- Arşiv araştırması, statüsü ne olursa olsun ilk defa ya da yeniden kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır (7315 sayılı Kanun m.3/1).
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte; gizlilik dereceli birimler, emniyet, jandarma, MSB, ceza infaz kurumları, öğretmenler ve üst kademe yöneticileri gibi gruplar için yapılır (m.3/2).
- Araştırmayı MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri yapar; sonuçları kurumdaki Değerlendirme Komisyonu inceler (m.6, m.7).
- Elde edilen kişisel veriler amaç ortadan kalkınca ya da her durumda iki yılın sonunda silinir; dava açılırsa karar kesinleşmeden silinmez (m.10).
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Formu aracı, 7315 sayılı Kanun kapsamında kurumunun senden istediği kişisel bilgileri düzenli bir forma döker. Formun başında araştırma türünü seçersin: "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması (m.3/2)" ya da "Yalnız arşiv araştırması (ilk defa ya da yeniden kamu görevine atanma, m.3/1)". Seçimine göre belge başlığı ve istenen alanlar değişir.
Bu form genellikle bir kamu kurumuna atanmadan önce, atama sürecinin bir parçası olarak istenir. Kurumun Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği ekindeki resmî formu kullanıyorsa bilgileri o forma aktarırsın. Araç, bilgileri eksiksiz ve doğru toplamana yardım eder; resmî formun yerine geçtiğini iddia etmez.
Güvenlik soruşturması formu nasıl hazırlanır?
- Araştırma türünü seç. Atanacağın görev m.3/2'deki gruplardan biriyse "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması"nı, değilse "Yalnız arşiv araştırması"nı seç. Emin değilsen kurumun yazısına bak.
- Kimlik bilgilerini gir. Ad soyad, T.C. kimlik no, doğum yeri ve tarihi, anne ve baba adı.
- Medeni hâlini seç. Bekâr, evli, boşanmış ya da eşi vefat etmiş. "Evli" seçersen eşinin adı soyadı alanı açılır.
- Adres ve iletişim bilgilerini yaz. İkamet ettiğin il / ilçe, açık adres, telefon ve e-posta.
- Kurum, birim ve atanacağın kadroyu yaz. Sicil no varsa ekle.
- Öğrenim durumunu yaz. Okul, bölüm ve mezuniyet yılı.
- Güvenlik soruşturmasında ek alanları doldur. Yabancı dil(ler) ile yurt dışında bulunma (ülke, tarih, amaç). Bu iki alan yalnız güvenlik soruşturması seçiliyken görünür.
- Çalışma geçmişini yaz. Kurum, görev ve tarih aralıklarıyla.
- Önceki adresleri ve diğer bilgileri ekle (isteğe bağlı).
- Form tarihini seç, belgeyi indir ve imzala.
Boş bıraktığın isteğe bağlı alanlar belgede "Yok" olarak basılır. Yurt dışında hiç bulunmadıysan alanı boş bırakman yeterli.
Hangi durumda hangi araştırma yapılır?
| Araştırma türü | Kimler hakkında | Dayanak |
|---|---|---|
| Yalnız arşiv araştırması | İlk defa ya da yeniden memuriyete veya kamu görevine atanacak herkes, statü ve çalıştırma şekline bakılmaksızın | 7315 m.3/1 |
| Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması | Gizlilik dereceli birimler; MSB, Genelkurmay, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalışacaklar; ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacaklar; kamu kurumlarında çalışacak öğretmenler; üst kademe kamu yöneticileri; özel kanunlarına göre tabi olanlar; millî güvenlik açısından stratejik birim, proje ve tesislerde istihdam edilenler | 7315 m.3/2 |
Araştırmada neye bakılır?
Arşiv araştırması, mevcut kayıtlardan şunların tespitidir (m.4):
- adli sicil kaydı,
- kolluk tarafından hâlen aranıp aranmadığı,
- hakkında bir tahdit olup olmadığı,
- kesinleşmiş mahkeme kararları ile kanunda sayılan diğer kararlar ve devam eden ya da sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olgular,
- kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı.
