler; kural olarak şikâyete bağlı suçlarda ve kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda uygulanır. Hangi suçların uzlaştırmaya tabi olduğu mevzuatta değişebildiği için belirli bir suç söz konusuysa bunu güncel kanun metninden ve avukatından teyit etmen gerekir.

Uzlaştırmayı yürüten kişiye uzlaştırmacı denir. Uzlaştırmacı hâkim ya da savcı olmadığı için karar vermez. Görevi tarafları bir araya getirmek, teklifleri iletmek ve görüşmelerin sonucunu bir rapora bağlamaktır. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse, kanunda belirtilen hallerde kamu davası düşer ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Ayrıntılı sonuçlar suça ve usule göre değişir.

Kim görevlendirir, ücreti kim belirler?

Soruşturma aşamasında uzlaştırmayı Cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında ise mahkeme başlatır. Görevlendirilen uzlaştırmacı, Adalet Bakanlığının tuttuğu uzlaştırmacı listesinden seçilir. Uzlaştırmacının ücreti ve giderleri genel olarak taraflardan alınmaz, kamu kaynaklarından karşılanır. Ödemeyi kimin hangi usulle yapacağını yönetmelik ve tarifeler belirler. Bu usulü de güncel mevzuattan teyit et.

Ücretin miktarını Adalet Bakanlığının her yıl yayımladığı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi belirler. Bu tarife, sürecin sonucuna ve uzlaştırılan kişi sayısına göre bir alt ve bir üst sınır gösterir. Aşağıdaki "Aracın 2026 tarifesiyle örnekler" bölümü 2026 tarifesiyle hesaplandı. Tarife her yıl yenilenir; güncel tutarı araçtan al. Resmî metni Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler sayfasında ve Resmî Gazete'de bulabilirsin.

Tarifenin mantığı

Sürecin sonucu

Tarife genellikle üç tür sonucu ayırır: teklif aşamasında biten dosyalar, olumsuz sonuçlanan dosyalar ve olumlu sonuçlanan, yani uzlaşmayla biten dosyalar. Teklif aşamasında sonuçlanan dosyada yapılan iş en sınırlı olanıdır, bu yüzden ücret aralığı da genellikle en dardır. Uzlaşma sağlanan dosyada emek daha fazla olduğundan ücret aralığı daha yüksektir. Olumsuz sonuçlanan dosyanın ücret aralığı bu ikisinin arasında kalır.

Kişi sayısı

Olumlu ve olumsuz sonuçlanan dosyalarda uzlaştırılan kişi sayısı da ücreti etkiler. Kişi sayısı arttıkça görüşme, bildirim ve belgeleme işi büyür. Tarife bu nedenle kişi sayısına göre kademeler tanımlar. Teklif aşamasında biten dosyalarda ise kişi sayısı ücreti değiştirmez.

Alt ve üst sınır

Tarife tek bir rakam yerine bir aralık verir. Kesin tutarı bu aralık içinde görevlendiren makam belirler. Aralığın hangi noktasının seçileceği dosyanın niteliğine ve yapılan işin yoğunluğuna bağlı olabilir. Bu yüzden aracın gösterdiği alt ve üst sınır, gerçek ödemenin yaklaşık hangi aralıkta kalacağını anlamana yarar.

Uzlaştırmacı ücreti aracının hesaplama yöntemi

Araçta sonucu (teklif, olumsuz, olumlu), kişi grubunu ve dosya sayısını seçersin. Araç, içinde tanımlı güncel tarifeden ilgili birim aralığını alır ve dosya sayısıyla çarpar. Sonuçta asgari ücretin alt sınırını, üst sınırını ve aralığın ortasını görürsün. Hangi tarife satırının uygulandığı da bir açıklama olarak yazılır; böylece sonucun dayanağını kontrol edebilirsin.

