- İştirak nafakası (çocuk için) TMK m.182, m.330 ve m.331'e göre; yoksulluk nafakası (eş için) TMK m.176/4'e göre artırılabilir.
- Artırım için önceki karardan bu yana tarafların malî durumunun değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi gerekir.
- Boşanmadan sonra açılan nafaka davasında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177).
- Araç, istersen nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğinin de karara bağlanmasını ister (iştirakte m.330/3, yoksullukta m.176 son fıkra).
- Dava aile mahkemesinde açılır; harç ve gider avansı yatırılır.
Bu araç, daha önce bir mahkeme kararıyla bağlanmış iştirak ya da yoksulluk nafakasının artırılması için dava dilekçesi hazırlar. Önceki kararın mahkemesini, esas ve karar numarasını, mevcut ve talep edilen tutarı ve artırım gerekçesini girersin; araç HMK m.119 sırasıyla davacı ve davalı satırlarını, numaralı açıklamaları, nafaka türüne göre hukuki sebepleri ve sonuç ve istem bölümünü yazar.
Nafaka artırım davası, karar verildiği günkü koşulların artık geçerli olmadığı durumda açılır. Çocuğun büyümesi, okula başlaması, sağlık giderlerinin artması, borçlunun gelirinin yükselmesi ya da alacaklının geçim giderlerinin artması tipik sebeplerdir. Nafakanın düşürülmesi ya da tamamen kaldırılması isteniyorsa doğru araç nafakanın kaldırılması dilekçesi olur.
Nafaka artırım dilekçesi nasıl hazırlanır?
- Kişisel bilgilerini yaz. Ad soyad, T.C. kimlik no, tebligat adresi, telefon ve e-posta davacı satırlarına girer.
- Davanın açılacağı aile mahkemesini yaz. Örnek: "İzmir" ya da "İzmir 2. Aile". Alanın ipucu nafaka alacaklısının yerleşim yerini hatırlatır.
- Nafaka türünü seç. "İştirak nafakası (çocuk için)" ya da "Yoksulluk nafakası (eş için)". Seçim hukuki dayanağı, açıklamadaki ifadeleri ve sonuç bölümünü değiştirir.
- Çocuğun adını yaz. Bu alan yalnız iştirak nafakasında görünür.
- Davalının bilgilerini gir. Nafaka borçlusunun adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi.
- Önceki kararı tanımla. Nafakaya hükmeden mahkeme (ör. Ankara 4. Aile), esas no (ör. 2023/415), karar no (ör. 2024/112) ve karar tarihi.
- Tutarları yaz. Mevcut aylık nafaka (ör. 5.000 TL) ve talep edilen aylık nafaka (ör. 12.000 TL).
- Artırım gerekçesini yaz. Değişen her durumu somut olarak yaz: gelir değişikliği, çocuğun yaşı, okul ve sağlık giderleri.
- "Gelecek yıllar için artış belirlenmesini de iste" seçeneğine karar ver. Varsayılan olarak açıktır.
- Ekleri yaz, uyarıları oku ve PDF'i indir.
Hukuki dayanak ve şartlar
| Konu | İştirak nafakası | Yoksulluk nafakası |
|---|---|---|
| Kime ödenir | Çocuğun giderleri için velâyet sahibine | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşe |
| Artırım dayanağı | TMK m.182 ve m.331 | TMK m.176/4 |
| Değerlendirme ölçüsü | Çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri (TMK m.330) | Tarafların malî durumunun değişmesi veya hakkaniyet |
| Gelecek yıllar talebi | TMK m.330/3 | TMK m.176 son fıkra |
| Araçtaki "Dayanak" sonucu | TMK m.182 ve m.331 | TMK m.176/4 |
İştirak nafakasında TMK m.331 durumun değişmesi hâlinde hâkimin istem üzerine nafakayı yeniden belirleyeceğini söyler. Hâkim çocuğun ihtiyaçlarına ve ana babanın ödeme gücüne bakar (TMK m.330). Yoksulluk nafakasında TMK m.176/4, tarafların malî durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırma ya da azaltma istenebileceğini düzenler.
Gelecek yıllar talebi ayrı bir istemdir. Hâkim istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Bu istemi seçersen sonuç bölümüne "artırılan nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğinin karara bağlanmasına" ifadesi eklenir ve hukuki sebeplere ilgili fıkra yazılır.
Gerekçe nasıl yazılır?
Mahkeme "nafaka az geliyor" cümlesiyle yetinmez. Karar tarihindeki durumla bugünkü durumu karşılaştıran somut bilgiler ister. Gerekçe alanına şunları yaz:
- Önceki karar tarihinde çocuğun yaşı ve bugünkü yaşı; okul, servis, kurs, kıyafet gibi yeni giderler.
- Sağlık giderleri ve bunların belgesi.
- Borçlunun o günkü ve bugünkü işi, maaşı, edindiği taşınmaz ya da araç.
- Senin gelirindeki değişiklik; kira, fatura ve temel geçim giderleri.
Bu bilgiler dilekçenin ikinci açıklama maddesine "Kararın verildiği tarihten bu yana tarafların ekonomik ve sosyal koşulları önemli ölçüde değişmiştir:" cümlesinin devamı olarak yazılır. Gerekçe boşsa araç uyarı verir.
Muhatap ve teslim
Dava aile mahkemesinde açılır. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177). Yani başka bir şehirde verilmiş bir nafaka kararının artırılmasını kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde isteyebilirsin.
Dilekçe adliyedeki tevzi bürosuna elden verilir ya da e-imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderilir. Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır; güncel tutarı adliye veznesinden öğren. Ödeme gücün yoksa adli yardım dilekçesi ile giderlerden geçici muafiyet isteyebilirsin.