Güvenlik soruşturması bunlara ek olarak şunları kapsar (m.5): görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik, terör örgütleri ya da suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak. Bu araştırma mevcut kayıtlardan ve gerektiğinde yerinde araştırmayla yapılır.
Formdaki yurt dışı, yabancı dil, çalışma ve adres geçmişi alanları bu yüzden önemlidir. Eksik ya da çelişkili bilgi, araştırmanın uzamasına yol açabilir.
Süreç nasıl işler?
- Adım 1
Formu doldur
Kurumun istediği bilgileri eksiksiz ver ve imzala.
- Adım 2
Kurum talebi
Kurum, araştırmayı yetkili birime iletir.
- Adım 3
Araştırma
MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü ya da mülki idare amirliği kayıtları inceler.
- Adım 4
Değerlendirme
Yorum içermeyen olgusal veriler komisyonca yazılı ve gerekçeli olarak değerlendirilir.
- Adım 5
Atama kararı
Komisyon değerlendirmesi atamaya yetkili amire sunulur.
Değerlendirme Komisyonu, kurumda üst kademe bir yöneticinin başkanlığında; teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülen diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla en az beş kişiden ve tek sayıda kurulur (m.7/1). Komisyon değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar; mahkeme istediğinde bu bilgiler mahkemeye verilir (m.7/3).
Kanun bu süreç için bir tamamlanma süresi yazmaz. Araç da bir son gün hesaplamaz.
Kişisel verilerin korunması
7315 sayılı Kanun, araştırmada toplanan verilerle ilgili açık kurallar koyar:
- İstihbari faaliyete konu olmayan kişisel verilerin hakkında bilgi isteme, bunlara erişme, düzeltme ve silme talebinde bulunabilirsin (m.8/1). Araç bu hakkı sonuç bölümünde hatırlatır.
- Veriler doğru ve güncel olmalı; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü kullanılmalıdır (m.8/2).
- İşlemlerin her evresinde gizliliğe uyulur; bilgiler yasal olarak bilmesi gerekenler dışında kimseye verilmez (m.9).
- Veriler, işlenme amacı ortadan kalkınca ya da her durumda iki yılın sonunda silinir ve yok edilir; işleme karşı dava açılmışsa karar kesinleşmeden silinmez (m.10).
Araştırma kanunla yapılır; formda senden ayrıca "rıza" ya da "onay" beyanı istenmez. Araç bu yüzden belgeye bir açık rıza alanı koymaz. Belgenin sonunda yalnız bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğuna dair beyan yer alır.
Muhatap ve teslim
Form, atanacağın kurumun personel birimine verilir. Bazı kurumlar formu e-posta ya da elektronik sistem üzerinden, bazıları ıslak imzalı nüsha olarak ister. Kurumun yazısında belirtilen yolu kullan ve teslim ettiğin tarihi not al. Fotoğraf, nüfus kaydı ya da öğrenim belgesi gibi ekler istenirse formun "Ekler" alanına yaz.
Örnek form metni
Örnek değerlerle aracın ürettiği belgenin başlığı ve son beyanı:
GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV ARAŞTIRMASI / KİŞİSEL BİLGİ FORMU / (7315 sayılı Kanun) Adı soyadı: Mehmet Kaya · Doğum yeri ve tarihi: Konya / 14.05.1997 · Medeni hâli: Evli · Eşinin adı soyadı: Zeynep Kaya · Öğrenim durumu: … Üniversitesi Matematik Öğretmenliği, 2020 · Kadro / unvan: Öğretmen · Yabancı dil: İngilizce · Yurt dışında bulunma: Almanya, 2019, yaz okulu · Çalışma geçmişi: … Özel Okulu, öğretmen, 2020–2026 Yukarıdaki bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğunu, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında yapılacak araştırmada kullanılmak üzere beyan ederim.