Aynı birim tutar her dosya için uygulanır. Birden fazla dosyan varsa araç alt ve üst sınırı dosya sayısıyla çarpar. Dosya birleştirme gibi özel kurallar aracın kapsamı dışındadır. Böyle bir durumda ücretin nasıl belirleneceğini görevlendiren makama ya da avukatına sormalısın.

Varsayımsal tarifeyle ücret örneği

Aşağıdaki sayıları yalnızca hesabın nasıl yapıldığını göstermek için uydurdum. Bunlar gerçek tarife değildir ve güncel değildir. Olumlu sonuçlanan, belirli bir kişi grubuna ait bir dosya için varsayımsal birim aralığın 1.000 TL ile 1.500 TL arasında olduğunu ve iki dosya bulunduğunu düşün.

Varsayımsal, güncel değil:
Alt sınır: 1.000 x 2 = 2.000 TL
Üst sınır: 1.500 x 2 = 3.000 TL
Aralığın ortası: 2.500 TL

Ücret dışındaki kalemler

Uzlaştırmacının yol, haberleşme ve benzeri giderleri ücretten ayrı bir kalemdir. Bu masraflar ücrete ayrıca eklenir ve araç bunları hesaplamaz. Asgari ücret ile fiilen ödenen tutar arasında da fark olabilir, çünkü kesin tutarı görevlendiren makam belirler. Bu yüzden araç sonucunu yalnızca ön tahmin olarak oku.

Uzlaştırma sürecinin akışı

Süreç, savcılık ya da mahkemenin dosyayı uzlaştırmacıya göndermesiyle başlar. Uzlaştırmacı tarafları bilgilendirir, uzlaşma teklifini iletir ve tarafların kararını alır. Taraflar uzlaşma yönünde irade belirtirse görüşmeler sürer ve bir uzlaşma raporu hazırlanır. Taraflardan biri teklifi kabul etmezse süreç olumsuz sonuçlanır ve dosya olağan yargılama yoluna döner.

Uzlaşma sağlanırsa kararlaştırılan edimin yerine getirilmesi gerekir. Edim hemen yerine getirilebilir, ileri bir tarihe de bırakılabilir. Edim tamamlandığında ilgili merci kanunda öngörülen kararı verir. Uzlaşmaya varmadan önce avukatından hukuki destek almalı ve kabul ettiğin edimin sonuçlarını iyi anlamalısın.

Uzlaştırma süreci için kanunda öngörülen süreler vardır. Bu süreler dosyanın aşamasına göre değişebilir ve bazı hallerde uzatılabilir. Sürenin takibi görevlendirilen uzlaştırmacının ve ilgili makamın sorumluluğundadır. Yine de taraf olarak kendi hak ve sürelerini bilmen önemlidir.

Ücret açısından bakarsan, sürecin sonucu ilerledikçe ve kişi sayısı arttıkça uzlaştırmacının emeği de artar. Tarifenin bu şekilde kademelendirilmesinin nedeni budur. Gerçek ödemeyi makam yapar; senin kişisel bir ödeme yükümlülüğün varsa bunun dayanağını sorman yerinde olur.

Yürürlükteki tarifeyle uzlaştırmacı ücreti örnekleri

Araç, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi'nin alt ve üst sınırlarını kullanır. Yukarıdaki örnek uydurmaydı, aşağıdaki rakamlar ise bu tarifeden geliyor; tarife yenilendiğinde araç da güncellenir ve bu örnekler eskir.

Teklif aşamasında sonuçlanan tek bir dosyada birim aralık 1.158 TL ile 1.738 TL arasıdır. Araç aralığın ortasını 1.448 TL gösterir. Bu aşamada kişi sayısı seçimi sonucu değiştirmez.

Uzlaşmayla biten, 2-3 kişilik tek bir dosyada aralık 3.486 TL ile 4.664 TL arasıdır, ortası 4.075 TL. Aynı dosya olumsuz sonuçlansaydı aralık 1.738 TL ile 2.317 TL arasında kalırdı.