Gerekli ekler
- Nafakaya hükmeden önceki kararın kesinleşme şerhli örneği (esas no boşsa araç bunu ayrıca hatırlatır)
- Nüfus kayıt örneği
- Çocuğun okul kaydı, okul ve servis ücreti belgeleri
- Sağlık giderlerine ilişkin fatura ve raporlar
- Gelir durumunu gösteren maaş bordrosu, SGK kayıtları
- Kira sözleşmesi ve düzenli gider belgeleri
Araç deliller bölümüne şu listeyi yazar: önceki nafaka kararı ve kesinleşme şerhi, SGK ve banka kayıtları, maaş bordroları, okul ve sağlık giderlerine ilişkin belgeler, sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık ve her türlü yasal delil.
Örnek dilekçe metni
Aşağıdaki metin araçtan örnek değerlerle alınmıştır (iştirak nafakası, gelecek yıllar talebi açık).
İZMİR 2. AİLE MAHKEMESİNE Davacı: Selin Kaya · Davalı: Burak Kaya Konu: İştirak nafakasının artırılması talebidir. 1- Ankara 4. Aile Mahkemesinin 15.03.2024 tarihli, 2023/415 Esas, 2024/112 Karar sayılı ilamıyla müşterek çocuk Deniz Kaya için aylık 5.000 TL iştirak nafakası hükmedilmiş ve karar kesinleşmiştir. 2- Kararın verildiği tarihten bu yana tarafların ekonomik ve sosyal koşulları önemli ölçüde değişmiştir: (artırım gerekçesi) 3- Hükmedilen nafaka, bugünkü koşullarda çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılamaktan uzaktır. Davalının malî gücü, talep edilen aylık 12.000 TL tutarındaki nafakayı ödemeye elverişlidir. Hukuki sebepler: TMK m.182 ve m.331, m.330/3; HMK ve ilgili mevzuat. Sonuç ve istem: Yukarıda açıklanan nedenlerle; TMK m.182 ve m.331 uyarınca aylık 5.000 TL olan iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren aylık 12.000 TL tutarına ARTIRILMASINA, artırılan nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğinin karara bağlanmasına, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
Sık yapılan hatalar
- Önceki kararın numarasını yazmamak. Mahkeme dosyayı esas ve karar numarasıyla bulur.
- Talep edilen tutarı yazmamak. Belgede noktalı kalır; somut bir tutar yaz.
- Gerekçeyi genel tutmak. Her değişikliği belgeyle destekle.
- Yanlış türü seçmek. Çocuk için ödenen nafaka iştirak, eş için ödenen nafaka yoksulluk nafakasıdır; dayanak buna göre değişir.
- Kararın kesinleştiğini göstermemek. Kesinleşme şerhli örneği ekle.
- Artırımın hangi tarihten istendiğini düşünmemek. Araç artırımı dava tarihinden itibaren ister.
Sonrası
Dilekçe davalıya tebliğ edilir. Mahkeme genellikle tarafların ekonomik ve sosyal durumunu araştırır, gelir kayıtlarını getirtir ve gerekirse tanık dinler. Hâkim talep ettiğin tutarı aynen kabul edebilir, daha düşük bir tutara hükmedebilir ya da talebi reddedebilir. Kararın kanun yolu ve süresi kararın sonunda yazılıdır. Durumuna özel sorular için baroya ya da adli yardım bürosuna danış.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Nafaka artırım davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde açılır. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177). Nafakayı alan kişi kendi yerleşim yerinde dava açabilir.
İştirak nafakası ile yoksulluk nafakası arasındaki fark nedir?
İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderleri için velâyet kendisine verilmeyen ebeveynden alınır (TMK m.182). Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenir (TMK m.175). Artırım dayanakları da farklıdır: iştirakte TMK m.182 ve m.331, yoksullukta TMK m.176/4.
Nafaka artırımı için hangi değişiklik gerekir?
Önceki karar tarihinden bu yana tarafların malî ya da sosyal durumunun değişmesi gerekir. Çocuğun büyümesi, okul ve sağlık giderleri, borçlunun gelirinin artması tipik örneklerdir. Yoksulluk nafakasında hakkaniyetin gerektirmesi de sebep olabilir (TMK m.176/4).
Gelecek yıllar için artış talebi ne işe yarar?
Hâkim istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Bu istem her yıl yeniden dava açma ihtiyacını azaltabilir. Araçta bu seçenek varsayılan olarak açıktır.
Artırılan nafaka hangi tarihten itibaren istenir?
Araç artırımı dava tarihinden itibaren ister. Sonuç bölümünde "dava tarihinden itibaren aylık ... tutarına ARTIRILMASINA" ifadesi yer alır. Mahkeme kararında başka bir tarih belirlenirse o tarih geçerli olur.
Önceki kararın numarasını bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Esas ve karar numarası kararın ilk sayfasında yazar. Kararı UYAP Vatandaş Portal'dan ya da kararı veren mahkemenin kaleminden alabilirsin. Kesinleşme şerhli örneği dilekçeye ekle.
Ne kadar artış isteyebilirim?
Kanun sabit bir oran belirlemez. Hâkim çocuğun ihtiyaçlarını ve tarafların ödeme gücünü değerlendirir. Talebini gider ve gelir belgeleriyle desteklenmiş somut bir tutar olarak yaz.
Davalı nafakayı ödemiyorsa artırım davası açmalı mıyım?
Ödenmeyen nafaka için icra takibi ayrı bir yoldur; artırım davası tutarın değiştirilmesi içindir. İkisi birbirinin yerine geçmez. Durumuna özel sorular için baroya ya da adli yardım bürosuna danış.