Yalnız arşiv araştırması seçilirse başlık "ARŞİV ARAŞTIRMASI / KİŞİSEL BİLGİ FORMU" olur ve yabancı dil ile yurt dışı satırları belgeye girmez.
Sık yapılan hatalar
- Yanlış araştırma türünü seçmek. Öğretmen ataması gibi m.3/2'deki görevlerde yalnız arşiv araştırması yetmez.
- Yurt dışı bulunmayı eksik yazmak. Kısa bir seyahati bile ülke, tarih ve amaçla yaz; çelişki süreci uzatır.
- Çalışma geçmişinde boşluk bırakmak. Tarih aralıklarını ardışık yaz; özel sektördeki işleri de ekle.
- Eşin bilgisini atlamak. Evli seçtiysen eş adı alanı belgeye girer; boş bırakma.
- Resmî form istenirken yalnız bu belgeyi vermek. Kurum resmî formu istiyorsa bilgileri o forma aktar.
Sonrası
Araştırma olumlu sonuçlanırsa atama süreci devam eder. Olumsuz bir değerlendirme sonucunda atama yapılmazsa bu işleme karşı idari yargı yolu açıktır; idari dava açma süresi genel olarak 60 gündür (2577 sayılı İYUK m.7). Süreyi hukuki süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsin. Kendi verilerine erişmek ya da düzeltme istemek için kuruma yazılı başvuru yap. Atandıktan sonra mal bildirimi için mal bildirim formu aracını kullanabilirsin. Durumuna özel sorular için kurumunun personel birimine, gerekirse baroya ya da bir avukata danış.
Kaynaklar
- 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
Sıkça sorulan sorular
Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması arasındaki fark nedir?
Arşiv araştırması adli sicil, aranma, tahdit, mahkeme kararları ve kamu görevinden çıkarılma gibi mevcut kayıtlara bakar (7315 m.4). Güvenlik soruşturması bunlara ek olarak kolluk ve istihbarat kayıtlarını, yabancılarla ilişiği ve örgütlerle irtibatı da araştırır (m.5).
Her memur için güvenlik soruşturması yapılır mı?
Hayır. İlk defa ya da yeniden kamu görevine atanacak herkes için arşiv araştırması yapılır (m.3/1). Güvenlik soruşturması ise yalnız m.3/2'de sayılan gruplar için arşiv araştırmasıyla birlikte yapılır.
Öğretmen atamasında hangi araştırma yapılır?
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler 7315 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci fıkrasında sayılır. Bu yüzden öğretmenler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.
Güvenlik soruşturmasını kim yapar?
Araştırmayı Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri yapar (m.6). Sonuçlar kurumdaki Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilip atamaya yetkili amire sunulur (m.7).
Güvenlik soruşturması ne kadar sürer?
7315 sayılı Kanun bir tamamlanma süresi belirlemez ve araç da bir süre hesaplamaz. Süreç hakkında bilgi için başvurduğun kurumun personel birimine yazılı olarak sorabilirsin.
Araştırmada toplanan bilgiler ne zaman silinir?
Kişisel veriler, işlenme amacı ortadan kalkınca ya da her durumda iki yılın sonunda silinir ve yok edilir (m.10). İşleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinmez.
Formda rıza ya da onay beyanı neden yok?
Araştırma 7315 sayılı Kanunla yapılır; kişinin rızasına bağlı değildir. Bu yüzden araç belgeye rıza alanı koymaz. Belgenin sonunda yalnız bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğuna dair beyan bulunur.
Olumsuz sonuç çıkarsa ne yapabilirim?
Atama yapılmaması bir idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir; dava açma süresi genel olarak 60 gündür (İYUK m.7). Ayrıca istihbari faaliyete konu olmayan verilerine erişim ve düzeltme talebinde bulunabilirsin (m.8/1). Durumuna özel değerlendirme için bir avukata danış.