Olumsuz sonuçlanan, 4-6 kişilik üç dosyada araç birim aralığı (2.317 TL ile 2.906 TL) üçle çarpar: alt sınır 6.951 TL, üst sınır 8.718 TL, ortası 7.834,50 TL olur. Araç sonuçları kuruş hassasiyetinde (iki ondalık) yuvarlar ve dosya sayısını en fazla 1.000 kabul eder.

Kanunda uzlaştırmacı ve ücreti

Uzlaştırmanın usulü Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesindedir. Maddeye göre uzlaştırmacı, dosyadaki belgelerin örnekleri kendisine verildikten sonra en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir. Uzlaşma teklifi yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Birden fazla mağdur varsa uzlaştırma için hepsinin kabul etmesi gerekir ve sonuçsuz kalan uzlaştırmaya yeniden gidilemez.

Ücretle ilgili hüküm aynı maddenin 22. fıkrasında: uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığının belirlediği tarifeye göre ücret ödenir, uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır. Uzlaşma gerçekleşirse bu giderleri Devlet Hazinesi karşılar. Uzlaşma olmazsa giderler yargılama gideri olarak kalır; dosyanın sonunda bu giderlerin kime yükleneceğini mahkeme ya da ilgili makam belirler. Kendi dosyanda bu konuyu avukatına sor.

Uzlaştırmacı ücretinde sık yapılan hatalar

Uzlaştırmacı ücretini tarafların ödediğini sanmak

Genel uygulamada uzlaştırmacı ücreti kamu kaynaklarından karşılanır. Taraflara fatura gelmesini beklemek yanlıştır; yine de bu usulün güncel halini mevzuattan teyit etmek gerekir. Senden bu bedel talep edilirse dayanağını sor.

Eski yılın tarifesine bakmak

Tarife her yıl yenilenir. Önceki yılın tutarlarına dayanan bir hesap yanlış sonuç verir. Güncel tarifeyi resmî kaynaktan kontrol et.

Kişi sayısını yanlış girmek

Kişi grubu ücreti etkiler, bu yüzden uzlaştırılacak kişileri doğru saymak gerekir. Dosyada kimlerin uzlaşma sürecine dahil olduğunu avukatınla netleştir.

Aralığı kesin tutar sanmak

Aracın gösterdiği rakamlar bir aralıktır. Kesin ödeme tutarını bu aralığın içinde makam belirler.

Sıkça sorulan sorular

Uzlaşmak zorunda mıyım?

Hayır, uzlaşma gönüllüdür; teklifi kabul edip etmemek sana kalmış. Ancak uzlaşmayı reddetmenin ya da kabul etmenin hukuki sonuçları dosyaya göre değişir; karar vermeden önce avukatına danış.

Uzlaşma sağlanırsa dava düşer mi?

Kanunda öngörülen şartlar varsa ve edim yerine getirilirse kamu davası açılmaz ya da düşer. Ayrıntı suça ve aşamaya göre değişir; mevzuattan ve avukatından teyit et.

Süreler önemli mi?

Uzlaştırma sürecinin de kanunda öngörülen süreleri vardır. Bu süreleri takip etmek ve kaçırmamak önemlidir; süre kaybı hak kaybına yol açabilir.

Uzlaştırmacı ücreti aracını nasıl kullanmalısın?

Sürecin sonucunu seç, kişi grubunu belirle ve dosya sayısını gir. Alt sınırı, üst sınırı ve aralığın ortasını oku. Sonucu bir bütçe ya da beklenti için tahmini bir referans olarak kullan. Güncel tarifeyi resmî kaynaktan doğrulamadan karar verme. hesapo bu aracı yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253 (uzlaştırma usulü ve uzlaştırmacı ücreti) (mevzuat.gov.tr).
• Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr).
• Adalet Bakanlığı, 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi, Resmî Gazete 31.12.2025 (resmigazete.gov.tr).